కునోలో విషాదం.. తుపాకీ గాయాలతో చిరుత పిల్ల మృతి.. వేటగాళ్ల ప్రమేయంపై దర్యాప్తు!
మధ్యప్రదేశ్‌లోని కునో నేషనల్ పార్క్ పరిసర అటవీ ప్రాంతంలో చిరుత పిల్ల మృతి కలకలం రేపింది. నిర్వా అనే ఆడ చిరుతకు జన్మించిన 19 నెలల మగ చిరుత పిల్ల తుపాకీ గాయాలతో మరణించింది. మొరేనా జిల్లా అటవీ ప్రాంతంలో గాయాలతో కనిపించిన ఈ పిల్లను చికిత్స కోసం జబల్‌పూర్‌కు తరలించగా, అక్కడ చికిత్స పొందుతూ ప్రాణాలు కోల్పోయింది. చిరుతల పునరావాస ప్రాజెక్టు ప్రారంభమైన తర్వాత దేశంలో ఇలాంటి ఘటన జరగడం ఇదే తొలిసారని సంబంధిత కథనంలో పేర్కొనబడింది.
శరీరంలో గుళ్లు.. శస్త్రచికిత్సలో తొలగింపు
మొరేనా టెరిటోరియల్ ఫారెస్ట్ డివిజన్‌లోని పహర్‌గఢ్ అటవీ పరిధిలో ఆదివారం సాయంత్రం పర్యవేక్షణ బృందానికి చిరుత పిల్ల గాయాలతో కనిపించింది. వెంటనే దానిని మెరుగైన వైద్య చికిత్స కోసం జబల్‌పూర్‌కు తరలించారు. అక్కడి వైద్యులు పరీక్షలు నిర్వహించగా, తుపాకీతో కాల్చినట్లు సూచించే గాయాలు గుర్తించారు.
జబల్‌పూర్‌లోని కాలేజ్ ఆఫ్ వెటర్నరీ సైన్స్ అండ్ యానిమల్ హస్బెండ్రీకి చెందిన డాక్టర్ శోభా జవ్రే తెలిపిన వివరాల ప్రకారం, చిరుత పిల్ల శరీరంలో నుంచి గుళ్లను శస్త్రచికిత్స ద్వారా తొలగించారు. వైద్య బృందం తన నివేదికను అటవీశాఖ అధికారులకు అందజేసింది. గాయాల కారణంగా పిల్ల మరణించినట్లు ఆమె ధృవీకరించారు.
మధ్యప్రదేశ్ చీఫ్ వైల్డ్‌లైఫ్ వార్డెన్ సమితా రాజోరా కూడా చిరుత పిల్ల మరణించిన విషయాన్ని ధృవీకరించారు. అయితే గాయాల స్వభావం, ఘటనకు సంబంధించిన ఇతర వివరాలపై ఆమె పూర్తి సమాచారం వెల్లడించలేదు.
వేటగాళ్ల ప్రమేయంపై స్టేట్ టైగర్ స్ట్రైక్ ఫోర్స్ దర్యాప్తు
ఈ ఘటనపై దర్యాప్తు కోసం స్టేట్ టైగర్ స్ట్రైక్ ఫోర్స్ (STSF) రంగంలోకి దిగింది. వన్యప్రాణులపై జరిగే నేరాలను పరిశోధించే ప్రత్యేక విభాగమైన ఈ బృందం, చిరుత పిల్లపై కాల్పులు ఎవరు జరిపారనే కోణంలో ఆధారాలను సేకరిస్తోంది.
వేటగాళ్ల ప్రమేయం ఉందా? లేక మనుషులు, వన్యప్రాణుల మధ్య ఘర్షణలో భాగంగా ఈ ఘటన జరిగిందా? అనే అంశాలను అధికారులు పరిశీలిస్తున్నారు. చిరుత పిల్ల గాయపడిన తొలినాళ్లలో ఇతర అడవి జంతువుతో ఎదురుపడిందా అనే అవకాశాన్ని కూడా పరిశీలించినప్పటికీ, వైద్య పరీక్షల్లో తుపాకీ గాయాలకు సంబంధించిన ఆధారాలు బయటపడటంతో దర్యాప్తు దిశ మారింది.
చిరుత పిల్లకు రేడియో కాలర్ అమర్చారు. ప్రత్యేక బృందం దాని కదలికలను పర్యవేక్షిస్తోంది. ఘటన కునో నేషనల్ పార్క్ వెలుపల ఉన్న మొరేనా అటవీ విభాగం పరిధిలో జరగడంతో, దర్యాప్తులో అక్కడి టెరిటోరియల్ ఫారెస్ట్ అధికారుల పాత్ర కూడా కీలకంగా మారింది.
చిరుతల వేటకు గురయ్యే ప్రమాదం.. గత ఘటనలతో ఆందోళన
చిరుత పిల్ల గాయపడిన ప్రాంతం గతంలో చిరుతపులుల వేటకు సంబంధించిన దర్యాప్తులోనూ ప్రాధాన్యం పొందింది. కునో, మొరేనా, షియోపూర్ పరిసర ప్రాంతాల్లో కనీసం 10 చిరుతపులుల హత్యలకు సంబంధించి అంతర్రాష్ట్ర నెట్‌వర్క్‌ ఉన్నట్లు గతంలో దర్యాప్తు అధికారులు అనుమానించినట్లు వార్తలు వెలువడ్డాయి. ఈ కేసులో 10 మందికి పైగా అరెస్టయినట్లు గత నివేదికల్లో వెల్లడైంది.
