భవిష్యత్ యుద్ధాలకు భారత సైన్యం సిద్ధం.. ల్యాండ్ వార్‌ఫేర్ డాక్ట్రిన్ 2026 విడుదల
న్యూఢిల్లీ: భవిష్యత్తులో యుద్ధాలను ఎదుర్కొనేందుకు భారత సైన్యాన్ని సాంకేతికంగా మరింత బలోపేతం చేసే దిశగా కీలక అడుగు పడింది. రక్షణ మంత్రి రాజ్‌నాథ్ సింగ్ శుక్రవారం భారత సైన్యం రూపొందించిన ల్యాండ్ వార్‌ఫేర్ డాక్ట్రిన్ 2026ను విడుదల చేశారు. కృత్రిమ మేధస్సు (AI), డ్రోన్లు, కచ్చితత్వంతో కూడిన దాడులు, బహుళ రంగాల్లో సైనిక కార్యకలాపాలు ఈ కొత్త వ్యూహాత్మక మార్గదర్శకాల్లో ప్రధాన ప్రాధాన్యం పొందాయి.
ప్రపంచవ్యాప్తంగా మారుతున్న యుద్ధ స్వరూపం, ఆధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానం వినియోగం, నిరంతర నిఘా, సమాచార యుద్ధం, కమ్యూనికేషన్ వ్యవస్థలకు ఎదురయ్యే సవాళ్లను దృష్టిలో ఉంచుకుని ఈ డాక్ట్రిన్ రూపొందించారు. సమకాలీన అంతర్జాతీయ ఘర్షణల నుంచి లభించిన అనుభవాలు భవిష్యత్ సైనిక ప్రణాళికలకు ప్రాధాన్యం సంతరించుకున్నాయి.
ఆత్మనిర్భరతకు ప్రాధాన్యం
డిఫెన్స్ ఫోర్సెస్ విజన్ 2047కు అనుగుణంగా రూపొందించిన ఈ డాక్ట్రిన్‌లో మూడు సాయుధ దళాల మధ్య సమన్వయం, వివిధ కార్యకలాపాల రంగాల్లో సామర్థ్యాల ఏకీకరణ, సైనిక లక్ష్యాల సాధనలో భూతల దళాల పాత్రను ప్రధానంగా ప్రస్తావించారు.
భవిష్యత్ యుద్ధాల్లో స్వదేశీ రక్షణ సామగ్రి, దేశీయ సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, జాతీయ మౌలిక సదుపాయాలు కీలకంగా మారనున్న నేపథ్యంలో ఆత్మనిర్భరతకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు. సైన్యానికి మాత్రమే పరిమితం కాకుండా ప్రభుత్వ సంస్థలు, జాతీయ వ్యవస్థల మధ్య సమన్వయంతో పనిచేసే సమగ్ర విధానాన్ని కూడా ఈ డాక్ట్రిన్ ప్రస్తావిస్తోంది.
డ్రోన్లు, ఏఐతో యుద్ధ వ్యూహాల్లో మార్పులు
యుద్ధరంగంలో సైనికులు, మానవరహిత వ్యవస్థలు కలిసి పనిచేసే విధానానికి ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు. డ్రోన్లు నిఘా, లక్ష్యాల గుర్తింపు, దాడుల నిర్వహణ వంటి కార్యకలాపాల్లో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్న నేపథ్యంలో వాటి వినియోగ సామర్థ్యాలను పెంచడం భారత సైన్యానికి ముఖ్యమైన అంశంగా మారింది.
అదేవిధంగా, సైనికుల నిర్ణయ సామర్థ్యం, మానవ నాయకత్వం, సవాళ్ల మధ్య పనిచేయగల సామర్థ్యం, నిరంతర సరఫరా వ్యవస్థలను బలోపేతం చేయడంపై డాక్ట్రిన్ దృష్టి సారించింది. అత్యాధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానం అందుబాటులో ఉన్నప్పటికీ, యుద్ధరంగంలో మానవ నాయకత్వం ప్రాధాన్యం కొనసాగుతుందని స్పష్టం చేస్తోంది.
