హిందూ పురాణాల్లో దేవతలు, మహా యోధులు ఉపయోగించిన దివ్యాస్త్రాలకు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. వాటిలో అత్యంత ప్రసిద్ధి చెందినది బ్రహ్మాస్త్రం (Brahmastra). బ్రహ్మదేవుడి పేరుతో పిలిచే ఈ అస్త్రం అపారమైన విధ్వంసక శక్తి కలిగినదిగా పురాణాలు వర్ణిస్తాయి. రామాయణంలో హనుమంతుడిని బంధించడానికి ఇంద్రజిత్తు ఈ అస్త్రాన్ని ప్రయోగించాడు. చివరకు రావణుడిని సంహరించడానికి శ్రీరాముడు కూడా బ్రహ్మదత్తమైన మహాబాణాన్ని ఉపయోగించాడు. అసలు బ్రహ్మాస్త్రం ఎలా పనిచేస్తుంది? అది నిజంగానే అత్యంత శక్తివంతమైన ఆయుధమా?
బ్రహ్మాస్త్రం అంటే ఏమిటి?
బ్రహ్మాస్త్రం అనేది బ్రహ్మదేవుడి అధీనంలోని దివ్య అస్త్రంగా పురాణ సంప్రదాయంలో చెప్పబడుతుంది. సాధారణ విల్లు, బాణంలా దీనిని కేవలం శారీరక బలంతో ఉపయోగించలేరు. మంత్రవిద్య, అస్త్రజ్ఞానం ద్వారా దీనిని ప్రయోగించాల్సి ఉంటుందని ఇతిహాసాలు వివరిస్తాయి.
ఒకసారి ప్రయోగిస్తే శత్రువును తీవ్రంగా దెబ్బతీయగల శక్తి దీనికి ఉందని వర్ణించారు. అందుకే దీన్ని సాధారణ యుద్ధాల్లో కాకుండా అత్యంత క్లిష్టమైన సందర్భాల్లో మాత్రమే ఉపయోగించే అస్త్రంగా భావిస్తారు.
హనుమంతుడిపై బ్రహ్మాస్త్రాన్ని ప్రయోగించిన ఇంద్రజిత్తు
సుందరకాండలో హనుమంతుడు లంకలోని అశోకవనాన్ని ధ్వంసం చేసి రాక్షస సైన్యంతో యుద్ధం చేస్తాడు. అతడిని ఓడించడం కష్టమని గ్రహించిన రావణుడి కుమారుడు ఇంద్రజిత్తు చివరకు బ్రహ్మాస్త్రాన్ని ప్రయోగిస్తాడు.
ఆ దివ్యాస్త్రం ప్రభావంతో హనుమంతుడు బంధించబడతాడు. అయితే బ్రహ్మదేవుడి వరం ఉన్నందున హనుమంతుడు ఆ అస్త్రాన్ని గౌరవిస్తూ కొంతసేపు బంధనంలో ఉండాలని నిర్ణయించుకుంటాడు. తనను రావణుడి సభకు తీసుకెళ్తే అతడితో నేరుగా మాట్లాడే అవకాశం లభిస్తుందని భావిస్తాడు.
Heritage IITKanpur+1
రామలక్ష్మణులను సైతం మూర్ఛపోయేలా చేసిన అస్త్రం
యుద్ధకాండలో ఇంద్రజిత్తు మరోసారి బ్రహ్మాస్త్రాన్ని ప్రయోగిస్తాడు. ఆ సమయంలో రాముడు, లక్ష్మణుడు, వానర సేనలోని అనేకమంది యోధులు అస్త్ర ప్రభావానికి గురై స్పృహ కోల్పోతారు. దీంతో రాముడి సేన తీవ్ర సంక్షోభంలో పడుతుంది.
