వినాయక చవితి 2026 సెప్టెంబర్ 14న; నిమజ్జనాలు సెప్టెంబర్ 25 వరకు కొనసాగనున్నాయి
భాద్రపద శుక్ల చతుర్థి రోజున గణేశ పూజలు ప్రారంభమై, అనంత చతుర్దశి నాడు ప్రధాన నిమజ్జనాలతో ఉత్సవాలు ముగియనున్నాయి
భాద్రపద మాసంలో దేశవ్యాప్తంగా జరగనున్న వినాయక చవితి 2026 తేదీలపై భక్తుల దృష్టి నిలిచింది. పంచాంగ వివరాల ప్రకారం 2026లో వినాయక చవితి సెప్టెంబర్ 14న నిర్వహించనున్నారు. గణపతి ప్రతిష్ఠాపన తర్వాత నిమజ్జన కార్యక్రమాలు సెప్టెంబర్ 14 నుంచి సెప్టెంబర్ 25 వరకు వివిధ రోజుల్లో జరగనున్నాయి.
భాద్రపద శుక్ల చతుర్థి రోజున గణనాథుడిని పూజించడం సంప్రదాయంగా కొనసాగుతోంది. 2026లో ఈ తిథి సెప్టెంబర్ 14న రావడంతో ఆ రోజునే ఇళ్లలో, వీధుల్లో, ఆలయాల్లో వినాయక ప్రతిమల ప్రతిష్ఠాపన, ప్రత్యేక పూజలు, నైవేద్యాలు నిర్వహించనున్నారు. కుటుంబ స్థాయిలో జరిగే పూజలతో పాటు కాలనీలు, సంఘాలు, దేవాలయాలు, సామూహిక మండపాల్లో గణేశోత్సవాలు ప్రారంభమవుతాయి. పండుగ నిర్వహణ రోజులు ప్రాంతానుసారం మారినా, ప్రధానంగా ఒకటిన్నర రోజు, 3 రోజులు, 5 రోజులు, 7 రోజులు, 10 రోజుల ఉత్సవాలుగా భక్తులు కొనసాగిస్తారు.
పంచాంగకర్తలు తెలిపిన వివరాల ప్రకారం, గణేశుడిని ప్రతిష్ఠించిన రోజునే నిమజ్జనం చేయాలనుకునే వారు సెప్టెంబర్ 14న నిమజ్జనం నిర్వహించవచ్చు. ఒకటిన్నర రోజు ఉత్సవం పాటించే వారు సెప్టెంబర్ 15న, 3 రోజుల గణేశోత్సవం నిర్వహించే వారు సెప్టెంబర్ 17న, 5 రోజుల ఉత్సవం పాటించే వారు సెప్టెంబర్ 19న, 7 రోజుల ఉత్సవం నిర్వహించే వారు సెప్టెంబర్ 21న నిమజ్జనం చేయనున్నారు. 10 రోజుల పాటు కొనసాగే ప్రధాన గణేశోత్సవాలకు అనంత చతుర్దశి అయిన సెప్టెంబర్ 25 చివరి రోజుగా ఉండనుంది.
ఆగమ, పంచాంగ సంప్రదాయాల ప్రకారం గణేశ పూజకు భాద్రపద శుక్ల చతుర్థి ముఖ్యమైనదిగా పరిగణిస్తారు. మట్టితో చేసిన గణేశ విగ్రహాన్ని ప్రతిష్ఠించి, పూజ అనంతరం నీటిలో నిమజ్జనం చేయడం పూజా విధానంలో భాగంగా కొనసాగుతోంది. కుటుంబ స్థాయి వ్రతంగా ప్రారంభమైన ఈ ఆచారం కాలక్రమేణా సామూహిక గణేశోత్సవాలుగా విస్తరించింది. పట్టణాలు, నగరాలు, గ్రామాల్లో స్థానిక భక్తి సంఘాలు, యువజన సంఘాలు, ఆలయ కమిటీలు తమ సంప్రదాయానికి అనుగుణంగా పూజా కార్యక్రమాలు రూపొందిస్తాయి.
“2026లో వినాయక చవితి సెప్టెంబర్ 14న వస్తుంది. భక్తులు తమ కుటుంబ సంప్రదాయం, స్థానిక పంచాంగ సూచనల ప్రకారం ప్రతిష్ఠాపన, పూజ, నిమజ్జన తేదీలను నిర్ణయించుకోవచ్చు,” అని పంచాంగకర్త శ్రీనివాస శర్మ బుధవారం హైదరాబాద్లో అన్నారు. “నిమజ్జనానికి రోజులు వేర్వేరుగా ఉన్నా, భాద్రపద శుక్ల చతుర్థి రోజున గణపతి ఆరాధన చేయడం ప్రధాన ఆచారం,” అని ఆయన తెలిపారు. భక్తులు ఉదయం పూజా సమయాలు, చతుర్థి తిథి ప్రారంభం, ముగింపు వంటి వివరాలను స్థానిక పండితుల వద్ద తెలుసుకోవడం మంచిదని ఆయన సూచించారు.
