SC/ST రిజర్వేషన్లలో ‘క్రీమీ లేయర్’పై కేంద్రం వ్యతిరేకత.. అసలు వివాదమేంటి?
న్యూఢిల్లీ: ఎస్సీ, ఎస్టీ రిజర్వేషన్లలో ‘క్రీమీ లేయర్’ విధానాన్ని అమలు చేయడాన్ని కేంద్ర ప్రభుత్వం వ్యతిరేకించింది. రిజర్వేషన్లు కేవలం ఆర్థిక వెనుకబాటుతనాన్ని తొలగించేందుకు ఉద్దేశించినవి కాదని.. శతాబ్దాలుగా కొనసాగుతున్న కుల వివక్ష, సామాజిక వెనుకబాటుతనం, అంటరానితనం వంటి నిర్మాణాత్మక అసమానతలను ఎదుర్కొనేందుకే రాజ్యాంగం ఈ రక్షణ కల్పించిందని కేంద్రం వాదించింది.
ఈ అంశం 2024లో సుప్రీంకోర్టు ఇచ్చిన ‘స్టేట్ ఆఫ్ పంజాబ్ వర్సెస్ దవీందర్ సింగ్’ తీర్పు తర్వాత మరోసారి ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. ఎస్సీ, ఎస్టీ రిజర్వేషన్లలో ఉపవర్గీకరణకు కోర్టు అనుమతించడంతో పాటు.. రిజర్వేషన్ ప్రయోజనాలను కొందరు అభివృద్ధి చెందిన వర్గాలే ఎక్కువగా పొందకుండా ‘క్రీమీ లేయర్’ విధానాన్ని పరిశీలించాలని సూచించింది.
క్రీమీ లేయర్ అంటే ఏమిటి?
రిజర్వేషన్ పొందుతున్న ఒక సామాజిక వర్గంలోనే సామాజికంగా, ఆర్థికంగా, విద్యాపరంగా ముందంజలో ఉన్న వ్యక్తులను గుర్తించి.. వారికి రిజర్వేషన్ ప్రయోజనాలను మినహాయించే విధానాన్ని క్రీమీ లేయర్ అంటారు.
ఈ విధానం ప్రధానంగా ఇతర వెనుకబడిన తరగతులు (OBC) రిజర్వేషన్లలో అమల్లో ఉంది. ప్రస్తుతం క్రీమీ లేయర్ పరిధిలోకి వచ్చే OBC అభ్యర్థులు ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలు, విద్యాసంస్థల్లోని 27 శాతం రిజర్వేషన్ ప్రయోజనాలను పొందలేరు.
అయితే ఎస్సీ, ఎస్టీ వర్గాలకు చారిత్రకంగా ఈ విధానం వర్తించలేదు. వారి వెనుకబాటుతనానికి ప్రధాన కారణం కేవలం ఆదాయం కాదని.. అంటరానితనం, సామాజిక వివక్ష, కులపరమైన అణచివేత, భౌగోళిక వేరుపాటు వంటి కారణాలున్నాయని రాజ్యాంగపరమైన దృక్పథం చెబుతోంది.
కేంద్రం ఎందుకు వ్యతిరేకిస్తోంది?
ఎస్సీ, ఎస్టీ రిజర్వేషన్లను ఆర్థిక స్థితితో మాత్రమే ముడిపెట్టడం సరైంది కాదని కేంద్రం తన వాదనలో పేర్కొంది.
చారిత్రక వివక్ష: ఆర్థికంగా ఎదిగిన వ్యక్తి అయినప్పటికీ కులపరమైన సామాజిక వివక్ష పూర్తిగా తొలగిపోతుందని చెప్పలేమని కేంద్రం అభిప్రాయపడింది.
ఆర్థిక స్థితి ఒక్కటే ప్రమాణం కాదు: ఎస్సీ, ఎస్టీల వెనుకబాటుతనం శతాబ్దాల సామాజిక అణచివేతకు సంబంధించినదని.. కేవలం కుటుంబ ఆదాయం ఆధారంగా రిజర్వేషన్ ప్రయోజనాలను తొలగించడం రాజ్యాంగ ఉద్దేశాన్ని బలహీనపరుస్తుందని వాదించింది.
సామాజిక ప్రాతినిధ్యం: రిజర్వేషన్ల లక్ష్యం పేదరిక నిర్మూలన మాత్రమే కాదని.. ప్రభుత్వ వ్యవస్థల్లో తగిన ప్రాతినిధ్యం, సామాజిక న్యాయం, గౌరవాన్ని కల్పించడమని కేంద్రం పేర్కొంది.
