ఒకవైపు ఉన్న వాదన..
ఒక SC/ST కుటుంబానికి రిజర్వేషన్ ద్వారా విద్య, ప్రభుత్వ ఉద్యోగం వంటి అవకాశాలు లభించి, ఆ కుటుంబంలో ఒకరు IAS, IPS లేదా ఇతర ఉన్నతస్థాయి ఉద్యోగంలో స్థిరపడితే.. ఆ కుటుంబం ఆర్థికంగా, విద్యాపరంగా, సామాజికంగా ఎంతో ముందుకు వెళ్లే అవకాశం ఉంటుంది. వారి పిల్లలకు కూడా మంచి విద్య, మెరుగైన వనరులు, ఉద్యోగ అవకాశాలు అందుబాటులోకి వస్తాయి.
అలాంటి కుటుంబాలకు తరతరాలుగా రిజర్వేషన్ ప్రయోజనాలు కొనసాగించాల్సిన అవసరం ఉందా? అనే ప్రశ్న ఇక్కడ ఉత్పన్నమవుతుంది. ఇప్పటికే కొంతవరకు అభివృద్ధి చెందిన కుటుంబాలకు లభించే ప్రయోజనాలను మరింత వెనుకబడిన కుటుంబాలకు మళ్లిస్తే, రిజర్వేషన్ అసలు ఉద్దేశం మరింత మందికి చేరుతుందనే వాదన ఉంది.
మరోవైపు ఉన్న వాదన..
అయితే ఒక SC/ST వ్యక్తి IAS, IPS వంటి ఉన్నత స్థాయికి చేరుకున్నంత మాత్రాన కుల వివక్ష పూర్తిగా అంతరించిపోతుందని చెప్పలేం. ఉద్యోగం, ఆదాయం పెరిగినా.. సామాజిక వివక్ష లేదా కులపరమైన గుర్తింపు వల్ల ఎదురయ్యే సమస్యలు కొనసాగవచ్చని మరో వాదన. అందువల్ల కేవలం తల్లిదండ్రుల ఉద్యోగం లేదా ఆదాయాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని వారి పిల్లలకు రిజర్వేషన్ను పూర్తిగా నిరాకరించడం సరైంది కాదని ఈ వర్గం అభిప్రాయపడుతోంది.
మరి మధ్యేమార్గం ఏమిటి?
ఈ రెండు వాదనల్లోనూ కొంత వాస్తవం ఉంది. కాబట్టి కేవలం ఆదాయాన్ని చూసి రిజర్వేషన్ను తొలగించడం లేదా కుటుంబం ఎప్పటికీ రిజర్వేషన్ పొందేలా చేయడం కాకుండా, సామాజిక వెనుకబాటుతనం, కుటుంబ విద్యా స్థాయి, తల్లిదండ్రుల ఉద్యోగ స్థాయి, ఆర్థిక పరిస్థితి వంటి పలు అంశాలను కలిపి పరిశీలించే విధానం అవసరం.
ముఖ్యంగా, రిజర్వేషన్ ప్రయోజనాలు ఇప్పటికే బాగా అభివృద్ధి చెందిన కుటుంబాల్లోనే పదేపదే కేంద్రీకృతం కాకుండా, అదే వర్గంలోని అత్యంత వెనుకబడిన కుటుంబాలకు కూడా చేరేలా విధానం ఉండాలి. అదే సమయంలో SC/ST వర్గాలు ఎదుర్కొంటున్న సామాజిక వివక్షను కూడా విస్మరించకూడదు. ఈ రెండింటి మధ్య సమతుల్యత సాధించడమే అసలు సవాలు.
