99TV News

    PMJVM: గిరిజన అటవీ ఆర్థిక వ్యవస్థకు ఊతం.. VDVKలతో ఆదాయానికి కొత్త మార్గాలు

    PMJVM: గిరిజన అటవీ ఆర్థిక వ్యవస్థకు ఊతం.. VDVKలతో ఆదాయానికి కొత్త మార్గాలు

    ప్రధాన్ మంత్రి జనజాతీయ వికాస్ మిషన్ (PMJVM): గిరిజన జీవనోపాధి, వన్ ధన్ కేంద్రాలకు కేంద్రం ప్రోత్సాహం

    గిరిజన సముదాయాలను ముడి అటవీ ఉత్పత్తుల సేకరణదారుల నుంచి విలువ జోడించే వ్యాపారవేత్తలుగా తీర్చిదిద్దే లక్ష్యంతో కేంద్ర ప్రభుత్వం అమలు చేస్తున్న ప్రధాన్ మంత్రి జనజాతీయ వికాస్ మిషన్ (PMJVM) గిరిజన అటవీ ఆర్థిక వ్యవస్థను బలోపేతం చేస్తోంది.

    PMJVM అంటే ఏమిటి?

    ప్రధాన్ మంత్రి జనజాతీయ వికాస్ మిషన్ (PMJVM) కేంద్ర గిరిజన వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖకు చెందిన Central Sector Scheme. Minor Forest Produce (MFP)కు MSP, విలువ శ్రేణి అభివృద్ధి పథకాలను.. గిరిజన ఉత్పత్తుల అభివృద్ధి, మార్కెటింగ్‌కు సంస్థాగత మద్దతు అందించే పథకంతో విలీనం చేసి PMJVMను రూపొందించారు.

    గిరిజన ఉత్పత్తుల ఉత్పత్తి, సేకరణ, ప్రాసెసింగ్, విలువ జోడింపు, బ్రాండింగ్, మార్కెటింగ్ ద్వారా గిరిజన జీవనోపాధి, వ్యాపార అవకాశాలను పెంచడం ఈ మిషన్ ప్రధాన లక్ష్యం.

    ఈ పథకానికి TRIFED (Tribal Cooperative Marketing Development Federation of India) కేంద్ర అమలు సంస్థగా వ్యవహరిస్తుంది. రాష్ట్ర అమలు సంస్థలతో కలిసి కార్యక్రమాలను అమలు చేస్తుంది.

    PMJVMలో కీలక అంశాలు

    PMJVM కింద ప్రధానంగా:

    • Minor Forest Produce (MFP)కు MSP ఆధారిత కొనుగోలు

    • వన్ ధన్ వికాస్ కేంద్రాలు (VDVKs)

    • వన్ ధన్ ప్రొడ్యూసర్ ఎంటర్‌ప్రైజెస్ (VDPEs)

    • విలువ జోడింపు, నైపుణ్యాభివృద్ధి

    • బ్రాండింగ్, ఈ-కామర్స్

    • మార్కెటింగ్ మౌలిక సదుపాయాలు

    వంటి కార్యక్రమాలకు మద్దతు అందుతుంది.

    ఒక VDVK ఏర్పాటు కోసం ₹15 లక్షల వరకు, VDPEకి సంస్థ అభివృద్ధి, సామర్థ్య పెంపు కోసం మూడేళ్లలో ₹64 లక్షల వరకు ఆర్థిక సహాయం అందించవచ్చు. Aspirational Districts, PVTGs, Forest Rights Act కింద భూమి హక్కులు పొందిన వారికి ప్రత్యేక దృష్టి ఉంటుంది.

    Minor Forest Produce అంటే ఏమిటి?

    Forest Rights Act (FRA), 2006 ప్రకారం Minor Forest Produceలో బాంబూ, కేన్, తుస్సార్ కోకూన్లు, తేనె, మైనం, లాక్, టెండు ఆకులు, మహువా పువ్వులు, చింతపండు, ఔషధ మొక్కలు, వేర్లు, దుంపలు, అడవి మూలికలు వంటి non-timber forest products ఉంటాయి.

    FRA అటవీ ఆధారిత సముదాయాల అటవీ ఉత్పత్తులపై ఆధారపడటాన్ని గుర్తిస్తూ MFPను సేకరించి విక్రయించే హక్కులను కల్పిస్తుంది. అలాగే PESA Act, 1996 షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాల్లోని గిరిజన గ్రామ పంచాయతీలకు Minor Forest Produceపై యాజమాన్య హక్కులను కల్పిస్తుంది.

    87 MFP ఉత్పత్తులకు MSP

    గిరిజన సేకరణదారులు మధ్యవర్తుల చేతిలో తక్కువ ధరలకు ఉత్పత్తులను విక్రయించాల్సిన పరిస్థితిని తగ్గించేందుకు PMJVM కింద ప్రభుత్వం **87 Minor Forest Produce ఉత్పత్తులకు కనీస మద్దతు ధర (MSP)**ను ప్రకటించింది.

