బలూచిస్తాన్ అంశంపై భారత్ పరిస్థితులను గమనిస్తున్నదని విదేశాంగ శాఖ వెల్లడి
56 దేశాల మద్దతు వాదనపై అధికారిక ధ్రువీకరణ లేదు; పాకిస్తాన్, చైనా, అమెరికా ప్రయోజనాలతో అంశం జియోపొలిటికల్ దశలోకి
బలూచిస్తాన్ స్వాతంత్ర్య ప్రకటనకు అంతర్జాతీయ మద్దతు లభించిందన్న ప్రచారాల మధ్య, అక్కడి పరిణామాలను భారత్ దగ్గరగా గమనిస్తున్నదని విదేశాంగ వర్గాలు తెలిపాయి. పాకిస్తాన్ రాజకీయ, భద్రతా పరిస్థితులతో పాటు చైనా పెట్టుబడులు, అమెరికా వైఖరి ఈ అంశాన్ని మరింత సున్నితంగా మార్చుతున్నాయి.
బలూచిస్తాన్కు 56 దేశాలు నైతిక మద్దతు తెలిపాయన్న వాదనలు గత కొన్ని రోజులుగా చర్చకు దారితీస్తున్నప్పటికీ, ఆ దేశాల ప్రభుత్వాల నుంచి లేదా ఐక్యరాజ్య సమితి నుంచి అధికారిక ప్రకటన వెలువడలేదు. ఒక ప్రాంతం లేదా ఉద్యమం స్వతంత్ర దేశంగా అంతర్జాతీయ గుర్తింపు పొందాలంటే సాధారణంగా ఐక్యరాజ్య సమితి, ప్రధాన దేశాలు, దౌత్య సంబంధాల వ్యవస్థలు పరిగణనలోకి రావాల్సి ఉంటుంది. దౌత్య నిపుణుల ప్రకారం, నైతిక మద్దతు, రాజకీయ అనుకూలత, అధికారిక గుర్తింపు అనే 3 దశలు వేర్వేరు. అందువల్ల బలూచిస్తాన్పై వచ్చిన మద్దతు వాదనలను ఇప్పటి వరకు అధికారిక గుర్తింపుగా పరిగణించలేమని వారు పేర్కొన్నారు.
భారత విదేశాంగ శాఖ ప్రతినిధి రణధీర్ జైస్వాల్ న్యూఢిల్లీలో ఇటీవల మీడియా బ్రీఫింగ్లో మాట్లాడుతూ, “బలూచిస్తాన్లో కొనసాగుతున్న పరిణామాలను న్యూఢిల్లీ దగ్గరగా గమనిస్తోంది,” అని చెప్పారు. “ప్రాంతీయ శాంతి, స్థిరత్వానికి సంబంధించిన అంశాలపై భారత్ ఎప్పటికప్పుడు సమీక్ష చేస్తోంది,” అని ఆయన పేర్కొన్నారు. అయితే బలూచిస్తాన్ స్వాతంత్ర్య డిమాండ్పై భారత్ నుంచి ప్రత్యక్ష రాజకీయ ప్రకటన వెలువడలేదు. విదేశాంగ వర్గాల మాటల్లో, పాకిస్తాన్ అంతర్గత పరిస్థితులపై అధికారిక వ్యాఖ్యలు చేసే విషయంలో భారత్ సాధారణంగా పరిమిత దౌత్య భాషనే అనుసరిస్తుంది.
బలూచ్ రాజకీయ వర్గాలు, ప్రవాస ఉద్యమకారులు తమ ప్రాంతంలోని సహజ వనరుల దోపిడీ, రాజకీయ హక్కుల నిరాకరణ, భద్రతా చర్యలపై దీర్ఘకాలంగా అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేస్తున్నారు. బలూచిస్తాన్ పాకిస్తాన్లో భౌగోళికంగా అతిపెద్ద ప్రావిన్స్ కాగా, అక్కడ ఖనిజ సంపద, రేర్ ఎర్త్ మినరల్స్, బంగారం, రాగి, సహజ వాయువు వంటి వనరులు ఉన్నాయని పలు పరిశోధన సంస్థలు గతంలో పేర్కొన్నాయి. అయితే ఆ వనరుల ఆదాయం స్థానిక ప్రజలకు తగినంతగా చేరడం లేదన్న అసంతృప్తి అక్కడి రాజకీయ చర్చల్లో ప్రధాన అంశంగా ఉంది. పాకిస్తాన్ ప్రభుత్వం మాత్రం బలూచిస్తాన్లో అభివృద్ధి ప్రాజెక్టులు అమలు చేస్తున్నామని, భద్రతా చర్యలు శాంతి పరిరక్షణ కోసం అవసరమని చెబుతోంది.
