99TV News

    POCSO చట్ట దుర్వినియోగంపై SC హెచ్చరికలు, అరెస్టుకు షరతులు

    కుటుంబ POCSO ఆరోపణల్లో తక్షణ అరెస్టులు వద్దు: Supreme Court

    కుటుంబ పోక్సో ఆరోపణల్లో తక్షణ అరెస్టులు వద్దు: సుప్రీంకోర్టు హెచ్చరిక

    విడాకులు, కస్టడీ వివాదాల్లో పోక్సో చట్టం దుర్వినియోగాన్ని అడ్డుకునేందుకు సుప్రీంకోర్టు కొత్త రక్షణ చర్యలు సూచించింది.

    విడాకులు, పిల్లల కస్టడీ వివాదాల్లో తప్పుడు లైంగిక దాడి ఆరోపణలు పిల్లలకు తీవ్ర మానసిక హాని కలిగిస్తాయని సుప్రీంకోర్టు హెచ్చరించింది. కుటుంబ వివాదాల్లో పోక్సో చట్టాన్ని ఆయుధంగా వాడకుండా దర్యాప్తు సంస్థలు జాగ్రత్తలు పాటించాలని కోర్టు స్పష్టం చేసింది.

    జస్టిస్ జె.బి. పార్దివాలా, జస్టిస్ కె.వి. విశ్వనాథన్‌లతో కూడిన సుప్రీంకోర్టు బెంచ్, పోక్సో కేసుల్లో ఎఫ్‌ఐఆర్ నమోదు అయిన వెంటనే అరెస్టుకు తొందరపడకూడదని పేర్కొంది. “ఎఫ్‌ఐఆర్ నమోదైన తర్వాత దర్యాప్తు అధికారి తొందరపడి వెంటనే అరెస్ట్ వంటి బలవంతపు చర్యలు తీసుకోకూడదని మేము భావిస్తున్నాం,” అని బెంచ్ తన తీర్పులో పేర్కొంది. అరెస్టు అధికారాన్ని భారతీయ నాగరిక్ సురక్ష సంహితలోని సెక్షన్ 35 ప్రకారం చట్టపరమైన నిబంధనలకు లోబడి మాత్రమే వినియోగించాలని కోర్టు తెలిపింది.

    బెంగళూరుకు చెందిన విడాకులు పొందిన దంపతుల కుమార్తె కస్టడీ వివాదంలో వచ్చిన అప్పీల్స్‌ను విచారిస్తూ కోర్టు ఈ వ్యాఖ్యలు చేసింది. 2024లో బెంగళూరు పోలీస్ నమోదు చేసిన ఎఫ్‌ఐఆర్‌ను బెంచ్ రద్దు చేసింది. తన మైనర్ కుమార్తెపై తండ్రి, అతని కుటుంబ సభ్యులు లైంగిక వేధింపులకు పాల్పడ్డారని తల్లి చేసిన ఆరోపణలను కోర్టు ఆదేశించిన సీబీఐ దర్యాప్తు “నమ్మదగినవి కావు” అని తేల్చిందని బెంచ్ పేర్కొంది. 11 ఏళ్ల బాలిక ప్రయోజనాలను పరిగణనలోకి తీసుకుని ఆమె కస్టడీని తండ్రికి పునరుద్ధరించింది.

    పిల్లలను తల్లిదండ్రుల మధ్య తీవ్రమైన విభేదాల్లోకి లాగడం వల్ల కోర్టు ప్రక్రియకు మించిన దీర్ఘకాలిక మానసిక ప్రభావాలు ఉంటాయని సుప్రీంకోర్టు తెలిపింది. “పోక్సో చట్టం ప్రతీకారం తీర్చుకునేందుకు ఉద్దేశించినది కాదు; దాని నిబంధనలను దుర్వినియోగం చేసే ఏ ప్రయత్నాన్నైనా అరికట్టాలి,” అని బెంచ్ పేర్కొంది. “ఏ ధర చెల్లించినా గెలవాలి” అనే ధోరణితో కొందరు సలహాదారులు, కొన్ని సందర్భాల్లో బాధ్యతారహిత న్యాయవాదులు కుటుంబ వివాదాలను క్రిమినల్ కేసులుగా మలుస్తున్నారని కోర్టు ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది.

    “ఒక్కటే లక్ష్యం, ఆరోపణలు ఎదుర్కొంటున్న జీవిత భాగస్వామిని, అతని లేదా ఆమె కుటుంబ సభ్యులను కల్పిత క్రిమినల్ కేసులో చిక్కుల్లో పడేసి, వారిని దీర్ఘకాలం కోర్టు ప్రక్రియలో నిమగ్నం చేయడం,” అని జస్టిస్ జె.బి. పార్దివాలా, జస్టిస్ కె.వి. విశ్వనాథన్‌ల బెంచ్ తీర్పులో వ్యాఖ్యానించింది. కోపంతో, అహంతో మబ్బుపట్టిన తల్లిదండ్రులు అలాంటి పన్నాగాలకు లోనవుతూ తరువాతి పరిణామాలను గుర్తించకపోవచ్చని కోర్టు పేర్కొంది.

