దేశ రాజకీయాల్లో ఎన్నికల వ్యవస్థపై చర్చ మరోసారి వేడెక్కింది. కాంగ్రెస్ సీనియర్ నాయకుడు సచిన్ పైలట్ ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీపై విమర్శలు చేస్తూ, భారత ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ (CEC) జ్ఞానేశ్ కుమార్ రాజీనామా చేయాలనే ప్రతిపక్ష డిమాండ్‌ను మరోసారి ప్రస్తావించారు. ఉపరాష్ట్రపతి తన పదవికి రాజీనామా చేయగలిగినప్పుడు, ఎన్నికల ప్రధాన కమిషనర్ ఎందుకు రాజీనామా చేయకూడదని ఆయన ప్రశ్నించారు.
అక్టోబర్ 14న PTIకి ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూలో పైలట్ ఈ వ్యాఖ్యలు చేశారు. ఎన్నికల ప్రక్రియపై ప్రతిపక్షాలు వ్యక్తం చేస్తున్న అభ్యంతరాలు, ఓటర్ల జాబితా సవరణ వివాదం, ఎన్నికల సంఘం బాధ్యతపై ఆయన మాట్లాడారు.
‘త్వరలో మాజీ ప్రధాని’ అంటూ మోదీపై వ్యాఖ్యలు
ఇంటర్వ్యూలో సచిన్ పైలట్ నరేంద్ర మోదీని ఉద్దేశించి “త్వరలో మాజీ ప్రధాని” అని వ్యాఖ్యానించారు. ఈ వ్యాఖ్యతో రాజకీయంగా విమర్శలు, ప్రతివిమర్శలకు అవకాశం ఏర్పడింది.
2029 సార్వత్రిక ఎన్నికల్లో ప్రతిపక్షాల తరఫున రాహుల్ గాంధీ ప్రధాని అభ్యర్థిగా ముందుకు వస్తారా అనే ప్రశ్నకు సమాధానమిస్తూ, రాహుల్ గాంధీ తనను తాను ఆ పదవికి అభ్యర్థిగా ప్రకటించుకోలేదని పైలట్ చెప్పారు. ప్రస్తుతం ఆయన లోక్‌సభలో ప్రతిపక్ష నాయకుడిగా, పార్లమెంట్‌లో ఇండియా కూటమి పార్టీలతో కలిసి పనిచేస్తున్నారని వివరించారు.
సీఈసీ రాజీనామా ఎందుకు చేయాలంటున్న కాంగ్రెస్?
ప్రత్యేక సమగ్ర ఓటర్ల జాబితా సవరణ ప్రక్రియ (Special Intensive Revision – SIR)లో అవకతవకలు జరిగాయని కాంగ్రెస్ సహా పలు ప్రతిపక్ష పార్టీలు ఆరోపిస్తున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ జ్ఞానేశ్ కుమార్ రాజీనామా చేయాలని అవి డిమాండ్ చేస్తున్నాయి.
ఎన్నికలు నిష్పక్షపాతంగా జరగాలంటే ఎన్నికల సంఘంపై ప్రజలకు నమ్మకం ఉండాలని పైలట్ అన్నారు. మ్యాచ్‌లో అంపైర్‌పైనే అనుమానాలు ఉంటే, ఆ పోటీపై విశ్వాసం ఎలా ఉంటుందని ఆయన పోలికతో వివరించారు. ఎన్నికల కమిషనర్ నిష్పక్షపాత ఎన్నికలను నిర్ధారించలేకపోతే పదవిలో కొనసాగకూడదని అభిప్రాయపడ్డారు. ఇవి పైలట్ చేసిన రాజకీయ వ్యాఖ్యలు, ఆరోపణలు మాత్రమే; ఎన్నికల ప్రక్రియలో అక్రమాలు జరిగాయని న్యాయపరంగా తుది నిర్ధారణ అయినట్లు భావించకూడదు.
ఉపరాష్ట్రపతి రాజీనామాతో పోలిక ఎందుకు?
భారతదేశంలో ఉపరాష్ట్రపతి తన పదవికి రాజీనామా చేయగలిగినప్పుడు, ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ కూడా రాజీనామా చేయవచ్చని పైలట్ ప్రశ్నించారు. ఎన్నికల సంఘం రాజ్యాంగబద్ధ సంస్థ అయినప్పటికీ, దాని అధిపతి కూడా తన బాధ్యతలపై నైతికంగా జవాబుదారీగా ఉండాలని ఆయన వాదించారు.
చట్టపరంగా చూస్తే, ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ రాష్ట్రపతికి లిఖితపూర్వకంగా రాజీనామా సమర్పించవచ్చు. అయితే ఆయనను పదవి నుంచి తొలగించే ప్రక్రియ మాత్రం ప్రత్యేక రాజ్యాంగ రక్షణలకు లోబడి ఉంటుంది. రాజీనామా చేయడం, పదవి నుంచి బలవంతంగా తొలగించడం రెండూ వేర్వేరు ప్రక్రియలు.
ఎన్నికల బహిష్కరణకు కాంగ్రెస్ మద్దతు ఇవ్వడం లేదు
ఎన్నికల ప్రక్రియపై అభ్యంతరాలు ఉన్నప్పటికీ, ఎన్నికలను బహిష్కరించాలనే ఆలోచనకు తాము మద్దతు ఇవ్వడం లేదని సచిన్ పైలట్ స్పష్టం చేశారు. ఎన్నికలను బహిష్కరించడం గురించి మాట్లాడటానికి ఇది చాలా తొందరని ఆయన అన్నారు.
ఈ అంశంపై కాంగ్రెస్, ఇతర ఇండియా కూటమి పార్టీల నాయకులు సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించారని, న్యాయవ్యవస్థపై తమకు విశ్వాసం ఉందని తెలిపారు. నిరసనలు, పాదయాత్రలు, ధర్నాలు ప్రజాస్వామ్యంలో భాగమని, ప్రజల నిరసనలను పోలీసు బలంతో అణచివేయడం సరైంది కాదని ఆయన విమర్శించారు.
ఓటర్ల జాబితా సవరణపై కొనసాగుతున్న రాజకీయ వివాదం
ఓటర్ల జాబితా సవరణ ప్రక్రియపై కాంగ్రెస్, బీజేపీ మధ్య ఆరోపణలు కొనసాగుతున్నాయి. ఓటర్ల పేర్ల తొలగింపు, ఎన్నికల సంఘం పారదర్శకత, ఓటు హక్కు రక్షణ వంటి అంశాలపై ప్రతిపక్షాలు ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతున్నాయి. మరోవైపు, కాంగ్రెస్ ఆరోపణలను బీజేపీ నాయకులు గతంలో ఖండించారు.
ఈ వివాదం ఎన్నికల సంఘం స్వతంత్రత, ఓటర్ల జాబితాల నిర్వహణ, ఎన్నికల ప్రక్రియపై ప్రజల విశ్వాసం వంటి విస్తృత అంశాలపై చర్చకు దారితీసింది. అయితే ఏవైనా నిర్దిష్ట అక్రమాలపై తుది నిర్ణయానికి రావాలంటే సంబంధిత ఆధారాలు, అధికారిక విచారణలు, న్యాయపరమైన ప్రక్రియలను పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి.