జీఎస్ఎల్వీ-ఎఫ్17 ద్వారా ఈఓఎస్-05ను విజయవంతంగా ప్రయోగించిన ఇస్రో
భూ సమకాలిక కక్ష్య నుంచి చిత్రీకరణ చేయనున్న భారత తొలి ఇమేజింగ్ శాటిలైట్ను 18 నిమిషాల్లో నిర్దేశిత కక్ష్యలో ప్రవేశపెట్టిన వాహక నౌక
భారత అంతరిక్ష పరిశోధన సంస్థ ఇస్రో గురువారం తెల్లవారుజామున 2.55 గంటలకు శ్రీహరికోటలోని సతీష్ ధవన్ స్పేస్ సెంటర్ రెండో లాంచ్ ప్యాడ్ నుంచి జీఎస్ఎల్వీ-ఎఫ్17 రాకెట్ ద్వారా అత్యాధునిక భూ పరిశీలన శాటిలైట్ ఈఓఎస్-05ను విజయవంతంగా ప్రయోగించి, 18 నిమిషాల్లో నిర్దేశిత సబ్-జియోసింక్రనస్ ట్రాన్స్ఫర్ ఆర్బిట్లో ప్రవేశపెట్టింది.
ఇస్రోకు ఈ ప్రయోగం ఈ ఏడాదిలో కీలక మలుపుగా నిలిచింది. భూమికి సుమారు 36,000 కిలోమీటర్ల ఎత్తులోని భూ సమకాలిక కక్ష్య నుంచి చిత్రాలను సేకరించే భారత తొలి ఇమేజింగ్ శాటిలైట్గా ఈఓఎస్-05 నిలవనుంది. వ్యవసాయం, పర్యావరణ పర్యవేక్షణ, విపత్తు నిర్వహణ, వ్యూహాత్మక అవసరాలు సహా పలు జాతీయ కార్యకలాపాలకు ఈ శాటిలైట్ నుంచి డేటా అందనుంది. ఈఓఎస్-05ను ఇస్రో వర్గాలు ‘ఐ ఇన్ ది స్కై’గా అభివర్ణించాయి. జీఎస్ఎల్వీ తన 19వ విమానంలో 2,367 కిలోల బరువున్న ఈ శాటిలైట్ను నిర్దేశిత కక్ష్యలోకి తీసుకెళ్లింది.
ప్రయోగం అనంతరం మిషన్ విజయాన్ని ప్రకటించిన ఇస్రో చైర్మన్ డాక్టర్ వి. నారాయణన్, వాహక నౌక పనితీరు ఖచ్చితంగా లక్ష్యాన్ని అందుకుందని తెలిపారు. “జీఎస్ఎల్వీ-ఎఫ్17 వాహక నౌక అధునాతన భూ పరిశీలన శాటిలైట్ ఈఓఎస్-05ను నిర్దేశించిన, అవసరమైన కక్ష్యలో విజయవంతంగా, ఖచ్చితంగా ప్రవేశపెట్టిందని ప్రకటించడానికి నాకు చాలా ఆనందంగా ఉంది,” అని ఆయన శ్రీహరికోటలో ప్రయోగం అనంతరం అన్నారు. ఉపగ్రహం నుంచి అందిన ప్రాథమిక డేటా సంతృప్తికరంగా ఉందని, ప్రయోగానంతర కీలక వ్యవస్థలు సాధారణంగా పనిచేస్తున్నాయని ఆయన చెప్పారు.
ఈ ప్రయోగం శ్రీహరికోట స్పేస్పోర్ట్ నుంచి జరిగిన 107వ లాంచ్ అని, జీఎస్ఎల్వీ సిరీస్లో 19వ మిషన్ అని నారాయణన్ తెలిపారు. వాహక నౌక సామర్థ్యవృద్ధిని వివరించుతూ, “జీఎస్ఎల్వీ-డి1 తొలి ప్రయోగం 1,536 కిలోల పేలోడ్తో జరిగింది. అక్కడి నుంచి నిర్మాణ ద్రవ్యరాశిని ఆప్టిమైజ్ చేయడం, ప్రొపల్షన్ వ్యవస్థలను మెరుగుపరచడం ద్వారా ఈ వాహక నౌక పనితీరును క్రమంగా పెంచాం. ఈ రోజు ఇదే లాంచ్ వాహనంతో 2,367 కిలోల అత్యంత బరువైన శాటిలైట్ను ప్రవేశపెట్టాం,” అని ఆయన అన్నారు. జీఎస్ఎల్వీ సాంకేతికతలో వచ్చిన పరిణామాన్ని ఈ మిషన్ స్పష్టంగా చూపిందని ఇస్రో అధికారులు తెలిపారు.
