హైకోర్టు అనర్హత తీర్పుపై స్టే కోరిన ఖైరతాబాద్ ఎమ్మెల్యే పిటిషన్ను సుప్రీంకోర్టు తోసిపుచ్చింది
పార్టీ ఫిరాయింపు కేసులో ఖైరతాబాద్ ఎమ్మెల్యే దానం నాగేందర్ను అనర్హుడిగా ప్రకటించిన హైకోర్టు తీర్పుపై స్టే ఇవ్వాలన్న అభ్యర్థనను సుప్రీంకోర్టు తిరస్కరించింది. దీంతో దానం నాగేందర్కు సర్వోన్నత న్యాయస్థానంలోనూ ఊరట దక్కకపోగా, ఖైరతాబాద్ అసెంబ్లీ నియోజకవర్గంలో ఉప ఎన్నికకు మార్గం సుగమమైంది.
హైదరాబాద్ రాజకీయాల్లో తీవ్ర చర్చనీయాంశమైన దానం నాగేందర్ వ్యవహారంలో సుప్రీంకోర్టు నిర్ణయంతో రాష్ట్రవ్యాప్తంగా నెలకొన్న ఉత్కంఠకు తెరపడింది. బీఆర్ఎస్ తరఫున 2023 అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో ఖైరతాబాద్ నుంచి గెలిచిన దానం నాగేందర్ అనంతరం కాంగ్రెస్లో చేరడం, సికింద్రాబాద్ లోక్సభ నియోజకవర్గం నుంచి కాంగ్రెస్ అభ్యర్థిగా పోటీ చేయడం ఈ వివాదానికి కేంద్రబిందువుగా నిలిచాయి. ఆయనపై అనర్హత వేటు వేయాలని బీఆర్ఎస్ ఎమ్మెల్యే పాడి కౌశిక్రెడ్డి, బీజేపీ శాసనసభాపక్ష నేత ఏలేటి మహేశ్వర్రెడ్డి వేర్వేరుగా స్పీకర్ను ఆశ్రయించారు. ఆ పిటిషన్లను స్పీకర్ కొట్టివేయడంతో హైకోర్టులో సాగిన న్యాయపోరాటం చివరకు సుప్రీంకోర్టు వరకు చేరింది.
సుప్రీంకోర్టులో దాఖలైన స్పెషల్ లీవ్ పిటిషన్పై విచారణ జరగగా, హైకోర్టు ఇచ్చిన తీర్పు అమలును నిలిపివేయాలన్న దానం నాగేందర్ అభ్యర్థనకు ధర్మాసనం అనుకూలంగా స్పందించలేదు. హైకోర్టు సెప్టెంబర్ 18న ఇచ్చిన తీర్పులో అసెంబ్లీ స్పీకర్ ఉత్తర్వును రద్దు చేసి, దానం నాగేందర్ను అనర్హుడిగా ప్రకటించింది. ఆ తీర్పును నిలిపివేయాలని కోరుతూ ఆయన అత్యున్నత న్యాయస్థానాన్ని ఆశ్రయించినా, ఆ దశలో జోక్యానికి తగిన కారణం లేదని కోర్టు భావించినట్లు న్యాయవర్గాలు తెలిపాయి. ఫలితంగా ఖైరతాబాద్ నియోజకవర్గ స్థానాన్ని ఖాళీగా పరిగణించే ప్రక్రియపై ఎన్నికల యంత్రాంగం దృష్టి సారించే అవకాశం ఉంది.