వినాయక చవితి సందర్భంగా ఇళ్లలో చిన్న మట్టి విగ్రహాల ప్రతిష్ఠాపనతో పాటు సామూహిక మండపాల్లో పెద్ద ప్రతిమలు ఏర్పాటు చేయడం సాధారణంగా కనిపిస్తుంది. పూజలలో ఉండ్రాళ్లు, మోదకాలు, కుడుములు, పండ్లు, పూలు, ఆకులు నైవేద్యంగా సమర్పిస్తారు. పూజ తర్వాత కుటుంబ సభ్యులు, భక్తులు హారతులు ఇస్తారు. కొన్నిచోట్ల రోజువారీగా సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు, భజనలు, సత్సంగాలు, అన్నదానాలు నిర్వహిస్తారు. అయితే పెద్ద సంఖ్యలో భక్తులు చేరే ప్రాంతాల్లో భద్రత, ట్రాఫిక్, విద్యుత్, శబ్ద పరిమితులు, నీటి వనరుల సంరక్షణ వంటి అంశాలపై స్థానిక అధికారుల మార్గదర్శకాలు కీలకంగా మారుతాయి.
HIGHLIGHTS
- 2026 వినాయక చవితి సెప్టెంబర్ 14న నిర్వహణ
- అనంత చతుర్దశి సెప్టెంబర్ 25న
- 3 రోజుల నిమజ్జనం సెప్టెంబర్ 17న
- 5 రోజుల నిమజ్జనం సెప్టెంబర్ 19న
- 7 రోజుల నిమజ్జనం సెప్టెంబర్ 21న
గణేశోత్సవాలు మహారాష్ట్రతో పాటు కర్ణాటక, కేరళ, గోవా, గుజరాత్, మధ్యప్రదేశ్, ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ, తమిళనాడు తదితర రాష్ట్రాల్లో విస్తృతంగా నిర్వహించబడతాయి. మహారాష్ట్రలో సామూహిక గణేశోత్సవాలకు చారిత్రక ప్రాధాన్యం ఉంది. లోకమాన్య బాల గంగాధర్ తిలక్ కాలంలో గణేశోత్సవం సామాజిక, సాంస్కృతిక చైతన్యానికి వేదికగా విస్తరించిందని చరిత్రకారులు పేర్కొంటారు. కుటుంబ వ్రత రూపంలో ఉన్న పూజా సంప్రదాయం ప్రజా భాగస్వామ్యంతో పెద్ద ఉత్సవంగా మారడం గణేశోత్సవ ప్రత్యేకతగా భావిస్తారు.
“గణేశోత్సవం భక్తితో పాటు సమాజాన్ని ఒకచోట చేర్చే పండుగగా ఎదిగింది. అయితే సామూహిక ఉత్సవాల్లో స్థానిక నిబంధనలు పాటించడం, పర్యావరణహిత విగ్రహాలను ప్రోత్సహించడం, నిమజ్జనాన్ని క్రమబద్ధంగా నిర్వహించడం సమానంగా ముఖ్యం,” అని ఒక దేవాలయ కమిటీ ప్రతినిధి రామమూర్తి బుధవారం సికింద్రాబాద్లో అన్నారు. “ప్రత్యేకంగా పిల్లలు, వృద్ధులు పాల్గొనే కార్యక్రమాల్లో గుంపుల నియంత్రణ, విద్యుత్ ఏర్పాట్లు, శబ్ద పరిమితులపై నిర్వాహకులు ముందుగానే జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి,” అని ఆయన తెలిపారు.
పండుగ నిర్వహణలో పర్యావరణ అంశాలపై ఇటీవలి సంవత్సరాల్లో మరింత చర్చ పెరిగింది. మట్టి విగ్రహాలు, సహజ రంగులు, తక్కువ ప్లాస్టర్ వినియోగం, స్థానిక నీటి వనరులపై ఒత్తిడి తగ్గించే విధానాలు అనేక నగరాల్లో ప్రోత్సహించబడుతున్నాయి. చిన్న విగ్రహాలకు ఇళ్ల వద్దే ప్రత్యేక పాత్రల్లో నిమజ్జనం చేయడం, పెద్ద విగ్రహాలకు మున్సిపల్ అధికారులు గుర్తించిన నిమజ్జన కేంద్రాలను ఉపయోగించడం వంటి సూచనలు సాధారణంగా జారీ అవుతాయి. 2026 ఉత్సవాలకు సంబంధించిన స్థానిక మార్గదర్శకాలు పండుగకు సమీపంలో మున్సిపల్, పోలీస్, రెవెన్యూ అధికారులు ప్రకటించే అవకాశం ఉంది.
