భారత్లో తొలి సాయిల్ కార్బన్ పేమెంట్స్ ప్రారంభం
పంజాబ్, హరియాణాలో 2,500 మందికిపైగా చిన్న రైతులకు ‘ఆది’ కార్బన్ ప్రోగ్రామ్ కింద డిజిటల్ చెల్లింపులు
భారత్లో వ్యవసాయ కార్బన్ మార్కెట్ తొలిసారిగా నేరుగా రైతు స్థాయికి చేరింది. పంజాబ్, హరియాణాలో 2,500 మందికిపైగా చిన్న రైతులు పునరుత్పాదక వ్యవసాయ పద్ధతులు అమలు చేసినందుకు ‘ఆది’ ఫార్మర్ కార్బన్ ప్రోగ్రామ్ కింద డిజిటల్ పేమెంట్స్ అందుకున్నారు.
గ్రో ఇండిగో 2019లో ప్రారంభించిన ‘ఆది’ ప్రోగ్రామ్ కింద ఈ చెల్లింపులు జరిగినట్లు కార్యక్రమానికి సంబంధించిన వివరాలు తెలిపాయి. ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ అగ్రికల్చరల్ రిసెర్చ్ సాంకేతిక మార్గదర్శకత్వంతో రూపొందించిన ఈ కార్యక్రమం, సుస్థిర వ్యవసాయ పద్ధతులను రైతుల అదనపు ఆదాయంతో అనుసంధానించడాన్ని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. 2019 నుంచి 2022 మధ్య రైతులు డైరెక్ట్ సీడెడ్ రైస్, తక్కువ దున్నకం, పంట అవశేషాల నిర్వహణ వంటి పద్ధతులు అనుసరించారు. వాటి వల్ల నేల ఆరోగ్యం మెరుగుపడటం, గ్రీన్హౌస్ గ్యాస్ ఉద్గారాలు తగ్గడం వంటి ప్రయోజనాలు నమోదయ్యాయని కార్యక్రమ నిర్వాహకులు తెలిపారు.
రైతులకు వారి పొలాల నుంచి సృష్టించబడిన కార్బన్ క్రెడిట్స్లో వాటా ఆధారంగా పేమెంట్స్ ఇచ్చారు. మొదటి విడత చెల్లింపులు ఒక్కో రైతుకు ₹3,000 నుంచి ₹15,000 వరకు ఉన్నట్లు కార్యక్రమ వివరాలు పేర్కొన్నాయి. ఈ మొత్తాలు పెద్ద భూమి యజమానులకు మాత్రమే కాకుండా చిన్న, సన్నకారు రైతులకు కూడా కార్బన్ మార్కెట్లో భాగస్వామ్యం సాధ్యమని చూపుతున్నాయని వ్యవసాయ రంగ నిపుణులు భావిస్తున్నారు. చెల్లింపులు డిజిటల్ విధానంలో జరగడం వల్ల లావాదేవీల పారదర్శకత, ట్రేసబిలిటీ పెరిగిందని కార్యక్రమంలో భాగస్వామ్య సంస్థలు తెలిపాయి.
కార్యక్రమ వివరాల ప్రకారం, ఈ కార్బన్ క్రెడిట్స్ కేవలం అంచనాల ఆధారంగా ఇవ్వలేదు. పొలాల్లో గ్రీన్హౌస్ గ్యాస్ తగ్గుదల, నేలలో కార్బన్ నిల్వ పెరుగుదల వంటి అంశాలను శాస్త్రీయంగా కొలిచారు. ఆ తర్వాత స్వతంత్రంగా వెరిఫికేషన్ పూర్తయిన తరువాత వెరా వీఎం0042 మెథడాలజీ కింద క్రెడిట్స్ జారీ అయ్యాయి. వ్యవసాయ రంగంలో కార్బన్ క్రెడిట్స్పై విశ్వసనీయత పెరగాలంటే కొలత, రిపోర్టింగ్, వెరిఫికేషన్ ప్రక్రియలు కీలకమని సంబంధిత వర్గాలు తెలిపాయి.