ఈ కేసులో ప్రధాన వాదన దానం నాగేందర్ పార్టీ సభ్యత్వాన్ని స్వచ్ఛందంగా వదులుకున్నారా అనే అంశంపైనే నిలిచింది. రాజ్యాంగంలోని పదో షెడ్యూల్ 2(1)(ఎ), ఆర్టికల్ 191(2), తెలంగాణ శాసనసభ సభ్యుల అనర్హత నిబంధనల కింద ఆయనపై చర్యలు తీసుకోవాలని పిటిషనర్లు కోరారు. బీఆర్ఎస్ బీ-ఫారంతో ఎమ్మెల్యేగా గెలిచి, తర్వాత కాంగ్రెస్లో చేరి, కాంగ్రెస్ బీ-ఫారంతో లోక్సభ ఎన్నికల్లో పోటీ చేయడం పార్టీ సభ్యత్వాన్ని స్వచ్ఛందంగా వదులుకున్నట్లుగా పరిగణించడానికి సరిపోతుందని వారు వాదించారు. స్పీకర్ మాత్రం దానం నాగేందర్ బీఆర్ఎస్ సభ్యత్వాన్ని స్వచ్ఛందంగా వదులుకున్నారనే దానికి తగిన, స్పష్టమైన ఆధారాలు లేవని 2026 మార్చి 11న నిర్ణయించారు.
హైకోర్టు ఆ నిర్ణయాన్ని అంగీకరించలేదు. ప్రధాన న్యాయమూర్తి జస్టిస్ అపరేశ్కుమార్సింగ్, జస్టిస్ జీఎం మొహియుద్దీన్తో కూడిన డివిజన్ బెంచ్ ఇరుపక్షాల వాదనలు విని 2026 ఆగస్టు 21న తీర్పును రిజర్వు చేసింది. సెప్టెంబర్ 18న వెలువరించిన తీర్పులో స్పీకర్ నిర్ణయాన్ని రద్దు చేస్తూ, దానం నాగేందర్ను అనర్హుడిగా ప్రకటించింది. ఆ తీర్పుతో ఖైరతాబాద్ ఎమ్మెల్యే పదవి కొనసాగింపుపై దానం నాగేందర్కు తక్షణ న్యాయపరమైన ఎదురుదెబ్బ తగిలింది. దానిని నిలిపివేయాలని సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించినప్పటికీ, వచ్చిన ఆదేశాలతో హైకోర్టు తీర్పు అమలుకు అడ్డంకి తొలగినట్లయింది.
“బీఆర్ఎస్ బీ-ఫారంతో గెలిచిన వ్యక్తి తర్వాత కాంగ్రెస్ బీ-ఫారంతో లోక్సభ ఎన్నికల్లో పోటీ చేయడం పదో షెడ్యూల్ ఉల్లంఘనే,” అని బీజేపీ శాసనసభాపక్ష నేత ఏలేటి మహేశ్వర్రెడ్డి 2026 జనవరి 29న దాఖలు చేసిన అదనపు అఫిడవిట్లో పేర్కొన్నారు. అదే వాదనను ఆయన తరఫు న్యాయవాది 2026 జనవరి 30న స్పీకర్ ముందు జరిగిన విచారణలోనూ వినిపించారు. “ఇది పార్టీ సభ్యత్వాన్ని స్వచ్ఛందంగా వదులుకున్నట్లుగా పరిగణించడానికి కీలక ఆధారం,” అని ఆ అఫిడవిట్లో పేర్కొన్నట్లు కోర్టు రికార్డుల ద్వారా తెలుస్తోంది.
పిటిషనర్ పాడి కౌశిక్రెడ్డి కూడా స్పీకర్ ఎదుట వ్యక్తిగతంగా హాజరై దానం నాగేందర్పై చర్యలు తీసుకోవాలని కోరారు. “పదో షెడ్యూల్ కింద అనర్హతను నిర్ణయించడంలో ఆలస్యం ప్రజా తీర్పును ప్రభావితం చేస్తుంది,” అని ఆయన 2026 జనవరి 30న స్పీకర్ ట్రిబ్యునల్ విచారణలో వాదించారు. ఆయన 2024 మార్చి 18ననే స్పీకర్కు పిటిషన్ సమర్పించి, ఆపై స్పీకర్ చర్యలు తీసుకోవడం లేదంటూ 2024 ఏప్రిల్ 10న హైకోర్టును ఆశ్రయించారు. ఆ తర్వాతి దశల్లో బీజేపీ శాసనసభాపక్ష నేత మహేశ్వర్రెడ్డి కూడా వేరు పిటిషన్తో ఈ న్యాయపోరాటంలో చేరారు.