“నిమజ్జనాల సమయంలో భక్తుల రద్దీ ఎక్కువగా ఉంటుంది. నిర్ణయించిన మార్గాలు, సమయాలు, భద్రతా సూచనలు పాటిస్తే కార్యక్రమాలు సజావుగా సాగుతాయి,” అని పోలీస్ శాఖకు చెందిన ఒక సీనియర్ అధికారి హైదరాబాద్లో బుధవారం అన్నారు. “నిర్వాహకులు అనుమతులు, మండపాల భద్రత, విద్యుత్ కనెక్షన్లు, శబ్ద నియంత్రణ అంశాలను ముందుగానే పూర్తి చేసుకోవడం అవసరం,” అని ఆయన చెప్పారు. భారీ మండపాలు ఏర్పాటు చేసే సంస్థలు స్థానిక పోలీస్ స్టేషన్, మున్సిపల్ కార్యాలయం, విద్యుత్ శాఖలతో సమన్వయం చేసుకోవాలని అధికారులు సాధారణంగా సూచిస్తారు.
అనంత చతుర్దశి గణేశోత్సవాల ముగింపు రోజుగా అత్యంత ప్రాధాన్యం పొందింది. 10 రోజుల పాటు జరిగే ఉత్సవాల్లో భక్తులు ప్రతిరోజూ పూజలు, హారతులు, నైవేద్యాలు సమర్పిస్తారు. చివరి రోజు గణపతికి విశేష పూజలు నిర్వహించి, ఊరేగింపులతో నిమజ్జన కేంద్రాలకు తీసుకెళ్తారు. కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఈ ఊరేగింపులు గంటల తరబడి కొనసాగుతాయి. అందువల్ల ట్రాఫిక్ మళ్లింపులు, భద్రతా బందోబస్తు, వైద్య సహాయ కేంద్రాలు, తాగునీటి ఏర్పాట్లు వంటి చర్యలు అవసరమవుతాయి.
వినాయక చవితి పూజా విధానంలో మట్టి విగ్రహానికి ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం పురాతన ఆచారంగా పరిగణించబడుతోంది. పూజ అనంతరం విగ్రహాన్ని నీటిలో నిమజ్జనం చేయడం ద్వారా ప్రతిష్ఠించిన మూర్తిని ప్రకృతిలో విలీనం చేస్తున్నామనే భావన ఉంది. తొలినాళ్లలో ఇది కుటుంబ స్థాయిలో జరిగే వ్రతంగా ఉండగా, కాలక్రమేణా వీధి, గ్రామ, పట్టణ స్థాయిలో ప్రజా ఉత్సవంగా మారింది. ఒక్క రోజు నుంచి ఒకటిన్నర రోజు, 3 రోజులు, 5 రోజులు, 7 రోజులు, 10 రోజుల గణేశోత్సవాలుగా విభిన్న రూపాల్లో కొనసాగుతోంది.
తెలుగు రాష్ట్రాల్లో వినాయక చవితికి కుటుంబ పూజలతో పాటు కాలనీ స్థాయి వేడుకలు ప్రాధాన్యం పొందుతున్నాయి. హైదరాబాద్, విజయవాడ, విశాఖపట్నం, తిరుపతి, వరంగల్ వంటి నగరాల్లో సామూహిక మండపాల సంఖ్య గణనీయంగా ఉంటుంది. పెద్ద ప్రతిమల ప్రతిష్ఠాపన, రోజువారీ హారతులు, భక్తుల దర్శనాలు, అన్నదానాలు, నిమజ్జన ఊరేగింపులు పండుగలో ప్రధానంగా కనిపిస్తాయి. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో చిన్న మండపాలు, ఆలయాల వద్ద జరిగే పూజలు స్థానిక సంప్రదాయాలను ప్రతిబింబిస్తాయి.
2026 పండుగ క్యాలెండర్ ప్రకారం భక్తులు తమ తమ ఉత్సవ ప్రణాళికలను ముందుగానే సిద్ధం చేసుకునే అవకాశం ఉంది. సెప్టెంబర్ 14న ప్రతిష్ఠాపనతో ప్రారంభమయ్యే గణేశోత్సవం, వివిధ నిమజ్జన తేదీల ద్వారా సెప్టెంబర్ 25న అనంత చతుర్దశితో ముగియనుంది. వచ్చే దశలో స్థానిక పంచాంగాల్లో శుభ ముహూర్తాలు, పూజా సమయాలు, తిథి వివరాలు ఖరారుకానుండగా, నగరాల వారీగా నిమజ్జన మార్గాలు, అనుమతులు, భద్రతా ఏర్పాట్లపై అధికారులు పండుగకు ముందు ప్రకటనలు జారీ చేసే అవకాశం ఉంది.
