31 ఏళ్ల ముఖ్యమంత్రి ప్రస్థానం.. చంద్రబాబు ముందున్న అసలు పరీక్ష ఇదే!
హైదరాబాద్ నుంచి ఈ-గవర్నెన్స్ వరకు.. అమరావతి నుంచి క్వాంటమ్ టెక్నాలజీ వరకు.. మూడు దశాబ్దాల రాజకీయ ప్రయాణంలో ఎన్నో ఎత్తుపల్లాలు
నారా చంద్రబాబు నాయుడు.. తెలుగు రాష్ట్రాల రాజకీయాల్లోనే కాదు, దేశ రాజకీయాల్లోనూ ప్రత్యేక గుర్తింపు తెచ్చుకున్న నాయకుడు. మూడు దశాబ్దాలకు పైగా సాగిన ఆయన రాజకీయ ప్రస్థానంలో అధికారాన్ని అనుభవించిన సందర్భాలు ఎన్ని ఉన్నాయో.. అధికారానికి దూరమైన సందర్భాలు కూడా అన్నే ఉన్నాయి.
1995 సెప్టెంబరు 1న తొలిసారి ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టిన చంద్రబాబు.. అప్పటి నుంచే భవిష్యత్ దృష్టితో పాలనా సంస్కరణలకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు. హైటెక్ సిటీ, ఈ-గవర్నెన్స్, ప్రజల వద్దకు పాలన వంటి కార్యక్రమాలతో తనదైన ముద్ర వేశారు. అధికారాన్ని కోల్పోయినా, వరుస ఓటములు ఎదురైనా రాజకీయంగా తిరిగి పుంజుకుని 2024లో నాలుగోసారి ముఖ్యమంత్రి అయ్యారు.
1995లో అధికారంలోకి వచ్చిన తీరు ప్రత్యేకం
1995లో చంద్రబాబు ముఖ్యమంత్రి అయిన పరిస్థితులు సాధారణమైనవి కావు. తెలుగుదేశం పార్టీలో ఏర్పడిన అంతర్గత సంక్షోభం, పార్టీ భవిష్యత్తుపై నెలకొన్న అనిశ్చితి మధ్య ఆయన నాయకత్వ బాధ్యతలు చేపట్టారు.
ఆ సమయంలో ఆయన తీసుకున్న నిర్ణయాలపై తీవ్ర విమర్శలు వచ్చినప్పటికీ.. కాలక్రమంలో పార్టీని బలమైన రాజకీయ శక్తిగా నిలబెట్టడం ద్వారా తన నాయకత్వ సామర్థ్యాన్ని నిరూపించుకున్నారు.
ముఖ్యమంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టిన తర్వాత కేవలం ప్రభుత్వ పరిపాలనకే పరిమితం కాకుండా.. ప్రభుత్వ వ్యవస్థలో మార్పులు తీసుకురావాలని ప్రయత్నించారు. ‘ప్రజల వద్దకు పాలన’, ‘జన్మభూమి’, ‘ప్రజలతో ముఖ్యమంత్రి’ వంటి కార్యక్రమాలతో ప్రభుత్వాన్ని ప్రజలకు మరింత చేరువ చేయాలని ప్రయత్నించారు.
టెక్నాలజీకి అప్పుడే ప్రాధాన్యం
1990లలోనే ప్రభుత్వ వ్యవస్థలో టెక్నాలజీ వినియోగానికి చంద్రబాబు ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు. ఈ-గవర్నెన్స్, అధికారుల పనితీరును కొలవడం, ప్రజల సమస్యలను నేరుగా తెలుసుకోవడం వంటి విధానాలు అప్పట్లో ప్రత్యేకంగా నిలిచాయి.
ప్రతి సోమవారం దూరదర్శన్ ద్వారా ప్రజలతో మాట్లాడటం, వారి సమస్యలను తెలుసుకోవడం, అధికారులకు బాధ్యతలు అప్పగించడం వంటి విధానాలు ఆయన పాలనకు ప్రత్యేక గుర్తింపు తీసుకొచ్చాయి.