ఉపవర్గీకరణ.. క్రీమీ లేయర్కు తేడా ఏమిటి?
ఈ రెండు విధానాలు ఒకటే కాదు.
అంశం- ఉపవర్గీకరణ- క్రీమీ లేయర్
ఉద్దేశం- ఒకే రిజర్వేషన్ వర్గంలోని వెనుకబడిన ఉపవర్గాలకు ఎక్కువ అవకాశాలు కల్పించడం- అభివృద్ధి చెందిన వ్యక్తులను రిజర్వేషన్ నుంచి మినహాయించడం
విధానం- కోటాను వివిధ ఉపవర్గాల మధ్య పంచడం- వ్యక్తులు/కుటుంబాల స్థాయిలో మినహాయింపు
లక్ష్యం- ‘వెనుకబడినవారిలో మరింత వెనుకబడినవారికి’ ప్రయోజనం- రిజర్వేషన్ ప్రయోజనాల పునరావృత లబ్ధిని తగ్గించడం
SC/STలో పరిస్థితి- 2024 దవీందర్ సింగ్ తీర్పు తర్వాత ప్రాధాన్యం పెరిగింది- ప్రస్తుతం కేంద్రం అమలుకు వ్యతిరేకంగా ఉంది
దవీందర్ సింగ్ తీర్పు ఏం చెప్పింది?
2024లో ఏడుగురు న్యాయమూర్తులతో కూడిన రాజ్యాంగ ధర్మాసనం State of Punjab v. Davinder Singh కేసులో ఎస్సీ, ఎస్టీ రిజర్వేషన్లలో ఉపవర్గీకరణకు మార్గం సుగమం చేసింది.
ఒకే ఎస్సీ లేదా ఎస్టీ వర్గంలోనూ ప్రయోజనాలు సమానంగా అందడం లేదని తేలితే.. అత్యంత వెనుకబడిన ఉపవర్గాలకు ప్రాధాన్యం కల్పించేందుకు ఉపవర్గీకరణ చేయవచ్చని తీర్పు పేర్కొంది.
ఇదే సమయంలో రిజర్వేషన్ ప్రయోజనాలను ఒకే వర్గంలోని కొంతమంది అభివృద్ధి చెందిన వర్గాలు అధికంగా పొందకుండా క్రీమీ లేయర్ విధానాన్ని పరిశీలించాలని సూచించింది.
ఉపవర్గీకరణకే ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలా?
కేంద్రం వ్యతిరేకత నేపథ్యంలో.. ఎస్సీ, ఎస్టీ రిజర్వేషన్లలో అంతర్గత అసమానతలను పరిష్కరించేందుకు డేటా ఆధారిత ఉపవర్గీకరణ ఒక ప్రత్యామ్నాయంగా కనిపిస్తోంది.
ఏ వర్గాలకు రిజర్వేషన్ ప్రయోజనాలు తక్కువగా అందుతున్నాయి? ఏ వర్గాలు ఎక్కువగా లబ్ధి పొందుతున్నాయి? అనే అంశాలపై సమగ్ర సామాజిక, ఆర్థిక డేటాను సేకరించడం అవసరం.
అలాగే విద్య, ఉపాధి, స్కాలర్షిప్లు, గృహ వసతి వంటి సంక్షేమ పథకాల్లో ఆర్థికంగా అత్యంత వెనుకబడిన కుటుంబాలకు ప్రత్యేకంగా సహాయం అందించే విధానాలను కూడా పరిశీలించవచ్చు.
అసలు వివాదం ఎక్కడుంది?
ఎస్సీ, ఎస్టీ రిజర్వేషన్లలో ‘క్రీమీ లేయర్’ అమలు చేయాలా? లేక చారిత్రక సామాజిక వివక్షను దృష్టిలో పెట్టుకుని ప్రస్తుత విధానాన్ని కొనసాగించాలా? అనే ప్రశ్న ఇప్పుడు కీలకంగా మారింది.
ఒకవైపు రిజర్వేషన్ ప్రయోజనాలు అత్యంత వెనుకబడిన వర్గాలకు చేరాలి అనే వాదన ఉంది. మరోవైపు ఆర్థికంగా ఎదిగినప్పటికీ కుల వివక్ష నుంచి పూర్తిగా విముక్తి లభించదు అనే వాదన ఉంది.
అందుకే ఈ అంశంలో భవిష్యత్ విధానాలు సామాజిక న్యాయం, తగిన ప్రాతినిధ్యం, చారిత్రక వివక్ష, సమగ్ర డేటా వంటి అంశాలను సమతుల్యం చేసేలా ఉండాల్సిన అవసరం ఉంది.
