ఉమ్మడి పౌరస్మృతిపై అమిత్ షా ప్రకటనతో ఎన్డీఏ భాగస్వామ్య పార్టీల్లో చర్చ
2029 నాటికి ఎన్డీఏ పాలిత రాష్ట్రాల్లో అమలు దిశగా కేంద్ర హోం మంత్రి వ్యాఖ్యలు; టీడీపీ, జేడీయూ వైఖరిపై దృష్టి
ఉమ్మడి పౌరస్మృతిని 2029 నాటికి ఎన్డీఏ పాలిత 21 రాష్ట్రాల్లో అమలు చేసే దిశగా కేంద్ర హోం మంత్రి అమిత్ షా చేసిన వ్యాఖ్యలు బుధవారం జాతీయ రాజకీయాల్లో చర్చకు దారితీశాయి. లోక్సభలో బీజేపీకి పూర్తి మెజారిటీ లేని నేపథ్యంలో టీడీపీ, జేడీయూ వంటి మిత్రపక్షాల స్పందనపై రాజకీయ వర్గాల్లో ఆసక్తి పెరిగింది.
కేంద్ర ప్రభుత్వ విధాన ప్రాధాన్యాల్లో ఉమ్మడి పౌరస్మృతి ఒకటిగా బీజేపీ తరచుగా ప్రస్తావిస్తున్నప్పటికీ, ప్రస్తుత లోక్సభ సమీకరణాల దృష్ట్యా ఈ అంశం సున్నితమైన రాజకీయ పరీక్షగా మారుతోంది. బీజేపీ 2024 లోక్సభ ఎన్నికల్లో 240 సీట్ల వద్ద ఆగిపోవడంతో, కేంద్రంలో ప్రభుత్వం కొనసాగించడానికి ఎన్డీఏ భాగస్వామ్య పార్టీల మద్దతు కీలకమైంది. టీడీపీకి 16 లోక్సభ స్థానాలు, జేడీయూకు 12 స్థానాలు ఉండటం వల్ల ఈ రెండు పార్టీల వైఖరి కేంద్ర ప్రభుత్వానికి రాజకీయంగా ముఖ్యమైనదిగా పరిగణించబడుతోంది. ఈ నేపథ్యంలో ఉమ్మడి పౌరస్మృతి అమలుపై రాష్ట్రాల మార్గాన్ని అన్వేషించే ప్రయత్నం, పార్లమెంట్లో విస్తృత ఏకాభిప్రాయం లేని పరిస్థితుల్లో ముందడుగుగా చూడబడుతోంది.
కేంద్ర హోం మంత్రి అమిత్ షా తాజా వ్యాఖ్యల్లో బీజేపీ పాలిత రాష్ట్రాలు, ఎన్డీఏ పాలిత రాష్ట్రాలు అనే విస్తృత పరిధి ప్రస్తావన రావడం మిత్రపక్షాల రాజకీయ లెక్కలను ప్రభావితం చేసే అంశంగా మారింది. ఆంధ్రప్రదేశ్లో టీడీపీ, బిహార్లో జేడీయూ, ఉత్తరప్రదేశ్లో ఆర్ఎల్డీ, బిహార్లో లోక్ జనశక్తి పార్టీ, అస్సాంలో అస్సాం గణ పరిషత్ వంటి మిత్రపక్షాలకు ప్రాంతీయ సామాజిక సమీకరణాలు కీలకంగా ఉంటాయి. మైనారిటీ ఓటర్లు, ప్రాంతీయ సంప్రదాయాలు, కుటుంబ చట్టాలపై స్థానిక అభిప్రాయాలు పరిగణనలోకి తీసుకోకుండా ఈ అంశంపై నిర్ణయం తీసుకోవడం పార్టీలకు సవాలుగా మారవచ్చని రాజకీయ నాయకులు చెబుతున్నారు.
ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజకీయాల్లో ఉమ్మడి పౌరస్మృతి చర్చకు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఉంది. రాష్ట్రంలో అధికార కూటమిలో టీడీపీ ప్రధాన పార్టీగా ఉండగా, బీజేపీ భాగస్వామిగా ఉంది. రాయలసీమ, విజయవాడ పరిసర ప్రాంతాలు సహా కొన్ని నియోజకవర్గాల్లో మైనారిటీ ఓటర్లు ప్రభావం చూపగలరని పార్టీల అంతర్గత అంచనాలు సూచిస్తున్నాయి. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో ఉమ్మడి పౌరస్మృతికి రాష్ట్ర స్థాయిలో మద్దతు ఇవ్వడంపై టీడీపీ జాగ్రత్తగా ముందుకు వెళ్లే అవకాశం ఉందని పార్టీ వర్గాలు చెబుతున్నాయి. “ప్రతి కీలక చట్టపరమైన అంశంలో అన్ని వర్గాల అభిప్రాయాలు తీసుకోవాలి,” అని టీడీపీకి చెందిన ఒక సీనియర్ నేత బుధవారం అమరావతిలో అన్నారు.
బిహార్లో జేడీయూ పరిస్థితి కూడా ఇలాంటి రాజకీయ లెక్కలకే లోబడి ఉంది. ముఖ్యమంత్రి నితీశ్ కుమార్ నేతృత్వంలోని జేడీయూ గతంలో సామాజిక సమీకరణాలు, మైనారిటీ వర్గాల విశ్వాసాన్ని దృష్టిలో పెట్టుకుని అనేక జాతీయ అంశాలపై భిన్నమైన స్వరాన్ని వినిపించింది. ఉమ్మడి పౌరస్మృతి విషయంలో కూడా రాష్ట్రంలోని సామాజిక నిర్మాణం, ఎన్నికల సమీకరణాలు పార్టీ నిర్ణయంపై ప్రభావం చూపవచ్చని బిహార్ రాజకీయ వర్గాలు అంటున్నాయి. “సున్నితమైన అంశాల్లో తొందరపాటు నిర్ణయాలు కాకుండా సంప్రదింపులు అవసరం,” అని జేడీయూకు చెందిన ఒక నేత బుధవారం పట్నాలో చెప్పారు. ఆ వ్యాఖ్యలు అధికారిక ప్రకటన కాకపోయినా, మిత్రపక్షాల్లో ఉన్న జాగ్రత్త ధోరణిని ప్రతిబింబిస్తున్నాయి.
బీజేపీ వర్గాలు మాత్రం ఉమ్మడి పౌరస్మృతిని రాజ్యాంగంలోని ఆదేశిక సూత్రాలతో అనుసంధానించి చూస్తున్నాయి. రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 44 ప్రకారం దేశంలో పౌరులకు ఉమ్మడి పౌరస్మృతి సాధించేందుకు రాష్ట్రం ప్రయత్నించాలనే భావన ఉందని బీజేపీ నాయకులు గుర్తుచేస్తున్నారు. ఉత్తరాఖండ్లో ఇప్పటికే ఉమ్మడి పౌరస్మృతి చట్టం అమలుకు మార్గం సుగమం కావడం, గుజరాత్ సహా కొన్ని రాష్ట్రాల్లో ఈ అంశంపై కమిటీలు, పరిశీలనలు జరగడం బీజేపీ వ్యూహానికి నేపథ్యంగా నిలుస్తున్నాయి. అయితే రాష్ట్రాలవారీగా చట్టాలు తీసుకొస్తే దేశవ్యాప్త ఏకరీతి సాధ్యమా అనే ప్రశ్న న్యాయ, రాజకీయ వర్గాల్లో కొనసాగుతోంది.