ఈ అంశం అంతర్జాతీయ దృష్టిలోకి రావడానికి చైనా పాకిస్తాన్ ఎకనామిక్ కారిడార్ కూడా ఒక ప్రధాన కారణంగా నిలుస్తోంది. గ్వాదర్ పోర్ట్, రహదారి, విద్యుత్, మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టులు బలూచిస్తాన్ గుండా సాగుతున్నాయి. చైనా పెట్టుబడులు, పాకిస్తాన్ భద్రతా వ్యూహం, స్థానిక వ్యతిరేకతల మధ్య గ్వాదర్ వ్యూహాత్మక కేంద్రంగా మారింది. భద్రతా విశ్లేషకుల ప్రకారం, బలూచిస్తాన్లో రాజకీయ అస్థిరత పెరిగితే సీపెక్ ప్రాజెక్టుల భవిష్యత్తుపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది. అదే సమయంలో గ్వాదర్ పోర్ట్ ద్వారా అరేబియా సముద్రానికి చైనా ప్రవేశం పొందడం వల్ల ఈ ప్రాంతం కేవలం పాకిస్తాన్ అంతర్గత అంశంగా మిగలకుండా విస్తృత జియోపొలిటికల్ అంశంగా మారింది.
HIGHLIGHTS
- బలూచిస్తాన్కు 56 దేశాల మద్దతుపై అధికారిక ధ్రువీకరణ లేదు
- భారత్ పరిణామాలను గమనిస్తున్నదని రణధీర్ జైస్వాల్ చెప్పారు
- గ్వాదర్ పోర్ట్ సీపెక్లో కీలక కేంద్రంగా ఉంది
- పాకిస్తాన్ ఆర్మీ చీఫ్ అసిం మునీర్పై దౌత్య ఒత్తిడి పెరుగుతోంది
- ఐక్యరాజ్య సమితి గుర్తింపు లేకుండా స్వతంత్ర హోదా క్లిష్టం
పాకిస్తాన్ ఆర్మీ చీఫ్ ఫీల్డ్ మార్షల్ అసిం మునీర్ ఇటీవల అమెరికా అధికార వర్గాలతో సంప్రదింపులు జరిపారన్న చర్చల మధ్య, బలూచిస్తాన్ అంశంలో వాషింగ్టన్ వైఖరిపైనా దృష్టి నిలిచింది. అమెరికా అధ్యక్షుడు డోనాల్డ్ ట్రంప్ పరిపాలన కాలంలో పాకిస్తాన్తో భద్రత, ఖనిజాలు, ప్రాంతీయ వ్యూహం వంటి అంశాలపై చర్చలు పెరిగినట్టు దౌత్య వర్గాలు చెబుతున్నాయి. “బలూచిస్తాన్లోని ఖనిజ వనరులు ప్రపంచ శక్తుల ఆసక్తికి కారణమవుతున్నాయి,” అని ఒక దౌత్య విశ్లేషకుడు న్యూఢిల్లీలో చెప్పారు. “అక్కడి రాజకీయ డిమాండ్లను కేవలం స్థానిక తిరుగుబాటుగా చూడటం ఇప్పుడు సరిపోదు,” అని ఆయన అన్నారు.
బలూచ్ వర్గాలు చారిత్రకంగా తమ ప్రాంతం 1947 ఆగస్టు 11న స్వతంత్ర స్థితిలో ఉందని, తర్వాత పాకిస్తాన్లో విలీనం జరిగిందని వాదిస్తున్నాయి. ఈ వాదన రాజకీయ, చారిత్రక చర్చల్లో తరచూ వినిపించినప్పటికీ, అంతర్జాతీయ గుర్తింపు వ్యవస్థలో ప్రస్తుత సరిహద్దులు, ద్వైపాక్షిక సంబంధాలు, ఐక్యరాజ్య సమితి చార్టర్ వంటి అంశాలు ప్రధాన పాత్ర పోషిస్తాయి. గతంలో బలూచ్ నాయకత్వానికి చెందిన కొందరు భారత ప్రభుత్వం, ఐక్యరాజ్య సమితిని తమ డిమాండ్ను పరిగణనలోకి తీసుకోవాలని కోరారు. అయితే ఇప్పటివరకు భారత్ అధికారిక గుర్తింపు లేదా మద్దతు ప్రకటించలేదు.