నారాయణన్ ప్రకారం, ఈఓఎస్-05 పూర్తిస్థాయిలో ఆపరేషనల్ అయిన తర్వాత జియో ఆర్బిట్ నుంచి దేశానికి అంకితమైన తొలి ఇమేజింగ్ శాటిలైట్గా పనిచేస్తుంది. ఇది దేశానికి ముఖ్యమైన వ్యూహాత్మక డేటాను అందించనుందని ఆయన అన్నారు. “శాటిలైట్ డేటా ప్రకారం అన్ని వాల్వులు సక్రమంగా పనిచేస్తున్నాయని నిర్ధారించాం. సోలార్ ప్యానెల్ విస్తరించింది. శాటిలైట్ ఆరోగ్యం పూర్తిగా బాగుంది. రాబోయే రోజుల్లో కక్ష్యను పెంచి అవసరమైన ఆర్బిట్కు తీసుకెళ్లి, జాతీయ కార్యకలాపాల కోసం జియో ప్లాట్ఫారమ్లో శాటిలైట్ను స్థిరపరుస్తాం,” అని ఇస్రో చైర్మన్ చెప్పారు. ఈ దశ పూర్తయిన తర్వాతే శాటిలైట్ నుంచి స్థిర సేవలు ప్రారంభమవుతాయి.
ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ ఈ విజయాన్ని దేశానికి గర్వకారణంగా అభివర్ణించారు. శుక్రవారం సామాజిక మాధ్యమ వేదిక ఎక్స్లో ఆయన స్పందిస్తూ, “ఇస్రో నుంచి మరో అద్భుత విజయం, మన దేశానికి గర్వకారణమైన క్షణం. జీఎస్ఎల్వీ-ఎఫ్17 ద్వారా ఈఓఎస్-05, భూ సమకాలిక కక్ష్య నుంచి భారత తొలి ఇమేజింగ్ శాటిలైట్ విజయవంతంగా ప్రయోగించడం భారత అంతరిక్ష రంగాన్ని నిర్వచించే ప్రతిభ, ఆవిష్కరణ, పెరుగుతున్న సామర్థ్యాలకు ప్రతిబింబం,” అని పేర్కొన్నారు. అంతరిక్ష రంగంలో ఇస్రో, భారత పరిశ్రమల మధ్య భాగస్వామ్యం పెరుగుతోందని, అది భారత స్పేస్ ప్రోగ్రామ్కు కొత్త బలం, విస్తృతి ఇస్తోందని ఆయన అన్నారు.
అంతరిక్ష శాఖ సహాయ మంత్రి జితేంద్ర సింగ్ కూడా మిషన్ విజయాన్ని అభినందించారు. ఎక్స్లో ఆయన స్పందిస్తూ, “అంతరిక్షంలో భారత్కు మరో మహత్తర ముందడుగు. జీఎస్ఎల్వీ-ఎఫ్17/ఈఓఎస్-05 విజయవంతమైన ప్రయోగంపై టీమ్ ఇస్రోకు అభినందనలు,” అని అన్నారు. ఈఓఎస్-05 అత్యాధునిక భూ పరిశీలన శాటిలైట్ అని, భూ సమకాలిక కక్ష్య నుంచి చిత్రీకరణ చేసే భారత తొలి ఇమేజింగ్ శాటిలైట్గా విజిబుల్, ఇన్ఫ్రారెడ్, మల్టీ-స్పెక్ట్రల్, హైపర్స్పెక్ట్రల్ బ్యాండ్లలో అధునాతన చిత్రీకరణకు వీలు కల్పిస్తుందని ఆయన తెలిపారు. ప్రధాని నాయకత్వంలో భారత అంతరిక్ష సామర్థ్యాలు కొత్త ఎత్తులకు చేరుతున్నాయని ఆయన పేర్కొన్నారు.