HIGHLIGHTS
- అమిత్ షా వ్యాఖ్యలతో ఉమ్మడి పౌరస్మృతి మళ్లీ జాతీయ చర్చలోకి వచ్చింది
- ఎన్డీఏకు లోక్సభలో మొత్తం 293 సీట్ల మద్దతు ఉంది
- బీజేపీకి 2024 లోక్సభలో 240 సీట్లు మాత్రమే వచ్చాయి
- టీడీపీకి 16, జేడీయూకు 12 లోక్సభ స్థానాలు ఉన్నాయి
- ఆర్టికల్ 44 ఉమ్మడి పౌరస్మృతిని ఆదేశిక సూత్రంగా పేర్కొంటుంది
ప్రస్తుత లోక్సభ సమీకరణాల్లో బీజేపీ ఏ పెద్ద చట్టపరమైన అడుగు వేయాలన్నా మిత్రపక్షాలతో సంప్రదింపులు తప్పనిసరి అవుతున్నాయి. ఎన్డీఏకు కలిపి 293 సీట్ల మద్దతు ఉన్నప్పటికీ, టీడీపీ లేదా జేడీయూ వంటి ప్రధాన భాగస్వామ్య పార్టీల అసంతృప్తి రాజకీయ అస్థిరతకు దారితీయవచ్చని ప్రతిపక్షాలు చెబుతున్నాయి. అదే సమయంలో బీజేపీ నాయకత్వం మిత్రపక్షాలతో అంతర్గతంగా చర్చించి, రాష్ట్రాలవారీ అమలు మార్గంపై రాజకీయ స్థలాన్ని విస్తరించేందుకు ప్రయత్నించవచ్చని పార్టీ వర్గాలు సూచిస్తున్నాయి. “ఎన్డీఏలోని ప్రతి పార్టీకి తన ప్రాంతీయ బాధ్యతలు ఉంటాయి; జాతీయ అంశాలపై చర్చలు సహజం,” అని బీజేపీకి చెందిన ఒక నాయకుడు బుధవారం న్యూఢిల్లీలో అన్నారు.
ఉమ్మడి పౌరస్మృతి అంశం బీజేపీ దీర్ఘకాలిక రాజకీయ అజెండాలో కీలక భాగంగా ఉంది. ఆర్టికల్ 370 రద్దు, అయోధ్యలో రామ మందిర నిర్మాణం తర్వాత ఈ అంశం పార్టీ సిద్ధాంతపరమైన ప్రాధాన్యాల్లో ముందుకు వచ్చింది. అయితే గత సాధారణ ఎన్నికల్లో బీజేపీ కోరుకున్న 400 సీట్ల లక్ష్యం నెరవేరకపోవడం, స్వతంత్ర మెజారిటీ కోల్పోవడం, రాజ్యసభలో కూడా అవసరమైన సంఖ్యాబలం అనేక అంశాల్లో మిత్రపక్షాలపై ఆధారపడే పరిస్థితిని తెచ్చింది. అందువల్ల ఉమ్మడి పౌరస్మృతిని నేరుగా కేంద్ర చట్టంగా తీసుకురావడం కంటే రాష్ట్రాల చట్టాల ద్వారా దశలవారీ అమలు అనే వ్యూహం బీజేపీ అంతర్గత చర్చల్లో ప్రాధాన్యం పొందినట్లు రాజకీయ వర్గాలు చెబుతున్నాయి.
న్యాయ నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం, వివాహం, విడాకులు, వారసత్వం, దత్తత వంటి అంశాలు వ్యక్తిగత చట్టాలతో ముడిపడి ఉండటంతో ఈ విషయంలో కేంద్రం, రాష్ట్రాల అధికార పరిధి గురించి విస్తృత చర్చ అవసరం. రాజ్యాంగం సమాన పౌర చట్టం ఆలోచనను ఆదేశిక సూత్రంగా ఉంచినప్పటికీ, దాని అమలు పద్ధతి సామాజిక ఏకాభిప్రాయం, చట్టపరమైన స్పష్టత, పరిపాలనా సిద్ధతపై ఆధారపడి ఉంటుందని నిపుణులు పేర్కొంటున్నారు. ఒక రాష్ట్రంలో చట్టం అమలులోకి వచ్చి, మరొక రాష్ట్రంలో అమలు కాకపోతే పౌరుల హక్కులు, కుటుంబ సంబంధిత దస్తావేజులు, అంతర్రాష్ట్ర నివాస పరిస్థితుల్లో ఎలా పరిష్కారం చూపాలన్నది కూడా చట్టసభల ముందున్న ప్రశ్నగా ఉంది.
డాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేద్కర్ రాజ్యాంగ పరిషత్తులో ఉమ్మడి పౌరస్మృతిపై చర్చ సందర్భంగా సమాజంలోని అన్ని వర్గాల అభిప్రాయాలను పరిగణనలోకి తీసుకోవాలనే దృక్పథాన్ని వివరించినట్లు రాజ్యాంగ చర్చల రికార్డులు సూచిస్తాయి. ఆ నేపథ్యం కారణంగా మైనారిటీ వర్గాలు, గిరిజన సమాజాలు, ప్రాంతీయ సంప్రదాయాలు, భిన్న మతాల వ్యక్తిగత చట్టాలు వంటి అంశాలు ఏ విధంగా రక్షించబడతాయన్నది ఇప్పటికీ ప్రధాన చర్చగా ఉంది. “భయాలను తొలగించే విధంగా సంప్రదింపులు జరగాలి; చట్టం సామాజిక విశ్వాసంపై నిలబడాలి,” అని ఒక సీనియర్ రాజ్యాంగ నిపుణుడు బుధవారం న్యూఢిల్లీలో అన్నారు.
ప్రతిపక్షాలు ఈ అంశాన్ని రాజకీయ ధ్రువీకరణ ప్రయత్నంగా విమర్శించే అవకాశం ఉంది. గత ఎన్నికల్లో మైనారిటీ ఓటర్ల ప్రాధాన్యం అనేక రాష్ట్రాల్లో ఫలితాలపై ప్రభావం చూపినట్లు పార్టీల అంతర్గత విశ్లేషణలు పేర్కొంటున్నాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్లో వైఎస్ఆర్ కాంగ్రెస్, బిహార్లో ఆర్జేడీ-కాంగ్రెస్ కూటమి వంటి ప్రతిపక్షాలు ఉమ్మడి పౌరస్మృతి అంశాన్ని టీడీపీ, జేడీయూ వంటి ఎన్డీఏ మిత్రపక్షాలపై రాజకీయ ఒత్తిడిగా మలచవచ్చని అంచనా. ఈ నేపథ్యంలో మిత్రపక్షాలు బహిరంగ మద్దతు ఇచ్చే ముందు తమ ప్రాంతీయ ప్రయోజనాలు, సామాజిక సమీకరణాలు, ఎన్నికల వ్యూహాలు అన్నింటినీ పరిగణనలోకి తీసుకునే అవకాశం ఉంది.
రాష్ట్రాలవారీ అమలు ప్రశ్న కూడా పరిపాలనా పరంగా సంక్లిష్టంగా ఉంది. ఉత్తరాఖండ్ అనుభవం ఇతర రాష్ట్రాలకు నమూనాగా చూపబడుతున్నప్పటికీ, పెద్ద రాష్ట్రాలు, బహుళ మతాలు, భిన్న భాషా-సాంస్కృతిక సమాజాలు ఉన్న ప్రాంతాల్లో చట్ట రచన మరింత క్లిష్టమవుతుంది. గుజరాత్, అస్సాం, ఉత్తరప్రదేశ్, మధ్యప్రదేశ్ వంటి రాష్ట్రాలు చర్చలోకి వస్తే స్థానిక సంప్రదాయాలు, కోర్ట్ పరిధిలో ఉన్న పెండింగ్ కేసులు, ఇప్పటికే అమలులో ఉన్న కుటుంబ చట్టాల ప్రభావం గురించి విస్తృత అధ్యయనం అవసరం. రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు చట్టాలు చేసినా, వాటిపై కోర్ట్లో రాజ్యాంగబద్ధత పరీక్ష తప్పనిసరి కావచ్చని న్యాయవాదులు చెబుతున్నారు.
ఎన్డీఏ అంతర్గతంగా తదుపరి చర్చలే ఇప్పుడు ప్రధాన దశగా కనిపిస్తున్నాయి. కేంద్ర హోం శాఖ లేదా బీజేపీ అగ్రనాయకత్వం మిత్రపక్షాలతో అధికారిక సంప్రదింపులు ఎప్పుడు ప్రారంభిస్తుందన్నది ఇంకా స్పష్టంగా లేదు. టీడీపీ, జేడీయూ వంటి పార్టీల అధికారిక ప్రకటనలపై రాజకీయ వర్గాలు దృష్టి పెట్టాయి. రాబోయే పార్లమెంట్ సమావేశాలు, రాష్ట్ర అసెంబ్లీ సమావేశాలు, ఎన్డీఏ సమన్వయ భేటీలు ఈ అంశం దిశను నిర్ణయించే కీలక వేదికలుగా మారే అవకాశం ఉంది.