ప్రస్తుత ఘటనలోనూ అక్రమ వేట కోణాన్ని అధికారులు పరిశీలిస్తున్నారు. అయితే చిరుత పిల్లపై కాల్పులు జరిపిన వ్యక్తులు ఎవరనే విషయం ఇంకా నిర్ధారణ కాలేదు. దర్యాప్తు పూర్తయ్యే వరకు బాధ్యులపై తుది నిర్ణయానికి రావడం సాధ్యం కాదు.
కునో వెలుపల చిరుతల రక్షణ పెద్ద సవాలు
కునో నేషనల్ పార్క్‌లో ప్రవేశపెట్టిన చిరుతలు పరిసర టెరిటోరియల్ అటవీ ప్రాంతాల్లోకి వెళ్లినప్పుడు వాటి రక్షణ మరింత క్లిష్టంగా మారుతోంది. జాతీయ పార్క్ అధికారులు, పరిసర అటవీ విభాగాల మధ్య సమన్వయం అవసరం అవుతోంది. ఒక ప్రాంతం నుంచి మరో ప్రాంతానికి కదిలే చిరుతల భద్రతను నిరంతరం పర్యవేక్షించడం అటవీశాఖకు ముఖ్యమైన బాధ్యతగా మారింది.
మొరేనా ప్రాంతంలోని లోయలు, కఠినమైన భౌగోళిక పరిస్థితులతో పాటు స్థానికంగా తయారు చేసిన తుపాకులు అందుబాటులో ఉండటం కూడా అటవీ సిబ్బందికి సవాళ్లు సృష్టిస్తున్నాయని కథనంలో వివరించారు. ప్రాజెక్ట్ చీతా తొలి కార్యాచరణ ప్రణాళికలోనూ దేశీయంగా తయారయ్యే తుపాకులు, వేట పరికరాలను వన్యప్రాణులకు ముప్పుగా గుర్తించారు.
రక్షణ చర్యలపై కార్యాచరణ ప్రణాళిక
కునో, పరిసర ప్రాంతాల్లో వన్యప్రాణుల రక్షణ కోసం గతంలో రూపొందించిన కార్యాచరణ ప్రణాళికలో పలు చర్యలను సూచించారు. వాటిలో ముఖ్యమైనవి:
అటవీ ప్రాంతాల్లో కాలినడకన, వాహనాల ద్వారా గస్తీని పెంచడం.
సీనియర్ అటవీ అధికారుల పర్యవేక్షణలో అటవీ సిబ్బంది, పోలీసుల సహకారంతో రక్షణ చర్యలు చేపట్టడం.
గస్తీ వివరాలను నమోదు చేసేందుకు M-STrIPES పర్యవేక్షణ వ్యవస్థను వినియోగించడం.
బస్‌స్టాండ్లు, రహదారి పక్కన ఉన్న హోటళ్లు, మద్యం దుకాణాలు, రైల్వే స్టేషన్ల వద్ద స్థానిక సమాచార వనరుల ద్వారా నిఘా పెంచడం.
పోహరి–గ్వాలియర్, పోహరి–శివపురి, పోహరి–షియోపూర్ రహదారులపై వాహనాల కదలికలను పర్యవేక్షించేందుకు సీసీటీవీ చెక్‌పోస్టులను ఏర్పాటు చేయాలని ప్రతిపాదించడం.
కునో పరిసర గ్రామాల్లో స్థానికులను సమాచారదారులుగా నియమించుకునే అవకాశాలను పరిశీలించడం.
ఈ సూచనలు అటవీ ప్రాంతాల్లో వేటను అరికట్టడం, అనుమానాస్పద కదలికలను గుర్తించడం, వన్యప్రాణుల భద్రతను బలోపేతం చేయడం లక్ష్యంగా రూపొందించబడ్డాయి.
చిరుతల పునరావాస ప్రాజెక్టుకు మరో సవాలు
భారత్‌లో చిరుతలను తిరిగి ప్రవేశపెట్టే ప్రాజెక్టుకు ఈ ఘటన మరో సవాలుగా మారింది. పార్క్ పరిధిలోనే కాకుండా పరిసర అటవీ ప్రాంతాల్లోనూ చిరుతలకు రక్షణ కల్పించాల్సిన అవసరాన్ని ఇది మరోసారి ముందుకు తెచ్చింది.
ప్రస్తుతం స్టేట్ టైగర్ స్ట్రైక్ ఫోర్స్ ఘటనకు సంబంధించిన ఆధారాలను పరిశీలిస్తోంది. చిరుత పిల్లపై కాల్పులు జరిపినవారి గుర్తింపు, ఘటన వెనుక ఉన్న కారణాలు, భద్రతా చర్యల్లో అవసరమైన మార్పులపై దర్యాప్తు అనంతరం మరింత స్పష్టత వచ్చే అవకాశం ఉంది.