అమిత్ షా రాజీనామా చేయాలి: లడఖ్ హింస వార్షికోత్సవ సభలో సోనమ్ వాంగ్చుక్
6వ షెడ్యూల్ హామీని కేంద్రం నిలబెట్టుకోకపోవడమే ఉద్యమానికి మూలకారణమని వాంగ్చుక్ ఆరోపించారు
లడఖ్లో గత సంవత్సరం సెప్టెంబర్ 24న పోలీస్ కాల్పుల్లో 4 మంది పౌరులు మరణించిన ఘటనకు 1 సంవత్సరం పూర్తయిన సందర్భంగా లేహ్లో నిర్వహించిన 20 కిలోమీటర్ల స్మారక మార్చ్ అనంతరం మాట్లాడిన క్లైమేట్ కార్యకర్త సోనమ్ వాంగ్చుక్, కేంద్ర హోం మంత్రి అమిత్ షా రాజీనామా చేయాలని డిమాండ్ చేశారు.
లేహ్లోని ఎన్డీఎస్ స్పోర్ట్స్ కాంప్లెక్స్ వద్ద గురువారం ప్రజలను ఉద్దేశించి మాట్లాడిన వాంగ్చుక్, లడఖ్లో జరిగిన ఘటనలకు బాధ్యత వహించాల్సింది ఢిల్లీ అని అన్నారు. “అమిత్ షా లడఖ్లో జరిగిన మారణకాండకు బాధ్యత వహించి రాజీనామా చేయాలి. ఈ మరణాలకు ఆయన బాధ్యత వహించాలి. అమిత్ షా రాజీనామా చేయాలి,” అని సోనమ్ వాంగ్చుక్ సభలో అన్నారు. గత సంవత్సరం రాష్ట్ర హోదా, రాజ్యాంగ పరిరక్షణల కోసం జరిగిన నిరసన హింసాత్మకంగా మారిన తర్వాత పోలీస్ కాల్పుల్లో 4 మంది మరణించగా, 44 మంది గాయపడ్డారు.
ఆ రోజు ప్రాణాలు కోల్పోయిన 4 మంది లడఖీలను స్మరించుకుంటూ లడఖ్ అంతటా గురువారం బంద్ పాటించారు. దుకాణాలు, వ్యాపార సంస్థలు మూసివేయబడ్డాయి. ప్రజా సమావేశాల్లో పాల్గొన్న ప్రతినిధులు, స్థానిక సంఘాలు, పౌర సమాజ నాయకులు నిరసనలపై నమోదైన కేసుల ఉపసంహరణ, రాష్ట్ర హోదా, 6వ షెడ్యూల్ పరిరక్షణల అమలు వంటి డిమాండ్లను మళ్లీ ప్రస్తావించారు. వాంగ్చుక్ తన ప్రసంగంలో లడఖ్ ప్రజలు “యూనిఫామ్ ధరించకుండానే దేశం కోసం పోరాడారు” అని ప్రశంసించారు. ప్రజలు తమ డిమాండ్ల కోసం నిరసనకు దిగాల్సిన పరిస్థితి కల్పించబడిందని ఆయన అన్నారు.
వాంగ్చుక్ ప్రకారం, లడఖ్ ఉద్యమం 6 సంవత్సరాల పాటు శాంతియుతంగానే కొనసాగింది. “2025లో హింస అవసరం ఏమిటి,” అని ఆయన సభలో ప్రశ్నించారు. నిజమైన ప్రశ్న హింస ఎందుకు జరిగింది, దానికి ఎవరు బాధ్యత వహించాలి అన్నదేనని ఆయన అన్నారు. “వారి 2020 ఎలక్షన్ మేనిఫెస్టోలో రాజ్యాంగంలోని 6వ షెడ్యూల్ కింద పరిరక్షణలు ఇస్తామని చెప్పారు. అది వారి మేనిఫెస్టోలో ప్రధాన అంశం. ఆ తర్వాత వారు వెనక్కి తిరిగారు,” అని వాంగ్చుక్ అన్నారు. యువత ఆ హామీలను గుర్తు చేయడానికి ప్రయత్నించినప్పుడు వారిని కొట్టారని లేదా పోలీస్ స్టేషన్లలో కేసులు పెట్టారని ఆయన ఆరోపించారు.
లడఖ్ ప్రతినిధులు ఢిల్లీలో కేంద్రంతో జరిపిన చర్చలను ప్రస్తావిస్తూ, మొదట అన్ని అంశాలపై హామీలు ఇచ్చారని, అయితే 2 సంవత్సరాలు, 15 రౌండ్ల చర్చల తర్వాత 6వ షెడ్యూల్ ఇవ్వబోమని స్పష్టం చేశారని వాంగ్చుక్ చెప్పారు. “ప్రధాని రాతపూర్వకంగా ఇచ్చినా కూడా లడఖ్కు ఈ పరిరక్షణను ఇవ్వను అని అమిత్ షా జీ చెప్పారు,” అని సోనమ్ వాంగ్చుక్ సభలో పేర్కొన్నారు. ఈ వ్యాఖ్యలపై కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ నుంచి తక్షణ స్పందన అందుబాటులోకి రాలేదు.
