99TV News

    బట్టమేక పక్షి రక్షణకు 16 Priority Conservation Areas

    బట్టమేక పక్షి రక్షణకు 16 ప్రాధాన్య సంరక్షణ ప్రాంతాల సూచన

    బట్టమేక పక్షుల రక్షణకు 16 ప్రాధాన్య ప్రాంతాలు సూచన

    దాదాపు 18,000 చదరపు కిలోమీటర్లలో సంరక్షణ చర్యలు చేపట్టాలని భారత వన్యప్రాణి సంస్థ పరిశోధకుల ప్రతిపాదన

    అంతరించిపోతున్న బట్టమేక పక్షి రక్షణకు మహారాష్ట్ర, కర్ణాటక, తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లలో 16 ప్రదేశాలను ప్రాధాన్య సంరక్షణ ప్రాంతాలుగా అభివృద్ధి చేయాలని దేహ్రాదూన్‌లోని భారత వన్యప్రాణి సంస్థ పరిశోధకులు సూచించారు. భూ వినియోగ మార్పుల వల్ల ఈ అరుదైన పక్షి నివాసాలకు ముప్పు పెరుగుతోందని వారు పేర్కొన్నారు.

    బట్టమేక పక్షి, గ్రేట్ ఇండియన్ బస్టర్డ్‌గా కూడా పిలిచే ఈ జాతి, ప్రపంచంలో అత్యంత బరువైన ఎగిరే పక్షులలో ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది. ఒక పక్షి బరువు 15 కిలోగ్రాముల వరకు ఉండవచ్చు. ప్రధానంగా గడ్డి భూములు, పొడి మైదానాలు, తక్కువ అంతరాయం ఉన్న వ్యవసాయ భూభాగాలు ఈ పక్షికి కీలక నివాసాలు. అయితే ఇటీవలి దశాబ్దాల్లో వ్యవసాయ విధానాలు, మౌలిక వసతుల విస్తరణ, భూముల వినియోగంలో మార్పులు పెరగడంతో దక్షిణ, మధ్య భారత రాష్ట్రాల్లో ఈ పక్షుల ఉనికి మరింత సన్నగిల్లుతోందని పరిశోధకులు తెలిపారు.

    భారత వన్యప్రాణి సంస్థ పరిశోధకుల ప్రకారం, గుర్తించిన 16 ప్రాధాన్య సంరక్షణ ప్రాంతాలు కలిపి దాదాపు 18,000 చదరపు కిలోమీటర్ల విస్తీర్ణంలో ఉన్నాయి. ఈ ప్రాంతాలు 35 జిల్లాల్లో విస్తరించి ఉన్నాయని వారు పేర్కొన్నారు. మహారాష్ట్రలో 22 జిల్లాలు, కర్ణాటకలో 6 జిల్లాలు, తెలంగాణలో 6 జిల్లాలు, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో 1 జిల్లా ఈ ప్రతిపాదిత సంరక్షణ పరిధిలోకి వస్తాయని అధ్యయన బృందం తెలిపింది. రాష్ట్రాల మధ్య సమన్వయంతో భూభాగ స్థాయి రక్షణ చర్యలు తీసుకోకపోతే విడివిడిగా మిగిలిన జనాభా నిలదొక్కుకోవడం కష్టమవుతుందని వారు హెచ్చరించారు.

    గుబ్బి ల్యాబ్స్ అనే భారతీయ పరిశోధనా సంస్థ అధ్యయనం కూడా ఇదే దిశగా ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది. మహారాష్ట్ర, కర్ణాటక, తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లలో భూ వినియోగం వేగంగా మారుతున్న నేపథ్యంలో బట్టమేక పక్షుల సంఖ్య పూర్తిగా కనుమరుగయ్యే ప్రమాదం ఉందని సంస్థ తెలిపింది. పక్షులు ఉపయోగించే తెరచి ఉన్న గడ్డి భూములు ఇతర వినియోగాలకు మారిపోతే ఆహారం, గూడు, సంచారం వంటి ప్రాథమిక అవసరాలు దెబ్బతింటాయని పరిశోధకులు వివరించారు. ఈ పరిస్థితుల్లో కేవలం రక్షిత అటవీ ప్రాంతాల ఆధారంగా కాకుండా, వ్యవసాయ భూములు, కామన్ ల్యాండ్స్, పశువుల మేత భూములు కలిసిన విస్తృత భూభాగ నిర్వహణ అవసరమని వారు సూచించారు.

    “బట్టమేక పక్షి రక్షణకు విడివిడిగా చర్యలు సరిపోవు; ఈ జాతి ఉపయోగించే భూభాగాన్ని మొత్తం దృష్టిలో పెట్టుకుని ప్రాధాన్య సంరక్షణ ప్రాంతాలు రూపొందించాలి,” అని దేహ్రాదూన్‌లోని భారత వన్యప్రాణి సంస్థ పరిశోధకులు అధ్యయన సూచనల్లో పేర్కొన్నారు. “మిగిలిన నివాస ప్రాంతాలను వెంటనే గుర్తించి, రాష్ట్రాల స్థాయిలో సంరక్షణ ప్రణాళికలతో అనుసంధానం చేయాలి,” అని వారు తెలిపారు. ఈ సూచనలు అమలుకు వస్తే, అభివృద్ధి ప్రాజెక్టులు, భూ వినియోగ నిర్ణయాలు, స్థానిక జీవనాధార అవసరాల మధ్య సమతుల్యం సాధించాల్సి ఉంటుంది.