HIGHLIGHTS
- సుప్రీంకోర్టు స్టే అభ్యర్థనను తిరస్కరించింది
- హైకోర్టు సెప్టెంబర్ 18న దానం నాగేందర్ను అనర్హుడిగా ప్రకటించింది
- ఖైరతాబాద్ అసెంబ్లీ స్థానానికి ఉప ఎన్నిక అనివార్యం
- పాడి కౌశిక్రెడ్డి, ఏలేటి మహేశ్వర్రెడ్డి పిటిషన్లు దాఖలు చేశారు
- వివాదం పదో షెడ్యూల్ 2(1)(ఎ) చుట్టూ తిరిగింది
సుప్రీంకోర్టు ఇచ్చిన నిర్ణయం తెలంగాణ అసెంబ్లీ పార్టీ ఫిరాయింపుల వ్యవహారాల్లో ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. 2025 జూలై 31న సుప్రీంకోర్టే, స్పీకర్ వద్ద పెండింగ్లో ఉన్న 10 మంది ఎమ్మెల్యేల అనర్హత పిటిషన్ల విచారణను 3 నెలల్లోగా పూర్తి చేయాలని ఆదేశించింది. ఆ ఆదేశాల అనంతరం స్పీకర్ నోటీసులు జారీ చేసి, ఎమ్మెల్యేలు దానం నాగేందర్, కడియం శ్రీహరి తమ వివరణలను అఫిడవిట్ల రూపంలో సమర్పించాలని 2025 నవంబర్ 20న కోరారు. తర్వాతి విచారణల్లో పిటిషనర్లు తమ వాదనలు ఉంచగా, చివరకు స్పీకర్ ఆ పిటిషన్లను కొట్టివేశారు.
స్పీకర్ గడ్డం ప్రసాద్కుమార్ ట్రిబ్యునల్ చైర్మన్ హోదాలో 2026 మార్చి 11న ఇచ్చిన ఉత్తర్వులో, దానం నాగేందర్ బీఆర్ఎస్ సభ్యత్వాన్ని స్వచ్ఛందంగా వదులుకున్నారని నిర్ధారించడానికి తగిన ఆధారాలు లేవని పేర్కొన్నారు. అదే ఉత్తర్వులో కడియం శ్రీహరిపై దాఖలైన పిటిషన్లనూ కొట్టివేశారు. అయితే దానం నాగేందర్ అంశంలో పిటిషనర్లు ఆ నిర్ణయాన్ని సవాల్ చేస్తూ 2026 మార్చి 23న హైకోర్టులో రిట్ పిటిషన్లు దాఖలు చేశారు. స్పీకర్ ఉత్తర్వును రద్దు చేసి, 2024 ఏప్రిల్ 23న లోక్సభ నామినేషన్ దాఖలు చేసిన తేదీ నుంచే దానం నాగేందర్పై అనర్హత అమలు చేయాలని వారు అభ్యర్థించారు.
ఈ న్యాయపోరాటానికి పునాది 2023 అసెంబ్లీ ఎన్నికల తర్వాత పడింది. దానం నాగేందర్ 2023 నవంబర్ 30న బీఆర్ఎస్ తరఫున ఖైరతాబాద్ ఎమ్మెల్యే స్థానానికి పోటీ చేసి, డిసెంబర్ 3న గెలిచారు. 2024 మార్చి 15న ఆయన కాంగ్రెస్లో చేరారు. 2024 మార్చి 21న సికింద్రాబాద్ లోక్సభ నియోజకవర్గానికి కాంగ్రెస్ అభ్యర్థిగా ఆయన పేరు ఖరారైంది. ఈ పరిణామాల తర్వాత ఆయన బీఆర్ఎస్ శాసనసభ్యుడిగా కొనసాగడానికి రాజ్యాంగపరమైన అర్హత ఉందా అన్న ప్రశ్న తలెత్తింది. పాడి కౌశిక్రెడ్డి, మహేశ్వర్రెడ్డి పిటిషన్లలో ఇదే అంశాన్ని ప్రధానంగా ప్రస్తావించారు.