“బలూచ్ ప్రజల హక్కుల ప్రశ్నను మానవ హక్కుల కోణంలో ప్రపంచం చూడాలి,” అని బలూచ్ ప్రవాస ఉద్యమకారుడు ఒకరు జెనీవాలో జరిగిన కార్యక్రమంలో చెప్పారు. “మా రాజకీయ గుర్తింపును ప్రశాంతంగా, దౌత్య మార్గంలో వినిపించే ప్రయత్నం చేస్తున్నాం,” అని ఆయన అన్నారు. పాకిస్తాన్ అధికారులు ఇలాంటి ఆరోపణలను గతంలో ఖండిస్తూ, బలూచిస్తాన్లో హింసకు విదేశీ మద్దతు ఉందని పలుమార్లు ఆరోపించారు. స్వతంత్ర వర్గాల ద్వారా అన్ని ఆరోపణలను ధ్రువీకరించడం కష్టంగా ఉండటంతో, అంతర్జాతీయ వేదికలపై ఈ అంశం వివాదాస్పదంగానే కొనసాగుతోంది.
పాకిస్తాన్కు మరో సవాలు పాక్ ఆక్రమిత కశ్మీర్, ఖైబర్ పఖ్తూన్ఖ్వా ప్రాంతాల్లో పెరుగుతున్న అసంతృప్తి. ఆర్థిక సంక్షోభం, ధరల పెరుగుదల, రాజకీయ అస్థిరత, భద్రతా సమస్యలు ఇస్లామాబాద్పై ఒత్తిడిని పెంచుతున్నాయి. పాకిస్తాన్ సైనిక, పౌర నాయకత్వం బలూచిస్తాన్ను భద్రతా దృష్టితో చూస్తుండగా, బలూచ్ వర్గాలు దీనిని రాజకీయ హక్కుల సమస్యగా చెబుతున్నాయి. ఈ భిన్న దృక్పథాల మధ్య చర్చల మార్గం ఇప్పటికీ స్పష్టంగా కనిపించడం లేదు.
టర్కీ, సౌదీ అరేబియా, చైనా, అమెరికా వంటి దేశాల ప్రయోజనాలు కూడా పాకిస్తాన్ నిర్ణయాలను ప్రభావితం చేసే అవకాశముంది. పాకిస్తాన్, టర్కీ మధ్య రక్షణ సహకారం, సౌదీతో భద్రతా సంబంధాలు, చైనాతో సీపెక్ భాగస్వామ్యం, అమెరికాతో వ్యూహాత్మక చర్చలు బలూచిస్తాన్ అంశాన్ని బహుళపాక్షిక దౌత్య సమీకరణంలోకి తీసుకెళ్తున్నాయి. అయితే ఏ దేశమైనా బలూచిస్తాన్ను స్వతంత్ర దేశంగా గుర్తించే ముందు ప్రాంతీయ ప్రభావం, అంతర్జాతీయ చట్టం, పాకిస్తాన్తో సంబంధాలు, చైనా ప్రతిస్పందన వంటి అంశాలను జాగ్రత్తగా అంచనా వేయాల్సి ఉంటుంది.
ఐక్యరాజ్య సమితి వేదికపై ఇప్పటివరకు బలూచిస్తాన్ స్వతంత్ర గుర్తింపుపై అధికారిక చర్చ ప్రారంభం కాలేదు. ఒక వేళ బలూచ్ ప్రతినిధులు భారత ప్రభుత్వంతో లేదా ఇతర దేశాల ప్రభుత్వాలతో బహిరంగంగా సమావేశమై అధికారిక విజ్ఞప్తి చేస్తే, దానికి ఆయా ప్రభుత్వాల స్పందన తదుపరి దశను నిర్ణయించే అవకాశం ఉంది. ప్రస్తుతం భారత్ సహా ప్రధాన దేశాలు పరిణామాలను పరిశీలించే దశలోనే ఉన్నట్లు కనిపిస్తోంది. రాబోయే వారాల్లో బలూచ్ వర్గాల దౌత్య ప్రయత్నాలు, పాకిస్తాన్ ప్రతిస్పందన, చైనా భద్రతా ఆందోళనలు, అమెరికా రాజకీయ సంకేతాలు ఈ అంశం దిశను నిర్ణయించనున్నాయి.