అమర్నాథ్ యాత్ర మార్గంలో 85% ప్రాంతానికి కొండచరియల ముప్పు
35 కిలోమీటర్ల కారిడార్లో 16.2% అధిక, 68.1% మోస్తరు ప్రమాదంలో ఉందని హైడ్రాలజీ అధ్యయనం గుర్తింపు
జమ్ము కశ్మీర్లోని బాల్తాల్-అమర్నాథ్-పంజతర్ణి-పోత్పత్రి యాత్ర కారిడార్పై తాజా భూ ప్రమాద అధ్యయనం తీవ్ర హెచ్చరిక ఇచ్చింది. 35 కిలోమీటర్ల మార్గ పరిధిలో దాదాపు 85% ప్రాంతం కొండచరియల ముప్పులో ఉందని జాతీయ హైడ్రాలజీ సంస్థ, జమ్ము పరిశోధకులు తెలిపారు.
శాస్త్రీయ నివేదికల్లో ప్రచురితమైన అధ్యయనం ప్రకారం, అధ్యయన ప్రాంతంలో 16.2% భాగం “అధిక ప్రమాదం” కింద, 68.1% భాగం “మోస్తరు ప్రమాదం” కింద వర్గీకరించారు. నిటారైన వాలులు, బలహీనమైన లేదా పగుళ్లు ఉన్న రాతి పొరలు, రోడ్డు నిర్మాణం, తీవ్ర వర్షాలు వాలు అస్థిరతను పెంచుతున్నాయని పరిశోధకులు చెప్పారు. “ఈ యాత్ర కారిడార్లో కొండచరియలను ప్రేరేపించే భౌగోళిక, నిర్మాణాత్మక, వాతావరణ పరిస్థితులను అర్థం చేసుకోవాలని, అత్యంత బలహీన ప్రాంతాలను గుర్తించాలని మేము ప్రయత్నించాం,” అని అధ్యయనానికి నాయకత్వం వహించిన జాతీయ హైడ్రాలజీ సంస్థ జియోసైంటిస్ట్ రియాజ్ అహ్మద్ మీర్ చెప్పారు.
మీర్, జియోలాజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా సహా పలు సంస్థల సహచరులు 18 అంశాలను పరిశీలించారు. భూగర్భ నిర్మాణం, వాలు, నీటి పారుదల నమూనాలు, మంచు, వర్షపాతం, రోడ్డు నిర్మాణం వంటి మానవ కార్యకలాపాలను విశ్లేషించారు. స్వతంత్రంగా నమోదైన కొండచరియల ఘటనలతో పోల్చినప్పుడు ఈ ప్రమాద మ్యాప్ విశ్వసనీయంగా పనిచేసిందని వారు చెప్పారు. ఫీల్డ్ పరిశీలనల్లో కారిడార్ వెంట 49 ఘటనలు నమోదయ్యాయి; వీటిలో 28 శిథిల ప్రవాహాలు, 15 రాక్ఫాల్స్, 2 డెబ్రిస్ స్లైడ్స్, 2 రాక్స్లైడ్స్, 1 నెమ్మది భూ కదలిక, 1 రాక్ టాపిల్ ఉన్నాయి.
HIGHLIGHTS
- 35 కిలోమీటర్ల అమర్నాథ్ కారిడార్పై అధ్యయనం
- 16.2% ప్రాంతం అధిక ప్రమాదంలో
- 68.1% ప్రాంతం మోస్తరు ప్రమాదంలో
- 1994 నుంచి 2024 వరకు 54 తీవ్రమైన వర్ష ఘటనలు
- 2022 జూలై 8 ఘటనలో కనీసం 16 మంది మృతి
నమోదైన కొండచరియల్లో 60 నుంచి 70% రోడ్లు, ఇతర ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్కు 50 మీటర్ల లోపల సంభవించాయని అధ్యయనం తెలిపింది. 25 డిగ్రీలకుపైగా నిటారైన వాలులు మ్యాప్ చేసిన వాలు వైఫల్యాల్లో దాదాపు 90%కు సంబంధించినవిగా తేలాయి. 1980 నుంచి 2024 వరకు వాతావరణ పరిశీలనల్లో సగటు వార్షిక ఉష్ణోగ్రత సంవత్సరానికి సుమారు 0.0512°C మేర పెరిగిందని, మొత్తం కాలంలో దాదాపు 2.3°C పెరుగుదల నమోదైందని పరిశోధకులు చెప్పారు. “జమ్ము కశ్మీర్ సహా పశ్చిమ హిమాలయ రాష్ట్రాల్లో ఇటీవలి సంవత్సరాల్లో తీవ్రమైన వర్ష ఘటనలు పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో, ఈ బలహీన ప్రాంతంలో కొండచరియల ప్రమాదం మరింత పెరిగే అవకాశం ఉంది,” అని మీర్ చెప్పారు.
ఉపగ్రహ పరిశీలనల ప్రకారం మంచు కవరేజ్లో భారీ మార్పులు కనిపించాయి. 2018లో అధ్యయన ప్రాంతంలో 80.2% ఉన్న మంచు కవరేజ్ 2020లో 25.9%కు పడిపోయి, 2022లో 71.1%కు తిరిగి పెరిగి, 2024లో 51%కు తగ్గింది. ఆగస్టులో మంచు కవరేజ్ కేవలం 0.4%కు తగ్గుతుండటంతో, యాత్ర సీజన్లో వాలు అస్థిరతకు మంచు కరగడం కంటే భారీ మాన్సూన్ వర్షాలే ప్రధాన కారణమని పరిశోధకులు సూచించారు. “తీవ్ర వర్షాలు, క్లౌడ్బర్స్ట్లు వాలులను వేగంగా తడిపి, వదులైన శిథిలాలను కదిలించి, కొండచరియలు, ఆకస్మిక వరదలను ప్రేరేపించగలవు,” అని అధ్యయనం పేర్కొంది.
అమర్నాథ్ గుహ సుమారు 3,800 మీటర్ల ఎత్తులో ఉంది. గత 2 దశాబ్దాల్లో చాలా సంవత్సరాల్లో ఏటా 3,00,000 నుంచి 4,00,000 మంది యాత్రికులు వెళ్లారు. 2022 జూలై 8న క్లౌడ్బర్స్ట్ తర్వాత గుహ సమీపంలో శిథిల ప్రవాహం, స్థానిక వరదలో కనీసం 16 మంది మృతి చెందారు. పరిశోధకులు మెరుగైన డ్రైనేజ్, వాలు స్థిరీకరణ, రోడ్డు పనుల ముందు కఠిన జియోలాజికల్ అంచనాలు, అధిక ప్రమాద ప్రాంతాల నుంచి తాత్కాలిక వసతుల తరలింపును సిఫార్సు చేశారు. నిరంతర వర్షపాతం మానిటరింగ్, కొండచరియల మ్యాప్లను తరచూ అప్డేట్ చేయడం ద్వారా ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థలు బలపడతాయని వారు చెప్పారు.