రావణుడి అంతానికి ఉపయోగించిన బ్రహ్మాస్త్రం
రావణుడితో చివరి యుద్ధం జరుగుతున్నప్పుడు రాముడు ఎన్నో బాణాలు ప్రయోగించినా రావణుడు తిరిగి పోరాడుతూనే ఉంటాడు. ఆ సమయంలో రాముడి రథసారథి మాతలి ఒక ముఖ్యమైన విషయాన్ని గుర్తుచేస్తాడు. బ్రహ్మదేవుడి శక్తితో కూడిన దివ్యాస్త్రాన్ని ప్రయోగించి రావణుడిని సంహరించాల్సిన సమయం వచ్చిందని సూచిస్తాడు.
అప్పుడు రాముడు అగస్త్య మహర్షి ద్వారా తనకు లభించిన బ్రహ్మదత్తమైన మహాబాణాన్ని తీసుకుంటాడు. వాల్మీకి రామాయణం ప్రకారం, ఆ బాణం బ్రహ్మదేవుడిచే తొలుత ఇంద్రుడి కోసం తయారుచేయబడింది. దాని రెక్కల్లో వాయువు, అంచుల్లో అగ్ని, సూర్యుడి శక్తి ఉన్నట్లు అద్భుతంగా వర్ణించారు.
రాముడు ఆ బాణాన్ని ప్రయోగించగా అది రావణుడి వక్షస్థలాన్ని ఛేదించి అతడి ప్రాణాలను తీస్తుంది. దీంతో లంక యుద్ధం ముగుస్తుంది.
బ్రహ్మాస్త్రమే అత్యంత శక్తివంతమైన ఆయుధమా?
బ్రహ్మాస్త్రం అత్యంత భయంకరమైన దివ్యాస్త్రాల్లో ఒకటిగా రామాయణం, మహాభారతం వంటి ఇతిహాసాల్లో కనిపిస్తుంది. అయితే హిందూ పురాణాల్లో దీనికంటే శక్తివంతమైనవిగా చెప్పబడే ఇతర అస్త్రాలు కూడా ఉన్నాయి. ఉదాహరణకు పాశుపతాస్త్రం, బ్రహ్మశిరాస్త్రం వంటి ఆయుధాలకు ప్రత్యేకమైన శక్తులు, ప్రాధాన్యతలు ఉన్నాయి.
అందువల్ల బ్రహ్మాస్త్రమే అన్ని పురాణాల్లోనూ అత్యంత శక్తివంతమైన ఆయుధమని నిర్ధారించడం సరైనది కాదు. ఆయా ఇతిహాసాలు, పురాణ సంప్రదాయాల ప్రకారం ఆయుధాల శక్తి, వినియోగం మారుతూ ఉంటాయి.
బ్రహ్మాస్త్రం చెప్పే సందేశం
బ్రహ్మాస్త్రం కథలు కేవలం ఆయుధాల శక్తిని మాత్రమే తెలియజేయవు. అపారమైన శక్తి ఉన్న ఆయుధాన్ని ఎప్పుడు, ఎవరిపై, ఏ ప్రయోజనం కోసం ఉపయోగించాలనే బాధ్యతను కూడా గుర్తుచేస్తాయి. దివ్యశక్తి ఉన్నప్పటికీ దానిని ధర్మం కోసం ఉపయోగించడమే నిజమైన పరాక్రమమని రామాయణ ఘట్టాలు తెలియజేస్తాయి.
Highlights
- బ్రహ్మాస్త్రం బ్రహ్మదేవుడితో సంబంధం ఉన్న దివ్య ఆయుధం.
- మంత్రవిద్య, అస్త్రజ్ఞానంతో ప్రయోగించే ఆయుధంగా వర్ణించారు.
- ఇంద్రజిత్తు హనుమంతుడిని బంధించడానికి బ్రహ్మాస్త్రాన్ని ఉపయోగించాడు.
- యుద్ధంలో రామలక్ష్మణులను కూడా ఇంద్రజిత్తు అస్త్ర ప్రభావానికి గురిచేశాడు.
- రావణుడిని సంహరించడానికి రాముడు బ్రహ్మదత్తమైన మహాబాణాన్ని ప్రయోగించాడు.
- బ్రహ్మాస్త్రం అత్యంత శక్తివంతమైనదే అయినప్పటికీ, అన్ని పురాణాల్లోనూ అదే అత్యంత శక్తివంతమైన ఆయుధమని చెప్పలేం.