హైదరాబాద్ ఐటీ రంగానికి కొత్త దిశ
చంద్రబాబు రాజకీయ ప్రస్థానంలో అత్యంత ఎక్కువగా ప్రస్తావించబడే అంశాల్లో హైదరాబాద్ అభివృద్ధి ఒకటి.
తొలిసారి ముఖ్యమంత్రి అయిన సమయంలో హైదరాబాద్ను అంతర్జాతీయ స్థాయి ఐటీ కేంద్రంగా తీర్చిదిద్దాలనే ఆలోచనతో హైటెక్ సిటీకి ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు. అప్పట్లో కొండలు, గుట్టలతో ఉన్న ప్రాంతంలో ఐటీ పరిశ్రమకు అవసరమైన మౌలిక వసతులు అభివృద్ధి చేశారు.
1998లో హైటెక్ సిటీ ప్రారంభం కావడం, అంతర్జాతీయ సంస్థలను హైదరాబాద్కు ఆకర్షించేందుకు చేసిన ప్రయత్నాలు.. నగరాన్ని దేశంలోని ప్రధాన ఐటీ కేంద్రాల్లో ఒకటిగా తీర్చిదిద్దే ప్రక్రియకు ఊతమిచ్చాయి.
గ్రామీణ మహిళల సాధికారతపైనా దృష్టి
చంద్రబాబు పాలనను కేవలం హైదరాబాద్ ఐటీ అభివృద్ధితోనే పరిమితం చేయలేం.
గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో మహిళలను ఆర్థికంగా స్వయం సమృద్ధి చేయాలనే ఉద్దేశంతో డ్వాక్రా స్వయం సహాయక సంఘాలకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు. పేదరిక నిర్మూలన కోసం వెలుగు వంటి కార్యక్రమాలను అమలు చేశారు.
మహిళలు చిన్న పొదుపులతో ప్రారంభించి.. బ్యాంకు రుణాల ద్వారా స్వయం ఉపాధి వైపు వెళ్లేలా వ్యవస్థను నిర్మించే ప్రయత్నం జరిగింది.
1999లో రెండోసారి సీఎం
1999లో చంద్రబాబు రెండోసారి ముఖ్యమంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టారు. ఆ ఎన్నికల్లో టీడీపీ గణనీయమైన విజయం సాధించింది.
అయితే ఆయన పాలనకు అనుకూల అంశాలతో పాటు వ్యతిరేకతకు కారణమైన అంశాలు కూడా ఉన్నాయి. కరువు, విద్యుత్ సంస్కరణలు, విద్యుత్ చార్జీల పెంపు వంటి నిర్ణయాలు ప్రజల్లో అసంతృప్తికి దారితీశాయి.
అయితే రైతుల కోసం తీసుకొచ్చిన రైతు బజార్లు ఆయన పాలనలో ప్రత్యేకంగా నిలిచాయి. రైతులు దళారుల ప్రమేయం లేకుండా నేరుగా వినియోగదారులకు కూరగాయలు విక్రయించే అవకాశం కల్పించడం ద్వారా రైతుకు మెరుగైన ధర, వినియోగదారుడికి తక్కువ ధర అందించాలనే ప్రయత్నం జరిగింది.
వరుస ఓటములు.. అయినా వెనక్కి తగ్గని చంద్రబాబు
2004 ఎన్నికల్లో టీడీపీ ఓటమి పాలైంది. 2009లో మరోసారి పరాజయం ఎదురైంది. వరుసగా రెండు ఎన్నికల్లో ఓడిపోవడంతో చంద్రబాబు రాజకీయ భవిష్యత్తుపై అనేక ప్రశ్నలు తలెత్తాయి.
అయితే అధికారంలో లేనప్పటికీ పార్టీని వదిలిపెట్టకుండా రాజకీయంగా తనను తాను పునర్నిర్మించుకునే ప్రయత్నం చేశారు. ఇదే ఆయన రాజకీయ జీవితంలోని మరో కీలక కోణంగా నిలిచింది.
విభజిత ఆంధ్రప్రదేశ్కు తొలి సీఎం
2014లో రాష్ట్ర విభజన తర్వాత ఏర్పడిన ఆంధ్రప్రదేశ్కు చంద్రబాబు తొలి ముఖ్యమంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టారు.