HIGHLIGHTS
- సెప్టెంబర్ 24 ఘటనకు 1 సంవత్సరం పూర్తయింది
- పోలీస్ కాల్పుల్లో 4 మంది మరణించారు
- 44 మంది గాయపడ్డారు
- 20 కిలోమీటర్ల స్మారక మార్చ్ జరిగింది
- 87 కేసుల్లో 20 కేసుల ఉపసంహరణ ప్రకటించారు
లడఖ్లో కొనసాగుతున్న ఆందోళనకు మూలకారణం కేంద్రం తన హామీని నిలబెట్టుకోకపోవడమేనని వాంగ్చుక్ అన్నారు. “వారు తమ మాట నిలబెట్టుకుని ఉంటే, ఇంతకాలం మేము ఆందోళన కొనసాగించేవాళ్లమా? ఈ 4 మరణాలు వారు తమ హామీలను ఉల్లంఘించినందువల్లే జరిగాయి,” అని ఆయన ఎన్డీఎస్ స్పోర్ట్స్ కాంప్లెక్స్ వద్ద ప్రజలను ఉద్దేశించి అన్నారు. లడఖ్ ప్రజలకు ధైర్యం తక్కువ లేదని, న్యాయం అంటే ఏమిటో తెలుసని ఆయన పేర్కొన్నారు. “దేశానికి అవసరమైన ప్రతిసారీ లడఖ్ ప్రజలు ముందుకు వచ్చారు” కాబట్టి లడఖ్కు న్యాయం చేయడం దేశమంతటికీ బాధ్యత అని ఆయన అన్నారు.
గత సంవత్సరం నిరసనల సమయంలో వాంగ్చుక్ నిరాహార దీక్షలో ఉన్నారు. ఆ ఘటనల తర్వాత ఆయనపై నేషనల్ సెక్యూరిటీ యాక్ట్ కింద కేసు నమోదు చేసి జోధ్పూర్ జైలులో 6 నెలలు ఉంచారు. రాష్ట్ర హోదా, 6వ షెడ్యూల్ కింద రాజ్యాంగ పరిరక్షణలు, భూమి, ఉద్యోగాలు, స్థానిక గుర్తింపుకు రక్షణ వంటి అంశాలు లడఖ్ పౌర సమాజ సంస్థల ప్రధాన డిమాండ్లుగా ఉన్నాయి. జమ్ము కశ్మీర్ పునర్వ్యవస్థీకరణ తర్వాత కేంద్రపాలిత ప్రాంతంగా ఏర్పడిన లడఖ్లో ప్రజాస్వామ్య ప్రాతినిధ్యం, రాజ్యాంగ హామీలపై నిరంతర చర్చలు సాగుతున్నాయి.
కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖతో ఈ నెల ప్రారంభంలో జరిగిన సబ్ కమిటీ సమావేశంలో లడఖ్కు అదనపు పరిరక్షణల కోసం ఆర్టికల్ 371(K) తరహా రాజ్యాంగ నిబంధన ప్రతిపాదించబడింది. అయితే స్థానిక ప్రతినిధులు 6వ షెడ్యూల్, రాష్ట్ర హోదా అంశాలపైనే తమ ప్రధాన దృష్టి ఉందని స్పష్టం చేస్తున్నారు. రాజ్యాంగంలోని 6వ షెడ్యూల్ ప్రస్తుతం కొన్ని ఈశాన్య రాష్ట్రాల్లో గిరిజన ప్రాంతాలకు స్వయం ప్రతిపత్తి మండళ్ల ద్వారా ప్రత్యేక పరిరక్షణలు కల్పిస్తోంది. లడఖ్లో భౌగోళిక, సాంస్కృతిక, పర్యావరణ ప్రత్యేకతల దృష్ట్యా అలాంటి హామీలు అవసరమని ఉద్యమకారులు చెబుతున్నారు.
ఇదే సమయంలో, లడఖ్ లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్ వినయ్ కుమార్ సక్సేనా బుధవారం, గత సంవత్సరం ఘటనల అనంతరం కేసులు నమోదైన 87 మందిలో 20 మందిపై క్రిమినల్ కేసుల ఉపసంహరణను ప్రకటించారు. కేంద్రంతో చర్చల్లో పాల్గొంటున్న ప్రతినిధుల కీలక డిమాండ్లలో కేసుల రద్దు ఒకటి. మిగిలిన కేసులపై నిర్ణయం, రాజ్యాంగ పరిరక్షణలపై కేంద్రం తదుపరి వైఖరి, లడఖ్ ప్రతినిధులతో చర్చల తదుపరి షెడ్యూల్ ఇప్పుడు ఉద్యమం భవిష్యత్తును నిర్ణయించే అంశాలుగా నిలిచాయి.