గ్రో ఇండిగో ప్రతినిధులు కార్యక్రమ వివరాల్లో, “రైతులు తమ వ్యవసాయ పద్ధతుల్లో చేసిన మార్పుల వల్ల సృష్టించబడిన కార్బన్ ప్రయోజనాలకు నేరుగా పేమెంట్స్ అందుకున్నారు” అని చెప్పారు. “ఆది ప్రోగ్రామ్ సుస్థిర వ్యవసాయాన్ని అదనపు ఆదాయ అవకాశంతో అనుసంధానించడానికి రూపొందించబడింది” అని సంస్థ తెలిపింది. ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ అగ్రికల్చరల్ రిసెర్చ్ సాంకేతిక మార్గదర్శకత్వం ఈ ప్రోగ్రామ్కు శాస్త్రీయ పునాది అందించిందని కూడా కార్యక్రమ నిర్వాహకులు పేర్కొన్నారు.
పంజాబ్, హరియాణాలో వరి సాగు, పంట అవశేషాల నిర్వహణ, నీటి వినియోగం వంటి అంశాలు దీర్ఘకాలంగా వ్యవసాయ మరియు పర్యావరణ చర్చల్లో ప్రధానంగా ఉన్నాయి. ఈ రాష్ట్రాల్లో డైరెక్ట్ సీడెడ్ రైస్ వంటి పద్ధతులు నీటి వినియోగాన్ని తగ్గించగలవని, తగ్గించిన దున్నకం నేల నిర్మాణాన్ని కాపాడగలదని వ్యవసాయ పరిశోధన సంస్థలు చెబుతున్నాయి. పంట అవశేషాల కాల్చివేతను తగ్గించడం ద్వారా వాయు కాలుష్యంపై ప్రభావం చూపవచ్చని కూడా అధికారులు, శాస్త్రవేత్తలు తరచుగా సూచిస్తున్నారు. ఈ నేపథ్యంలో కార్బన్ పేమెంట్స్ రైతులకు పర్యావరణపరమైన పద్ధతులు అమలు చేయడానికి ఆర్థిక ప్రోత్సాహకంగా నిలుస్తున్నాయి.
HIGHLIGHTS
- 2,500 మందికిపైగా రైతులకు డిజిటల్ కార్బన్ పేమెంట్స్
- ఒక్కో రైతుకు ₹3,000 నుంచి ₹15,000 వరకు మొదటి చెల్లింపులు
- ‘ఆది’ ప్రోగ్రామ్ 2019లో గ్రో ఇండిగో ప్రారంభం
- కార్యక్రమం 7 రాష్ట్రాల్లో 2 మిలియన్ ఎకరాలకు విస్తరణ
- 45 బిలియన్ లీటర్ల నీటి ఆదా అంచనా
కార్యక్రమం ప్రస్తుతం 7 రాష్ట్రాల్లో 2 మిలియన్ ఎకరాలకు పైగా విస్తరించి, 100,000 మందికిపైగా రైతులను కలుపుకుంటున్నట్లు ప్రోగ్రామ్ వివరాలు తెలిపాయి. భారత వ్యవసాయ రంగంలో కార్బన్ మార్కెట్ను పెద్ద స్థాయిలో అమలు చేయడానికి ఇది ఒక ముఖ్యమైన నమూనాగా నిలుస్తోంది. రైతుల పొలాల స్థాయిలో వ్యవసాయ పద్ధతుల మార్పులను నమోదు చేయడం, వాటిని శాస్త్రీయ ప్రమాణాలతో కొలవడం, ఆ తర్వాత మార్కెట్లో కార్బన్ క్రెడిట్స్గా మార్చడం వంటి దశలు ఈ కార్యక్రమంలో ఉన్నాయి. ఈ విధానం ద్వారా వ్యవసాయం కేవలం ఆహార ఉత్పత్తి రంగంగా కాకుండా, క్లైమేట్ యాక్షన్లో భాగస్వామ్య రంగంగా మారే అవకాశముందని నిపుణులు చెబుతున్నారు.
