కెమిస్ట్రీ నోబెల్ 2026 అద్దం మాలిక్యూల్స్ సైన్స్కు గౌరవం
చిరాలిటీ, అసిమెట్రిక్ కాటలిసిస్ పరిశోధనలకు గుర్తింపు; ఔషధాలు, మెటీరియల్స్ రంగాలకు కీలకంగా అకాడమీ వ్యాఖ్య
రాయల్ స్వీడిష్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ 2026 కెమిస్ట్రీ నోబెల్ను అద్దం ప్రతిబింబాల్లా ఉండే మాలిక్యూల్స్ శాస్త్రానికి అక్టోబర్ 8న స్టాక్హోమ్లో ప్రకటించింది. చిరాలిటీ, అసిమెట్రిక్ కాటలిసిస్పై చేసిన పరిశోధనలకు ఈ గౌరవం దక్కిందని అకాడమీ తెలిపింది.
అకాడమీ ప్రకటన ప్రకారం, చిరాలిటీ అనేది జీవరసాయన శాస్త్రం, ఔషధ తయారీ, సుగంధ రసాయనాలు, కొత్త మెటీరియల్స్ అభివృద్ధిలో కీలకమైన మాలిక్యులర్ లక్షణం. ఒకే రసాయన నిర్మాణం ఉన్నప్పటికీ ఎడమ, కుడి చేతుల్లా పరస్పరం అద్దం ప్రతిరూపాలుగా ఉండే మాలిక్యూల్స్ జీవ వ్యవస్థల్లో భిన్నంగా ప్రవర్తించవచ్చని కమిటీ తెలిపింది. అసిమెట్రిక్ కాటలిసిస్ ద్వారా అవసరమైన ప్రతిరూపాన్ని నియంత్రితంగా తయారు చేయడం ఆధునిక కెమిస్ట్రీలో ప్రధాన సాంకేతిక పురోగతిగా నిలిచిందని పేర్కొంది.
నోబెల్ కమిటీ ఫర్ కెమిస్ట్రీ స్టాక్హోమ్లో ప్రకటించిన నిర్ణయంలో, “మాలిక్యూల్స్ ఆకారాన్ని నియంత్రించే సామర్థ్యం ఆధునిక కెమిస్ట్రీని ప్రయోగశాలల నుంచి పరిశ్రమల వరకు మార్చింది” అని తెలిపింది. కమిటీ ప్రకారం, ఈ పరిశోధన ఔషధాల భద్రత, ప్రభావం, తయారీ సామర్థ్యాలపై ప్రత్యక్ష ప్రభావం చూపింది. ఏ ప్రతిరూపం శరీరంలో ఎలా పనిచేస్తుందో అర్థం చేసుకోవడం ద్వారా మందుల రూపకల్పన మరింత ఖచ్చితంగా మారిందని అకాడమీ వివరించింది.
చిరాలిటీని సాధారణంగా మనిషి చేతులతో పోలుస్తారు. ఎడమచేయి, కుడిచేయి ఒకే భాగాలతో ఉన్నప్పటికీ ఒకదానిపై మరొకటి సరిగ్గా సరిపోవు; అలాగే కొన్ని మాలిక్యూల్స్ అద్దంలో కనిపించే ప్రతిరూపాల్లా ఉంటాయి. జీవ వ్యవస్థలు తరచుగా ఒకే ప్రతిరూపాన్ని గుర్తించి, మరొకదానికి భిన్నంగా స్పందిస్తాయి. అందుకే మందులు, ఎంజైమ్లు, సువాసన పదార్థాలు, వ్యవసాయ రసాయనాల తయారీలో చిరాలిటీ నియంత్రణను కెమిస్టులు అత్యంత ముఖ్యంగా చూస్తారు.
HIGHLIGHTS
- కెమిస్ట్రీ నోబెల్ ప్రకటన అక్టోబర్ 8న స్టాక్హోమ్లో జరిగింది
- చిరాలిటీ, అసిమెట్రిక్ కాటలిసిస్ పరిశోధనలకు గుర్తింపు
- ఔషధాలు, మెటీరియల్స్ తయారీలో ఈ శాస్త్రం కీలకం
- అవార్డు ప్రదానం డిసెంబర్ 10న జరగనుంది
అకాడమీ ప్రకటనలో, “అద్దం ప్రతిరూప మాలిక్యూల్స్లో సరైన రూపాన్ని తయారు చేయడం మందుల అభివృద్ధికి, పరిశ్రమల ఉత్పత్తికి కొత్త ప్రమాణాలను ఇచ్చింది” అని పేర్కొంది. నోబెల్ కమిటీ ఫర్ కెమిస్ట్రీ ప్రకారం, అసిమెట్రిక్ కాటలిసిస్ తక్కువ వృథాతో, అధిక ఎంపికాత్మకతతో రసాయన ప్రతిచర్యలను నడిపించే మార్గాలను అందించింది. ఇది పరిశోధనను మాత్రమే కాకుండా, పెద్దస్థాయి ఉత్పత్తి ప్రక్రియలను కూడా ప్రభావితం చేసిందని కమిటీ తెలిపింది.
ఈ ఏడాది నోబెల్ సైన్స్ ప్రకటనల క్రమంలో మెడిసిన్ నోబెల్ అక్టోబర్ 6న, ఫిజిక్స్ నోబెల్ అక్టోబర్ 7న ప్రకటించబడ్డాయి. కెమిస్ట్రీ ప్రకటనతో ఈ వారంలోని ప్రధాన శాస్త్ర అవార్డుల వరుస కొనసాగింది. నోబెల్ అవార్డులు ప్రతి సంవత్సరం శాస్త్రం, సాహిత్యం, శాంతి, ఆర్థిక శాస్త్రం రంగాల్లో ప్రభావవంతమైన కృషిని గుర్తిస్తాయి.
అవార్డు గ్రహీతలు డిసెంబర్ 10న జరిగే నోబెల్ ప్రదానోత్సవంలో పతకం, డిప్లొమా, ప్రైజ్ మొత్తాన్ని స్వీకరించనున్నారు. అదే రోజు నోబెల్ వ్యవస్థాపకుడు ఆల్ఫ్రెడ్ నోబెల్ వర్ధంతి సందర్భంగా స్వీడన్లో ప్రధాన కార్యక్రమాలు జరుగుతాయి. కెమిస్ట్రీ నోబెల్కు సంబంధించిన పూర్తి శాస్త్రీయ నేపథ్య పత్రాలు, విజేతల పరిశోధన వివరాలు అకాడమీ ద్వారా దశలవారీగా విడుదల కానున్నాయి.