    HIGHLIGHTS

    - బెంగళూరు 2024 ఎఫ్‌ఐఆర్‌ను సుప్రీంకోర్టు రద్దు చేసింది

    - 11 ఏళ్ల బాలిక కస్టడీ తండ్రికి పునరుద్ధరణ

    - సెక్షన్ 35 ప్రకారం అరెస్ట్ అధికారానికి పరిమితులు

    - సీబీఐ దర్యాప్తు ఆరోపణలను “నమ్మదగినవి కావు” అని తెలిపింది

    - అన్ని హైకోర్టులకు తీర్పు ప్రతులు పంపాలని ఆదేశం

    దర్యాప్తు అధికారి లేదా ప్రత్యేక జువెనైల్ పోలీస్ యూనిట్, అరెస్ట్‌పై నిర్ణయం తీసుకునే ముందు పిల్లలు, కౌమార దశ మానసిక వైద్యుడు లేదా క్లినికల్ సైకాలజిస్ట్ సేవలను వినియోగించుకోవాలని కోర్టు ఆదేశించింది. ఈ ప్రక్రియలో జిల్లా చైల్డ్ ప్రొటెక్షన్ యూనిట్‌తో సంప్రదించాలని, అది అందుబాటులో లేకపోతే జిల్లా లీగల్ సర్వీసెస్ అథారిటీ సహాయం తీసుకోవాలని తెలిపింది. అయితే నిపుణుల రిపోర్ట్‌నే చార్జ్‌షీట్ లేదా క్లోజర్ రిపోర్ట్‌కు ఏకైక ఆధారంగా తీసుకోరాదని, అది దర్యాప్తు సంస్థకు సహాయక సాధనంగా మాత్రమే ఉండాలని స్పష్టం చేసింది.

    ప్రైవేట్ ఫిర్యాదుల విషయంలోనూ పోక్సో ప్రత్యేక కోర్టులు జాగ్రత్తగా వ్యవహరించాలని సుప్రీంకోర్టు పేర్కొంది. సెక్షన్ 33 కింద ఫిర్యాదు దాఖలైందన్న కారణంతోనే కోర్టు తప్పనిసరిగా నేరాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకోవాల్సిన అవసరం లేదని తెలిపింది. “కేవలం ఫిర్యాదు దాఖలైందని ప్రత్యేక కోర్టు నేరాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకోవడానికి బద్ధురాలు కాదు. కోర్టు స్వతంత్రంగా మనసు పెట్టి పరిశీలించడం వల్ల తప్పుడు లేదా వేధింపుల ఉద్దేశంతో దాఖలైన ఫిర్యాదులపై ప్రక్రియ జారీ కాకుండా ఉంటుంది,” అని బెంచ్ పేర్కొంది.

    పోక్సో చట్టంలోని సెక్షన్ 22 తప్పుడు ఫిర్యాదులు, తప్పుడు సమాచారం ఇచ్చిన వారిపై చర్యలకు వీలు కల్పించినప్పటికీ, ఆ దశకు వచ్చేలోపే తప్పుడు ఆరోపణలు ఎదుర్కొన్న వ్యక్తికి గణనీయమైన నష్టం జరుగుతుందని కోర్టు తెలిపింది. అరెస్టు వల్ల స్వేచ్ఛ కోల్పోవడం, ఎఫ్‌ఐఆర్ నమోదుతో వచ్చే సామాజిక, న్యాయపరమైన ప్రతికూల పరిణామాలు తీవ్రంగా ఉంటాయని పేర్కొంది. అంతేకాకుండా, ఇలాంటి ఆరోపణలు వేరే ఫోరంలో కొనసాగుతున్న గార్డియన్‌షిప్ లేదా కస్టడీ వ్యవహారాలపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉందని కోర్టు వివరించింది.

    ఈ కేసులో దంపతుల వివాహ బంధం విచ్ఛిన్నమైన తర్వాత తల్లి 2018లో బాలికను తీసుకుని దాంపత్య గృహం నుంచి వెళ్లింది. 2022 మార్చిలో ఫ్యామిలీ కోర్టు కస్టడీని తండ్రికి అప్పగించాలని ఆదేశించగా, కర్ణాటక హైకోర్టు 2023 జనవరిలో ఆ నిర్ణయాన్ని నిలబెట్టింది. 2023 మార్చిలో తల్లి సవాలును సుప్రీంకోర్టు తిరస్కరించగా, 2023 జూన్‌లో బాలిక కస్టడీ తండ్రికి అప్పగించబడింది.

    తరువాత తల్లి బాలికపై తండ్రి 2 సందర్భాల్లో లైంగిక వేధింపులకు పాల్పడ్డారని ఎఫ్‌ఐఆర్ నమోదు చేయించడంతో, సుప్రీంకోర్టు దర్యాప్తును సీబీఐకి బదిలీ చేసింది. సీబీఐ, నిమ్హాన్స్ నిపుణులు ఉన్న కమిటీ సహా దర్యాప్తు జరిపి ఆరోపణలు నమ్మదగినవి కావని కోర్టుకు తెలిపింది. బాలిక సంక్షేమం, మానసిక స్థితి, కస్టడీ వివాదం మొత్తం నేపథ్యాన్ని పరిశీలించిన తర్వాత సుప్రీంకోర్టు తండ్రికి కస్టడీని పునరుద్ధరించింది.

    జిల్లా చైల్డ్ ప్రొటెక్షన్ యూనిట్లు పోక్సో రూల్స్ కింద నిపుణుల రిజిస్టర్లను అప్డేట్ చేయాలని బెంచ్ ఆదేశించింది. రిమాండ్, బెయిల్ అంశాలను చూసే కోర్టులు ఈ రక్షణ చర్యలు పాటించబడ్డాయా లేదా పరిశీలించాలంది. తీర్పు ప్రతులను అన్ని హైకోర్టులకు, రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల ప్రధాన కార్యదర్శులకు పంపాలని సుప్రీంకోర్టు రిజిస్ట్రీని ఆదేశించింది. తదుపరి దశలో దర్యాప్తు సంస్థలు, ప్రత్యేక కోర్టులు ఈ మార్గదర్శకాలను అమలు చేసే విధానం కీలకమవుతుంది.