కార్యక్రమ నిర్వాహకుల అంచనాల ప్రకారం, పునరుత్పాదక వ్యవసాయ పద్ధతుల అమలుతో 45 బిలియన్ లీటర్ల నీరు ఆదా అయింది. 2 లక్షల టన్నులకుపైగా పంట అవశేషాల కాల్చివేతను నివారించినట్లు, సుమారు 1,000 టన్నుల పీఎం2.5 ఉద్గారాలు తప్పించినట్లు అంచనా వేశారు. ఈ గణాంకాలు వ్యవసాయ పద్ధతుల మార్పు వాతావరణం, నీటి వనరులు, గాలి నాణ్యతపై కలిగించే ప్రభావాన్ని సూచిస్తున్నాయి. అయితే ఇలాంటి అంచనాలు నిరంతర ఫీల్డ్ డేటా, స్వతంత్ర వెరిఫికేషన్, దీర్ఘకాలిక మానిటరింగ్తోనే మరింత బలపడతాయని పరిశోధకులు చెబుతున్నారు.
ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ అగ్రికల్చరల్ రిసెర్చ్ సాంకేతిక బృందం కార్యక్రమానికి సంబంధించి, “నేల ఆరోగ్యం, కార్బన్ నిల్వలు, ఉద్గారాల తగ్గుదల వంటి అంశాలను శాస్త్రీయంగా అంచనా వేయడం వ్యవసాయ కార్బన్ ప్రోగ్రామ్లకు కీలకం” అని తెలిపింది. “రైతుల స్థాయిలో అమలయ్యే పద్ధతులకు సరైన డేటా మద్దతు ఉంటే, సుస్థిర వ్యవసాయానికి మార్కెట్ ఆధారిత ప్రోత్సాహం అందించవచ్చు” అని సాంకేతిక వర్గాలు పేర్కొన్నాయి. ఈ వ్యాఖ్యలు కార్బన్ క్రెడిట్స్ జారీ ప్రక్రియలో శాస్త్రీయ ప్రమాణాల ప్రాముఖ్యతను స్పష్టం చేస్తున్నాయి.
రైతుల పేమెంట్స్ కార్బన్ క్రెడిట్స్ అమ్మకాల ఆదాయం నుంచి రావడం వల్ల ఈ నమూనా ప్రభుత్వ సబ్సిడీలకు భిన్నంగా ఉంది. వ్యవసాయ పద్ధతుల మార్పు ద్వారా కొలవగలిగిన పర్యావరణ ప్రయోజనం సృష్టిస్తే, దానికి మార్కెట్ విలువ లభించే విధంగా వ్యవస్థ రూపొందించబడింది. ఇందులో రైతు, ప్రోగ్రామ్ నిర్వాహకుడు, వెరిఫికేషన్ సంస్థ, కార్బన్ క్రెడిట్ కొనుగోలుదారు వంటి పక్షాలు భాగస్వాములవుతాయి. కార్బన్ మార్కెట్ ధరలు, వెరిఫికేషన్ వ్యయం, ఫీల్డ్ డేటా నాణ్యత, రైతుల నిరంతర భాగస్వామ్యం వంటి అంశాలు ఈ మోడల్ విజయాన్ని నిర్ణయిస్తాయని రంగ నిపుణులు చెబుతున్నారు.
కార్యక్రమంలో పాల్గొన్న రైతుల పొలాల్లో డైరెక్ట్ సీడెడ్ రైస్ అమలు చేయడం ద్వారా నర్సరీ, నీటితో నిండిన పొలాల్లో నాట్లు వేసే సాంప్రదాయ పద్ధతికి కొంత ప్రత్యామ్నాయం వచ్చింది. తగ్గించిన దున్నకం పద్ధతులు నేలలో సేంద్రియ పదార్థం నిల్వ ఉండేందుకు సహాయపడతాయని వ్యవసాయ శాస్త్రవేత్తలు చెబుతున్నారు. పంట అవశేషాలను పొలంలోనే నిర్వహించడం ద్వారా నేల పోషకాలు తిరిగి వ్యవస్థలోకి చేరే అవకాశం ఉంటుంది. అయితే ఈ పద్ధతుల అమలు స్థానిక వాతావరణం, నేల రకం, యంత్రాల అందుబాటు, రైతుల శిక్షణ వంటి అంశాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
గ్రో ఇండిగో కార్యక్రమ బృందం, “రైతులు దత్తత తీసుకున్న పద్ధతుల వల్ల ఏర్పడిన కార్బన్ క్రెడిట్స్లో వారి వాటా ఆధారంగా పేమెంట్స్ లెక్కించబడ్డాయి” అని తెలిపింది. “చెల్లింపులు డిజిటల్ మార్గంలో చేయడం ద్వారా రైతులకు నేరుగా ప్రయోజనం చేరేలా వ్యవస్థ ఏర్పాటు చేయబడింది” అని బృందం పేర్కొంది. ఈ ప్రక్రియలో పంటల వివరాలు, సాగు పద్ధతులు, ఫీల్డ్ మానిటరింగ్, వెరిఫికేషన్ వంటి దశలు పూర్తి చేసిన తరువాతనే చెల్లింపులు జరిగాయని కార్యక్రమ వివరాలు తెలిపాయి.