అధికారులకు ఏఐ శిక్షణ.. డ్రోన్ ఆపరేషన్లపై ప్రత్యేక దృష్టి
కొత్త డాక్ట్రిన్‌తో పాటు భారత సైన్యం పలు శిక్షణ కార్యక్రమాలను కూడా ముందుకు తీసుకెళ్తోంది. బహుళ రంగాల్లో సైనిక కార్యకలాపాల నిర్వహణకు సంబంధించి ఐదేళ్ల శిక్షణ ప్రణాళికను అభివృద్ధి చేస్తోంది. అధికారుల కోసం మూడు స్థాయిల్లో ఏఐ నైపుణ్యాభివృద్ధి కార్యక్రమాన్ని అమలు చేసే దిశగా చర్యలు చేపడుతోంది.
అలాగే, డ్రోన్ల నిర్వహణను సైనిక దళాల్లో అదనపు నైపుణ్యంగా అభివృద్ధి చేయాలనే శిక్షణ విధానాన్ని కూడా ముందుకు తీసుకెళ్తోంది. భవిష్యత్ యుద్ధాల్లో సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని సమర్థంగా వినియోగించుకునేలా సైనికుల సామర్థ్యాలను పెంచడం ఈ కార్యక్రమాల లక్ష్యం.
పరిస్థితులకు అనుగుణంగా వ్యూహాలు
శత్రు ముప్పు, భౌగోళిక పరిస్థితులు, మిషన్ లక్ష్యాలను బట్టి సైనిక కమాండర్లు తమ కార్యాచరణ వ్యూహాలను మార్చుకునే వెసులుబాటును ఈ డాక్ట్రిన్ కల్పిస్తుంది. సాంకేతికంగా ప్రతికూల పరిస్థితులు ఎదురైనా సమర్థంగా పనిచేయడం, సమాచార వ్యవస్థలపై అంతరాయాలను తట్టుకోవడం, సరఫరా వ్యవస్థలను పటిష్ఠంగా కొనసాగించడం వంటి అంశాలు భవిష్యత్ సైనిక సిద్ధతలో కీలకంగా మారనున్నాయి.
2018 డాక్ట్రిన్‌తో పోలిస్తే కొత్త ప్రాధాన్యాలు
భారత సైన్యం గతంలో ల్యాండ్ వార్‌ఫేర్ డాక్ట్రిన్‌ను 2018 డిసెంబర్‌లో విడుదల చేసింది. అంతకుముందు 2017 ఏప్రిల్‌లో సాయుధ దళాల ఉమ్మడి డాక్ట్రిన్ వెలువడింది. 2018 డాక్ట్రిన్‌లో భౌగోళిక రాజకీయ పరిస్థితులు, వివిధ స్థాయిల ఘర్షణలు, హైబ్రిడ్ వార్‌ఫేర్, బహుళ రంగాల్లో యుద్ధాలు, నిఘా, కచ్చితత్వ దాడులు, సమాచార యుద్ధం, అంతరిక్ష యుద్ధం, ప్రత్యేక దళాల పాత్ర వంటి అంశాలకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు.
ఆ తర్వాత లడఖ్‌లో వాస్తవ నియంత్రణ రేఖ (LAC) వెంబడి భారత్–చైనా మధ్య కొనసాగిన సైనిక ప్రతిష్టంభనతో పాటు ప్రపంచంలోని వివిధ ఘర్షణల్లో డ్రోన్లు, క్షిపణులు, ఎలక్ట్రానిక్ వార్‌ఫేర్ ప్రాధాన్యం పెరిగింది. మారుతున్న ఈ పరిస్థితులకు అనుగుణంగా సైనిక వ్యూహాలను నవీకరించాల్సిన అవసరం ఏర్పడింది.
ల్యాండ్ వార్‌ఫేర్ డాక్ట్రిన్ 2026 ద్వారా భారత సైన్యం సాంకేతిక పరిజ్ఞాన ఆధారిత, సమన్వయంతో పనిచేసే, పరిస్థితులకు అనుగుణంగా మారగల దళంగా రూపాంతరం చెందే దిశగా అడుగులు వేస్తోంది. భవిష్యత్ ఘర్షణల్లో దేశ రక్షణ సామర్థ్యాలను మరింత బలోపేతం చేయడంలో ఈ వ్యూహాత్మక మార్గదర్శకాలు కీలక పాత్ర పోషించనున్నాయి.