ఆ సమయంలో కొత్త రాష్ట్రానికి రాజధాని లేదు. పరిపాలనా మౌలిక వసతులు పరిమితంగా ఉన్నాయి. ఆర్థిక సమస్యలు ఉన్నాయి. ఈ పరిస్థితుల్లో అమరావతిని రాజధానిగా అభివృద్ధి చేయాలనే ప్రణాళికను ముందుకు తీసుకొచ్చారు.
పోలవరం ప్రాజెక్టుకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు. పట్టిసీమ ద్వారా గోదావరి జలాలను కృష్ణా డెల్టాకు తరలించే ప్రాజెక్టును వేగంగా పూర్తి చేశారు. నదుల అనుసంధానం, నీటి నిర్వహణ వంటి అంశాలను రాష్ట్ర అభివృద్ధితో ముడిపెట్టే ప్రయత్నం చేశారు.
2019 ఓటమి.. మళ్లీ 2024లో పునరాగమనం
2019 ఎన్నికల్లో వైఎస్సార్సీపీ ఘన విజయం సాధించడంతో చంద్రబాబు ప్రతిపక్ష నేతగా మారారు. ఆ ఐదేళ్లు ఆయన రాజకీయ జీవితంలో మరో కఠిన దశగా నిలిచాయి.
పార్టీని కాపాడుకోవడం, కార్యకర్తలను నిలబెట్టడం, రాజకీయంగా తిరిగి పుంజుకోవడం ఆయనకు సవాలుగా మారింది. అయినా 2024లో జనసేన, బీజేపీతో కూటమి ఏర్పాటు చేసి ఎన్నికల బరిలోకి దిగారు.
కూటమి ఘన విజయం సాధించడంతో చంద్రబాబు నాలుగోసారి ముఖ్యమంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టారు.
2026లో చంద్రబాబు ముందున్న కొత్త సవాళ్లు
ఇప్పుడు చంద్రబాబు ముందున్న సవాళ్లు గతంతో పోలిస్తే పూర్తిగా భిన్నమైనవి.
గతంలో హైదరాబాద్ను ఐటీ కేంద్రంగా తీర్చిదిద్దే ప్రయత్నం చేసిన ఆయన.. ఇప్పుడు ఆంధ్రప్రదేశ్ను ‘స్వర్ణాంధ్ర విజన్-2047’ లక్ష్యాలతో ముందుకు తీసుకెళ్లాలని ప్రయత్నిస్తున్నారు.
కృత్రిమ మేధ, క్వాంటమ్ టెక్నాలజీ, సెమీకండక్టర్లు, డేటా సెంటర్లు, ఎలక్ట్రానిక్స్, గ్రీన్ ఎనర్జీ వంటి కొత్త రంగాల్లో పెట్టుబడులను ఆకర్షించాలనే లక్ష్యంతో ప్రభుత్వం ముందుకు సాగుతోంది.
అభివృద్ధి.. సంక్షేమం మధ్య సమతుల్యతే అసలు పరీక్ష
ఇక్కడే చంద్రబాబు ముందున్న అసలు పరీక్ష మొదలవుతుంది.
అమరావతిని రాజధానిగా అభివృద్ధి చేయాలి. పోలవరం వంటి భారీ ప్రాజెక్టులను పూర్తి చేయాలి. రాష్ట్రానికి పరిశ్రమలను తీసుకురావాలి. యువతకు ఉద్యోగాలు కల్పించాలి. రైతుల ఆదాయం పెంచాలి.
అదే సమయంలో పేదలకు సంక్షేమ పథకాలను కొనసాగించాలి. రాష్ట్ర ఆర్థిక పరిస్థితిని నియంత్రణలో ఉంచుకుంటూనే అభివృద్ధి, సంక్షేమాన్ని సమన్వయం చేయాల్సిన బాధ్యత ఆయనపై ఉంది.
1995 చంద్రబాబు.. 2026 చంద్రబాబు
1995 నాటి రాజకీయ, సాంకేతిక పరిస్థితులకు 2026 నాటి పరిస్థితులకు మధ్య భారీ మార్పు వచ్చింది.