వ్యవసాయ కార్బన్ మార్కెట్లో ఇలాంటి కార్యక్రమాలు రైతుల నమ్మకాన్ని పొందాలంటే చెల్లింపుల సమయపాలన, లెక్కింపులో పారదర్శకత, స్థానిక భాషలో సమాచారం, ఫీల్డ్ సపోర్ట్ అవసరమని రైతు సంఘాల ప్రతినిధులు చెబుతున్నారు. కార్బన్ క్రెడిట్స్ విలువ మార్పులు రైతుల ఆదాయంపై ప్రభావం చూపవచ్చని, అందుకే అంచనాలు వాస్తవానికి దగ్గరగా ఉండాలనే అభిప్రాయం ఉంది. మరోవైపు, చిన్న రైతుల నుంచి డేటా సేకరణ, భూస్వామ్య వివరాల నిర్ధారణ, పద్ధతుల నిరంతర అమలు వంటి అంశాలు ప్రోగ్రామ్ విస్తరణలో సవాళ్లుగా ఉన్నాయి. అయినప్పటికీ, మొదటి చెల్లింపులు ఈ వ్యవస్థ పనిచేయగలదని సూచిస్తున్నాయని పరిశీలకులు చెబుతున్నారు.
క్లైమేట్ మార్పుల ప్రభావం, నీటి కొరత, నేల సారధర్మం తగ్గుదల వంటి సమస్యలు పెరుగుతున్న సమయంలో పునరుత్పాదక వ్యవసాయ పద్ధతులకు ఆర్థిక ప్రోత్సాహం కల్పించే ప్రయత్నంగా ‘ఆది’ ప్రోగ్రామ్ ప్రాధాన్యం పొందుతోంది. అధిక దిగుబడులు మాత్రమే కాకుండా, నేల ఆరోగ్యం, నీటి సంరక్షణ, కార్బన్ నిల్వ, గాలి నాణ్యత వంటి అంశాలను కూడా వ్యవసాయ విధానాల్లో కలపాల్సిన అవసరాన్ని ఇది ముందుకు తెస్తోంది. కార్బన్ పేమెంట్స్ వ్యవసాయ ఆదాయానికి ప్రధాన ప్రత్యామ్నాయమా, లేక అదనపు సహాయక ఆదాయమా అన్నది మార్కెట్ పరిమాణం, క్రెడిట్ ధరలు, రైతుల అనుసరణ స్థాయిపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
తదుపరి దశలో కార్యక్రమం మరిన్ని రైతులను చేర్చడం, కొత్త ప్రాంతాల్లో ఫీల్డ్ వెరిఫికేషన్ పూర్తి చేయడం, భవిష్యత్ కార్బన్ క్రెడిట్ జారీ దశలను ముందుకు తీసుకెళ్లడం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. వెరిఫికేషన్ ప్రమాణాలు, క్రెడిట్ ధరలు, రైతుల తదుపరి విడత పేమెంట్స్పై కార్యక్రమ నిర్వాహకులు తదుపరి ప్రకటనలు చేయనున్నారు. వ్యవసాయ కార్బన్ మార్కెట్లో ఈ మోడల్ విస్తరణ ఎలా సాగుతుందనేది రైతులు, కంపెనీలు, పరిశోధన సంస్థలు, విధాన నిర్ణేతలు సమీపంగా గమనించే అంశంగా మారింది.