    TRIFED రాష్ట్ర అమలు సంస్థల ద్వారా నిర్ణయించిన MSPకు MFPను కొనుగోలు చేస్తుంది. 2013–14 నుంచి రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు సుమారు 2.68 లక్షల మెట్రిక్ టన్నుల MFPను ₹693.98 కోట్ల విలువతో కొనుగోలు చేశాయి.

    వన్ ధన్ వికాస్ కేంద్రాలు ఎలా పనిచేస్తాయి?

    గిరిజన సేకరణదారులను **Self-Help Groups (SHGs)**గా ఏర్పాటు చేసి వాటిని వన్ ధన్ వికాస్ కేంద్రాలుగా క్లస్టర్ చేస్తారు. ఒక VDVKలో సుమారు 300 మంది సభ్యులు ఉండగా, కనీసం 60% మంది Scheduled Tribe సభ్యులు ఉండేలా వ్యవస్థను రూపొందించారు.

    14 ఏప్రిల్ 2018న ప్రారంభమైన వన్ ధన్ యోజన VDVK నమూనాకు కార్యాచరణ పునాదిగా ఉంది.

    VDVKల ద్వారా గిరిజనులకు:

    • శాస్త్రీయ పద్ధతుల్లో అటవీ ఉత్పత్తుల సేకరణ

    • స్థిరమైన సేకరణ పద్ధతులు

    • విలువ జోడింపు

    • ప్రాథమిక ప్రాసెసింగ్

    • పరికరాలు, సాంకేతిక సహాయం

    • ప్యాకేజింగ్

    • నిల్వ, రవాణా

    • వర్కింగ్ క్యాపిటల్

    • మార్కెటింగ్, బ్రాండింగ్

    • ఈ-కామర్స్ అవకాశాలు

    అందించబడుతున్నాయి.

    2026లో VDVKs పురోగతి

    2026 జూలై 31 నాటికి 4,172 VDVKs మంజూరు కాగా, వాటిలో 2,911 పనిచేస్తున్నాయి. వీటి ద్వారా 12.48 లక్షల మంది గిరిజన సభ్యులు అనుసంధానమయ్యారు. VDVKs ద్వారా నమోదైన విక్రయాల విలువ సుమారు ₹168 కోట్లుగా ఉంది.

    గిరిజన మహిళలకు ఆర్థిక సాధికారత

    Minor Forest Produce సేకరణ, విక్రయాల్లో మహిళలు కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నందున VDVKs గిరిజన మహిళల ఆర్థిక సాధికారతకు ముఖ్యమైన వేదికగా మారుతున్నాయి.

    అటవీ, వ్యవసాయ ఉత్పత్తులను ఊరగాయలు, పొడులు, జామ్‌లు, స్క్వాష్‌లు వంటి విలువ జోడించిన ఉత్పత్తులుగా మార్చడం ద్వారా మహిళలకు అదనపు ఆదాయ అవకాశాలు లభిస్తున్నాయి.

    అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లో మహిళల విజయగాథ

    అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లోని లెపరాడా జిల్లాలోని Nyigamane, Ho Yorbe, Medumhagdum VDVKను అక్టోబర్ 2021లో 300 మంది మహిళా SHG సభ్యులు, రైతులతో ఏర్పాటు చేశారు.

    ఈ VDVK 2022–23 నుంచి సుమారు ₹11 లక్షల విక్రయాలను నమోదు చేసింది. మహిళలు కేవలం కార్మికులుగా కాకుండా ఉత్పత్తి, బ్రాండింగ్, ఆదాయంలో ప్రత్యక్ష వాటా కలిగిన సంస్థ సహ-యజమానులుగా వ్యవహరిస్తున్నారు.

    PMJVM ప్రాముఖ్యత ఏమిటి?

    PMJVM ద్వారా గిరిజన అటవీ ఆర్థిక వ్యవస్థలో మూడు కీలక మార్పులు తీసుకురావడమే లక్ష్యంగా ఉంది:

    ముడి ఉత్పత్తి → విలువ జోడింపు → మార్కెట్ → అధిక ఆదాయం

    అంటే గిరిజనులు కేవలం అటవీ ఉత్పత్తులను సేకరించి మధ్యవర్తులకు విక్రయించే స్థితి నుంచి ఉత్పత్తిదారులు, ప్రాసెసర్లు, బ్రాండ్ యజమానులు, వ్యాపారవేత్తలుగా ఎదిగే అవకాశాన్ని పొందుతున్నారు.

    ముగింపు

    ప్రధాన్ మంత్రి జనజాతీయ వికాస్ మిషన్ MSP రక్షణ, వన్ ధన్ వికాస్ కేంద్రాలు, నైపుణ్యాభివృద్ధి, విలువ జోడింపు, మార్కెట్ అనుసంధానం ద్వారా గిరిజన జీవనోపాధిని బలోపేతం చేస్తోంది. ముఖ్యంగా VDVKs ద్వారా గిరిజన సముదాయాలను సామూహిక వ్యాపార యాజమాన్యం వైపు తీసుకెళ్లడం, మహిళలకు ఆదాయ అవకాశాలు కల్పించడం ఈ మిషన్‌లో కీలక అంశాలుగా నిలుస్తున్నాయి.