మొదట హైకోర్టు సింగిల్ జడ్జి ధర్మాసనం 2024 సెప్టెంబర్ 9న స్పీకర్ కార్యాలయం అనర్హత పిటిషన్లను స్వీకరించి, విచారణకు సంబంధించిన షెడ్యూల్ను నిర్ణయించాలని ఆదేశించింది. నాలుగు వారాల్లో నిర్ణయించి హైకోర్టు రిజిస్ట్రార్ జ్యుడీషియల్కు తెలియజేయాలని కూడా పేర్కొంది. అయితే తెలంగాణ శాసనసభ కార్యదర్శి ఆ ఉత్తర్వును 2024 సెప్టెంబర్ 30న సవాల్ చేశారు. ప్రధాన న్యాయమూర్తి నేతృత్వంలోని డివిజన్ బెంచ్ 2024 నవంబర్ 22న సింగిల్ జడ్జి ఆదేశాలను రద్దు చేసింది. అనర్హత పిటిషన్లపై నిర్ణయానికి స్పీకర్కు నిర్దిష్ట గడువు విధించడంలో కోర్టు జోక్యం పరిమితంగా ఉండాలని ఆ సమయంలో అభిప్రాయపడింది. తర్వాత పిటిషనర్లు సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించారు.
“అనర్హత పిటిషన్ల విచారణను 3 నెలల్లోగా పూర్తిచేయాలి,” అని సుప్రీంకోర్టు 2025 జూలై 31న ఇచ్చిన ఆదేశాల్లో పేర్కొంది. ఆ ఆదేశాలే కేసును తిరిగి స్పీకర్ ముందు వేగవంతం చేశాయి. అయితే స్పీకర్ తుదుతీర్పు పిటిషనర్లకు ప్రతికూలంగా రావడంతో వారు మళ్లీ హైకోర్టును ఆశ్రయించారు. హైకోర్టు ఈసారి స్పీకర్ నిర్ణయాన్ని రద్దు చేసి దానం నాగేందర్పై అనర్హత విధించడం, ఆ తర్వాత సుప్రీంకోర్టు స్టే నిరాకరించడం తాజా పరిణామాలుగా నిలిచాయి. ఈ వరుస తీర్పులు పార్టీ ఫిరాయింపులపై న్యాయపరమైన పర్యవేక్షణ, స్పీకర్ అధికార పరిధి, పదో షెడ్యూల్ అమలు వంటి అంశాలపై రాష్ట్ర రాజకీయాల్లో విస్తృత చర్చకు దారితీశాయి.
దానం నాగేందర్ పిటిషన్పై సుప్రీంకోర్టు తాత్కాలిక ఊరట ఇవ్వకపోవడంతో ఇప్పుడు తదుపరి దృష్టి ఖైరతాబాద్ ఉప ఎన్నికపై పడనుంది. అసెంబ్లీ సచివాలయం ఖాళీ ప్రకటన, ఆ సమాచారం ఎన్నికల కమిషన్కు పంపడం, ఆ తర్వాత ఉప ఎన్నిక షెడ్యూల్పై నిర్ణయం తీసుకోవడం వంటి పరిపాలనా దశలు ముందున్నాయి. ప్రధాన రాజకీయ పార్టీలు ఖైరతాబాద్లో అభ్యర్థుల ఎంపిక, ప్రచార వ్యూహాలపై కసరత్తు ప్రారంభించే అవకాశం ఉంది. సుప్రీంకోర్టులో ప్రధాన పిటిషన్కు సంబంధించి తదుపరి న్యాయపరమైన ప్రక్రియ కొనసాగినప్పటికీ, ప్రస్తుతానికి హైకోర్టు తీర్పు అమలుపై ఎలాంటి నిలుపుదల లేకపోవడం ఈ కేసులో కీలక మలుపుగా పరిగణించబడుతోంది.
