కలల సమయంలో మెదడు నిజాన్ని ఎందుకు మర్చిపోతుందో నిపుణులు వివరిస్తున్నారు
నిద్రలో లాజిక్ తగ్గి, భావోద్వేగ మెదడు చురుకుగా మారడం వల్ల కలలు నిజమని అనిపిస్తాయని వైద్యులు చెబుతున్నారు
నిద్రలో కలలు కంటున్నప్పుడు అసాధ్యమైన సంఘటనలు కూడా నిజంగానే జరుగుతున్నట్టు ఎందుకు అనిపిస్తాయన్న ప్రశ్నపై న్యూరాలజీ, స్లీప్ మెడిసిన్ నిపుణులు తాజా వివరణలు ఇచ్చారు. మెదడులో భావోద్వేగాలకు సంబంధించిన ప్రాంతాలు చురుకుగా ఉండగా, విమర్శనాత్మక ఆలోచన తగ్గడం దీనికి ప్రధాన కారణమని వారు తెలిపారు.
నిపుణుల ప్రకారం, కలలు ఎక్కువగా కనిపించే రాపిడ్ ఐ మూవ్మెంట్ నిద్ర దశలో మెదడు పూర్తిగా ఆగిపోదు. దృశ్యాలు, జ్ఞాపకాలు, భావోద్వేగాలతో సంబంధం ఉన్న ప్రాంతాలు చురుకుగా పనిచేస్తాయి. అయితే నిద్రలో వాస్తవాన్ని తనిఖీ చేసే లాజికల్ రీజనింగ్ వ్యవస్థ మేల్కొని ఉన్నప్పుడు ఉన్నంత సమర్థంగా పనిచేయకపోవచ్చు. అందుకే చోటు మారడం, కాలం మారడం, అసాధ్యమైన సంఘటనలు జరగడం వంటి విషయాలు కలలో సహజంగా అనిపిస్తాయి.
“కల సమయంలో మెదడు కథను సృష్టిస్తుంది, కానీ ఆ కథను ప్రశ్నించే వ్యవస్థ తాత్కాలికంగా బలహీనంగా ఉంటుంది,” అని స్లీప్ మెడిసిన్ నిపుణుడు డాక్టర్ రవి కుమార్ మంగళవారం హైదరాబాద్లో చెప్పారు. “మేల్కొన్న తర్వాతే అదే సంఘటన అసంభవమని మెదడు గుర్తిస్తుంది,” అని ఆయన అన్నారు.
మనసులో నిలిచిన జ్ఞాపకాలు, భయాలు, ఆశలు, రోజువారీ అనుభవాలు కలల్లో కలిసిపోతాయని వైద్యులు వివరించారు. మెదడు వాటిని ఒక కథలా కూర్చినప్పుడు, నిద్రలో ఉన్న వ్యక్తి దానిని ప్రత్యక్ష అనుభవంగా స్వీకరిస్తాడు. ఈ సమయంలో బయటి ప్రపంచం నుంచి వచ్చే సమాచారంపై మెదడు స్పందన పరిమితంగా ఉండడం వల్ల కలల ప్రపంచమే తాత్కాలిక వాస్తవంగా మారుతుంది.
HIGHLIGHTS
- రాపిడ్ ఐ మూవ్మెంట్ దశలో కలలు ఎక్కువగా కనిపిస్తాయి
- లాజికల్ రీజనింగ్ నిద్రలో తగ్గవచ్చు
- భావోద్వేగ ప్రాంతాలు కలల సమయంలో చురుకుగా ఉంటాయి
- మేల్కొన్న తర్వాతే కల విచిత్రత స్పష్టమవుతుంది
“నిద్రలో మెదడు పూర్తిగా విశ్రాంతిలో ఉండదు; అది సమాచారాన్ని ప్రాసెస్ చేస్తూనే ఉంటుంది,” అని న్యూరాలజిస్ట్ డాక్టర్ సునీత రెడ్డి తెలిపారు. “కానీ మేల్కొని ఉన్నప్పుడు ఉండే రియాలిటీ చెక్ అదే స్థాయిలో ఉండదు. అందుకే కలలో చూసిన వ్యక్తులు, ప్రదేశాలు, సంఘటనలు తాత్కాలికంగా నమ్మదగినవిగా అనిపిస్తాయి,” అని ఆమె చెప్పారు.
సైకాలజిస్టులు కూడా కలల నమ్మకాన్ని భావోద్వేగ తీవ్రతతో అనుసంధానిస్తున్నారు. భయం, ఆనందం, ఆందోళన వంటి భావాలు కలలో బలంగా ఉన్నప్పుడు, అవి వాస్తవ అనుభవంలా అనిపించే అవకాశం ఎక్కువగా ఉంటుందని వారు చెబుతున్నారు. “భావోద్వేగం బలంగా ఉన్నప్పుడు మెదడు ‘ఇది నిజమా కాదా’ అన్న ప్రశ్నను వెంటనే వేయకపోవచ్చు,” అని క్లినికల్ సైకాలజిస్టు డాక్టర్ అనిత శర్మ అన్నారు.
మేల్కొన్న వెంటనే కలల వివరాలు వేగంగా మాయమవడం కూడా అదే ప్రక్రియలో భాగమని నిపుణులు తెలిపారు. నిద్రలో ఏర్పడిన కథనం, మేల్కొన్న తర్వాత లాజిక్ తిరిగి చురుకుగా మారడంతో విచ్ఛిన్నమవుతుంది. అందుకే కలలో పూర్తిగా నిజమని అనిపించిన విషయం, కొన్ని నిమిషాల్లోనే అసంబద్ధంగా కనిపిస్తుంది.
నిద్ర నాణ్యత, ఒత్తిడి, అనియమిత నిద్ర అలవాట్లు కలల స్వభావంపై ప్రభావం చూపవచ్చని వైద్యులు చెప్పారు. తరచుగా భయంకరమైన కలలు రావడం, నిద్ర భంగం కావడం, పగటి సమయంలో అలసట పెరగడం వంటి పరిస్థితులు కొనసాగితే వైద్య సలహా తీసుకోవాలని సూచించారు. రాబోయే రోజుల్లో స్లీప్ రీసెర్చ్లో మెదడు కలలను ఎలా నిర్మిస్తుందన్న అంశంపై మరింత స్పష్టత వచ్చే అవకాశం ఉందని నిపుణులు తెలిపారు.
