వ్యవసాయ రంగంలో సౌరశక్తి వినియోగం భారతదేశంలో కొత్త మార్పుకు నాంది పలికింది. ఒకప్పుడు డీజిల్ ధరలు, విద్యుత్ సరఫరా సమస్యలతో ఇబ్బంది పడిన రైతులకు సోలార్ పంపులు ప్రత్యామ్నాయంగా మారాయి. పగటిపూట సూర్యరశ్మిని ఉపయోగించి నీటిని తోడుకునే అవకాశం రావడంతో వ్యవసాయ ఖర్చులు తగ్గే పరిస్థితి ఏర్పడింది.
ఈ మార్పుకు కేంద్ర ప్రభుత్వ PM-KUSUM పథకం ప్రధాన కారణాల్లో ఒకటి. ప్రభుత్వ సబ్సిడీలతో సోలార్ పంపులు చిన్న, సన్నకారు రైతులకు కూడా అందుబాటులోకి వచ్చాయి. గత ఐదేళ్లలో దేశవ్యాప్తంగా 25 లక్షలకు పైగా సోలార్ పంపులు ఏర్పాటు కావడం వ్యవసాయ రంగంలో సౌరశక్తి వినియోగం ఎంత వేగంగా పెరిగిందో చూపిస్తోంది.
అయితే ఇక్కడే ఒక కీలక సమస్య ఉంది.
సోలార్ పంపుకు సూర్యరశ్మి ఉన్నంతసేపు ఇంధన ఖర్చు ఉండదు. డీజిల్ పంపుతో పోలిస్తే ప్రతి గంట పంపు నడపడానికి అదనపు ఖర్చు కనిపించదు. దీంతో అవసరానికి మించి నీటిని తోడే అవకాశం పెరుగుతుంది.
భూగర్భ జలాలపై ఇప్పటికే అధిక ఒత్తిడి ఉన్న ప్రాంతాల్లో ఇది మరింత ప్రమాదకరంగా మారవచ్చు. ఒక రైతు ఎక్కువ నీటిని తోడితే అది వ్యక్తిగత సమస్య మాత్రమే కాదు. అదే నీటి వనరుపై ఆధారపడిన గ్రామాలు, ఇతర రైతులు కూడా ప్రభావితమయ్యే అవకాశం ఉంటుంది.
అందుకే సౌరశక్తి వినియోగం పెరగడం మాత్రమే పరిష్కారం కాదని నిపుణులు చెబుతున్నారు. నీటి వినియోగాన్ని కూడా సమర్థవంతంగా నిర్వహించాల్సి ఉంటుంది.
ఇప్పుడు ప్రభుత్వం PM-KUSUM 2.0కు సిద్ధమవుతున్న నేపథ్యంలో ఈ సమస్య మరింత ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. కొత్త దశలో సోలార్ పంపుల సంఖ్యను పెంచడమే కాకుండా, వాటి వినియోగాన్ని నీటి సంరక్షణతో అనుసంధానించడం కీలకంగా మారవచ్చు.
ఉదాహరణకు, డ్రిప్ ఇరిగేషన్ వంటి నీటి పొదుపు పద్ధతులను ప్రోత్సహించడం, స్థానిక భూగర్భ జలాల పరిస్థితికి అనుగుణంగా పంపుల వినియోగాన్ని ప్రణాళిక చేయడం, అవసరానికి మించి నీటిని తోడకుండా రైతులకు ప్రోత్సాహకాలు ఇవ్వడం వంటి చర్యలు పరిశీలించవచ్చు.
Highlights
- గత ఐదేళ్లలో PM-KUSUM ద్వారా 25 లక్షలకు పైగా సోలార్ పంపులు ఏర్పాటు.
- ప్రభుత్వ సబ్సిడీలతో చిన్న రైతులకు సోలార్ పంపులు మరింత అందుబాటులోకి వచ్చాయి.
- డీజిల్, సంప్రదాయ విద్యుత్పై రైతుల ఆధారపడటం తగ్గే అవకాశం.
- సూర్యరశ్మి ఉచితంగా లభించడంతో పంపులను ఎక్కువసేపు నడిపే పరిస్థితి ఏర్పడవచ్చు.
- అవసరానికి మించి నీటిని తోడితే భూగర్భ జల మట్టాలు మరింత పడిపోయే ప్రమాదం.
- PM-KUSUM 2.0లో Clean Energyతో పాటు Groundwater Managementపై దృష్టి పెట్టాల్సిన అవసరం.
సోలార్ పంపులు భారత వ్యవసాయానికి స్వచ్ఛమైన ఇంధన భవిష్యత్తును అందించగలవు. కానీ ఉచిత సూర్యరశ్మి కారణంగా భూగర్భ జలాలు వేగంగా ఖాళీ అయితే, అదే పరిష్కారం కొత్త పర్యావరణ సమస్యగా మారే ప్రమాదం ఉంది.
అందుకే PM-KUSUM 2.0 ముందు ఉన్న అసలు సవాలు ఒక్కటే — రైతులకు చౌకైన, స్వచ్ఛమైన విద్యుత్ అందిస్తూనే, భూగర్భ జలాలను భవిష్యత్ తరాలకు ఎలా కాపాడాలి?