    HIGHLIGHTS

    - 16 ప్రదేశాలను ప్రాధాన్య సంరక్షణ ప్రాంతాలుగా సూచన

    - విస్తీర్ణం దాదాపు 18,000 చదరపు కిలోమీటర్లు

    - ప్రతిపాదిత ప్రాంతాలు 35 జిల్లాల్లో విస్తరణ

    - ఒక్క బట్టమేక పక్షి బరువు 15 కిలోగ్రాముల వరకు

    - భూ వినియోగ మార్పుల వల్ల కనుమరుగయ్యే ప్రమాదం

    “భూ వినియోగంలో ఇటీవలి మార్పులు కొనసాగితే మహారాష్ట్ర, కర్ణాటక, తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లలో బట్టమేక పక్షుల ఉనికి తీవ్రంగా ప్రభావితమయ్యే అవకాశం ఉంది,” అని గుబ్బి ల్యాబ్స్ అధ్యయన బృందం తన విశ్లేషణలో పేర్కొంది. “ఈ ప్రాంతాల్లో మిగిలిన అనువైన నివాసాలను సంరక్షణ నిర్ణయాల్లో ప్రాధాన్యంగా పరిగణించాలి,” అని సంస్థ తెలిపింది. పరిశోధకుల అభిప్రాయం ప్రకారం, స్థానిక రైతులు, పశుపోషకులు, గ్రామపంచాయతీలు, వన్యప్రాణి శాఖల భాగస్వామ్యం లేకుండా గడ్డి భూముల సంరక్షణ ఫలించదు.

    ప్రతిపాదిత సంరక్షణ ప్రాంతాలు సాధారణంగా ఒకే రాష్ట్ర పరిపాలనా సరిహద్దుల్లో పరిమితం కావని, పక్షుల సంచార మార్గాలు మరియు అనువైన నివాసాలు విస్తృత భూభాగాల్లో ఉంటాయని పరిశోధకులు గుర్తించారు. అందువల్ల ఈ ప్రాంతాల్లో అభివృద్ధి కార్యకలాపాలను పూర్తిగా నిలిపివేయాలనే ఉద్దేశం కాదని, కానీ పక్షి నివాసాలకు నేరుగా నష్టం కలిగించే మార్పులను ముందుగానే అంచనా వేసి నియంత్రించాలని వారు సూచించారు. ముఖ్యంగా గడ్డి భూములను “ఖాళీ భూమి”గా పరిగణించే పరిపాలనా దృక్పథం మారాల్సిన అవసరం ఉందని సంరక్షణ వర్గాలు చెబుతున్నాయి.

    బట్టమేక పక్షి సంరక్షణలో మరో ప్రధాన సవాలు దాని జీవశాస్త్ర లక్షణాలకు సంబంధించినది. పెద్ద పరిమాణం, నేలమీద గూడు కట్టే స్వభావం, విస్తారమైన తెరచి ఉన్న భూభాగాలపై ఆధారపడటం వల్ల ఈ పక్షి వేగంగా మారుతున్న భూస్వరూపాలకు సున్నితంగా స్పందిస్తుంది. జనాభా తక్కువగా ఉండే జాతుల్లో ప్రతి నివాస ప్రాంతం విలువైనదని, ఒక ప్రాంతం కోల్పోతే సమీపంలోని మరో ప్రాంతం దానిని భర్తీ చేయకపోవచ్చని పరిశోధకులు తెలిపారు. అందుకే 16 ప్రాధాన్య ప్రదేశాల గుర్తింపు రక్షణ చర్యలకు దిశానిర్దేశం చేసే ప్రాథమిక అడుగుగా భావిస్తున్నారు.

    “ప్రాధాన్య ప్రాంతాల గుర్తింపు తర్వాతి దశ రాష్ట్రాల వారీగా కార్యాచరణ ప్రణాళికలను రూపొందించడం,” అని భారత వన్యప్రాణి సంస్థ పరిశోధకులు సూచించారు. “జిల్లా స్థాయి భూవినియోగ ప్రణాళికలు, వన్యప్రాణి సంరక్షణ చర్యలు, స్థానిక సముదాయాల అవసరాలు ఒకే చట్రంలోకి రావాలి,” అని వారు పేర్కొన్నారు. ఈ ప్రక్రియలో శాస్త్రీయ మ్యాపింగ్, ఫీల్డ్ సర్వేలు, స్థానిక సమాచార సేకరణ, అభివృద్ధి అనుమతుల సమీక్ష వంటి అంశాలు కీలకంగా ఉండనున్నాయి.

    రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు, వన్యప్రాణి శాఖలు, పరిశోధనా సంస్థలు కలిసి ఈ సూచనలపై తదుపరి నిర్ణయాలు తీసుకోవాల్సి ఉంటుంది. ముందుగా ప్రతిపాదిత 16 ప్రాంతాల సరిహద్దులు, ప్రస్తుత భూ వినియోగం, పక్షుల తాజా ఉనికి, స్థానిక జీవనాధారాలపై ప్రభావం వంటి అంశాలపై సమగ్ర పరిశీలన అవసరమవుతుంది. ఆ తర్వాతే సంరక్షణ నిబంధనలు, పునరుద్ధరణ చర్యలు, సముదాయ భాగస్వామ్య పథకాలు ఖరారు అయ్యే అవకాశం ఉంది. బట్టమేక పక్షి మిగిలిన నివాసాలను కాపాడే ఈ ప్రతిపాదనపై సంబంధిత రాష్ట్రాల స్పందన ఇప్పుడు కీలకంగా మారింది.