HIGHLIGHTS
- జీఎస్ఎల్వీ-ఎఫ్17 ప్రయోగం గురువారం 2.55 గంటలకు జరిగింది
- ఈఓఎస్-05 బరువు 2,367 కిలోలు
- 18 నిమిషాల్లో నిర్దేశిత కక్ష్యలోకి శాటిలైట్ చేరింది
- శ్రీహరికోట నుంచి ఇది 107వ లాంచ్
- జీఎస్ఎల్వీ సిరీస్లో ఇది 19వ మిషన్
ఈఓఎస్-05 మిషన్ విజయవంతం కావడం ఇస్రోకు కార్యాచరణ పరంగా కూడా ముఖ్యమైన ఉపశమనంగా మారింది. 2026 జనవరి 12న ఈఓఎస్-ఎన్1 భూ పరిశీలన శాటిలైట్ను మోసిన పీఎస్ఎల్వీ-సి62 మిషన్ విఫలమైన తర్వాత ఇస్రో ప్రయోగ కార్యకలాపాలు చేపట్టలేదు. అంతకుముందు 2025 మే 18న పీఎస్ఎల్వీ-సి61 మిషన్ కూడా విఫలమైంది. వరుస ఎదురుదెబ్బల తర్వాత ఇస్రో జాగ్రత్తగా వ్యవహరిస్తూ కొత్త ప్రయోగాలను నిలిపివేసింది. 2026 తొలి త్రైమాసికంలో జీఎస్ఎల్వీ-ఎఫ్17/ఈఓఎస్-05 సహా 7 మిషన్లు ప్రణాళికలో ఉన్నప్పటికీ, ఏ శాటిలైట్నూ ప్రయోగించలేదు. ఈ నేపథ్యంలో గురువారం జరిగిన విజయవంతమైన ప్రయోగం రాబోయే షెడ్యూల్పై విశ్వాసాన్ని పెంచనుంది.
జీఎస్ఎల్వీ వాహక నౌకకు ఈ మిషన్ సాంకేతికంగా కూడా ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. 2021 ఆగస్టులో జీఎస్ఎల్వీ-ఎఫ్10/ఈఓఎస్-03 మిషన్ విఫలమైంది. ఆ సమయంలో మొదటి, రెండో దశల పనితీరు సాధారణంగానే ఉన్నప్పటికీ, క్రయోజెనిక్ అప్పర్ స్టేజ్ ఇగ్నిషన్ సాంకేతిక లోపం కారణంగా జరగలేదు. దాంతో మిషన్ లక్ష్యాన్ని చేరుకోలేకపోయింది. ఈఓఎస్-05 ఆ అసంపూర్తి ప్రయత్నానికి ప్రత్యామ్నాయంగా భావించబడుతోంది. తాజా ప్రయోగంలో కక్ష్య ప్రవేశం విజయవంతంగా పూర్తి కావడం, జీఎస్ఎల్వీ వ్యవస్థల విశ్వసనీయతను మళ్లీ చాటే అంశంగా ఇస్రో వర్గాలు పేర్కొన్నాయి.
భూ సమకాలిక కక్ష్య నుంచి ఇమేజింగ్ చేయడం వల్ల ఒకే భౌగోళిక ప్రాంతాన్ని నిరంతరంగా పరిశీలించే సామర్థ్యం లభిస్తుంది. ఈఓఎస్-05 నుంచి వచ్చే రియల్టైమ్ ఇమేజరీ వ్యవసాయ పంటల స్థితి, పర్యావరణ మార్పులు, వాతావరణ సంబంధిత ప్రభావాలు, ప్రకృతి విపత్తుల సమయంలో పరిస్థితుల అంచనా వంటి రంగాల్లో ఉపయోగపడనుంది. ఇన్ఫ్రారెడ్, మల్టీ-స్పెక్ట్రల్, హైపర్స్పెక్ట్రల్ బ్యాండ్లలో డేటా సేకరణ ద్వారా సాధారణ ఆప్టికల్ చిత్రాలకు మించిన విశ్లేషణ సాధ్యమవుతుంది. జాతీయ భద్రత, వనరుల నిర్వహణ, అత్యవసర ప్రతిస్పందన వ్యవస్థలకు కూడా ఈ డేటా కీలక మద్దతు అందించగలదని అధికార వర్గాలు తెలిపాయి.
ఇస్రో ప్రణాళిక ప్రకారం రాబోయే రోజుల్లో ఈఓఎస్-05 కక్ష్యను దశలవారీగా పెంచనుంది. ప్రస్తుతం ప్రవేశపెట్టిన సబ్-జియోసింక్రనస్ ట్రాన్స్ఫర్ ఆర్బిట్ నుంచి శాటిలైట్ను అవసరమైన జియో ప్లాట్ఫారమ్కు తీసుకెళ్లే కక్ష్యోన్నతి చర్యలు చేపడతారు. శాటిలైట్ పూర్తిగా స్థిరపడిన తర్వాత పేలోడ్ల పరీక్షలు, డేటా ధృవీకరణ, గ్రౌండ్ స్టేషన్లతో లింక్ స్థిరీకరణ పూర్తవుతాయి. ఆ దశల అనంతరం ఈఓఎస్-05ను జాతీయ కార్యకలాపాల కోసం ఆపరేషనల్గా ప్రకటించనున్నారు. తదుపరి ప్రయోగాల షెడ్యూల్పై ఇస్రో నిర్ణయాలు ఈ మిషన్ అనంతర సమీక్షల తర్వాత స్పష్టమయ్యే అవకాశం ఉంది.