అప్పట్లో టెక్నాలజీ అంటే కంప్యూటర్లు, ఇంటర్నెట్, ఈ-గవర్నెన్స్ వంటి అంశాలు. ఇప్పుడు కృత్రిమ మేధ, క్వాంటమ్ కంప్యూటింగ్, డేటా ఎకానమీ, గ్రీన్ ఎనర్జీ, డీప్టెక్ వంటి రంగాలు ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థను ప్రభావితం చేస్తున్నాయి.
అప్పట్లో హైదరాబాద్ను భవిష్యత్ నగరంగా ఊహించిన చంద్రబాబు.. ఇప్పుడు 2047 నాటికి ఆంధ్రప్రదేశ్ను అభివృద్ధి చెందిన రాష్ట్రంగా తీర్చిదిద్దాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు.
ప్రజల ముందున్న ప్రశ్నలే అసలు పరీక్ష
ప్రజలు ఇప్పుడు గతాన్ని మాత్రమే చూడటం లేదు. రాబోయే రోజుల్లో ప్రభుత్వం ఏం చేస్తుందన్నదే ప్రధాన ప్రశ్న.
అమరావతి నిర్మాణం ఎంత వేగంగా జరుగుతుంది?
పోలవరం ఎప్పుడు పూర్తవుతుంది?
రాష్ట్రానికి ఎంత పెట్టుబడి వస్తుంది?
యువతకు ఎన్ని ఉద్యోగాలు లభిస్తాయి?
సంక్షేమ పథకాలు ఎంత సమర్థంగా అమలవుతాయి?
గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ప్రజల ఆదాయాలు ఎంత పెరుగుతాయి?
ఇవే ఇప్పుడు 2024లో అధికారంలోకి వచ్చిన ప్రభుత్వానికి ప్రజలు వేస్తున్న ప్రధాన ప్రశ్నలు. మూడు దశాబ్దాల రాజకీయ అనుభవం ఉన్న చంద్రబాబు.. ఈసారి తన అనుభవాన్ని ఫలితాలుగా మార్చాల్సిన అవసరం ఉంది.
గత రికార్డును తానే అధిగమించగలరా?
మూడు దశాబ్దాల ప్రయాణంలో చంద్రబాబు ఎన్నో విజయాలు సాధించారు. అదే స్థాయిలో ఓటములను కూడా చూశారు. అధికారంలో ఉన్నప్పుడు ప్రశంసలు అందుకున్నారు. అధికారానికి దూరంగా ఉన్నప్పుడు విమర్శలు ఎదుర్కొన్నారు.
అయినా ప్రతిసారీ తిరిగి తన రాజకీయ స్థానాన్ని సంపాదించుకునేందుకు పోరాడారు. అదే ఆయన రాజకీయ ప్రయాణంలోని ప్రధాన ప్రత్యేకత.
ఇప్పుడు అసలు ప్రశ్న ఒక్కటే..
మూడు దశాబ్దాల ముఖ్యమంత్రి అనుభవం ఉన్న చంద్రబాబు.. తన గత రికార్డును తానే అధిగమించగలరా?
1995లో పరిపాలనా సంస్కరణలతో ప్రత్యేక గుర్తింపు తెచ్చుకున్న చంద్రబాబు.. 2026లో కొత్త తరహా పాలనా మోడల్ను ఆంధ్రప్రదేశ్లో నిర్మించగలరా?
హైదరాబాద్కు ఐటీ గుర్తింపు తీసుకొచ్చిన నాయకుడు.. అదే స్థాయిలో ఆంధ్రప్రదేశ్కు పరిశ్రమలు, ఉద్యోగాలు, టెక్నాలజీ పెట్టుబడులు తీసుకురాగలరా?
అభివృద్ధి, సంక్షేమాన్ని సమతుల్యం చేస్తూ రాష్ట్ర ఆర్థిక వ్యవస్థను బలోపేతం చేయగలరా?
ఈ ప్రశ్నలకు సమాధానం రాబోయే కాలమే చెప్పాలి.
