భారత్లో తొలి 5.56 కి.మీ. ఫ్రీ-స్పేస్ క్యూకేడీ లింక్ విజయవంతం
బైసాగ్-ఎన్, ఐఐటీ గాంధీనగర్ మధ్య క్వాంటం-సేఫ్ కమ్యూనికేషన్ ఛానల్ను క్యూఎన్యూ ల్యాబ్స్ సహకారంతో ప్రదర్శించారు
భారత్ తన తొలి 5.56 కి.మీ. ఫ్రీ-స్పేస్ క్వాంటం కీ డిస్ట్రిబ్యూషన్ లింక్ను గుజరాత్లో విజయవంతంగా ప్రదర్శించింది. బైసాగ్-ఎన్, ఐఐటీ గాంధీనగర్ మధ్య ఓపెన్ ఎయిర్ లేజర్ లింక్ ద్వారా సురక్షిత క్రిప్టోగ్రాఫిక్ కీ మార్పిడిని ఈ ఫీల్డ్ ట్రయల్లో నిర్ధారించారు.
భాస్కరాచార్య నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఫర్ స్పేస్ అప్లికేషన్స్ అండ్ జియో-ఇన్ఫర్మాటిక్స్, ఐఐటీ గాంధీనగర్ మధ్య జరిగిన ఈ ప్రదర్శనలో భారత డీప్-టెక్ స్టార్టప్ క్యూఎన్యూ ల్యాబ్స్ సాంకేతిక భాగస్వామిగా ఉంది. ఫైబర్ ఆప్టిక్ కేబుల్స్ అవసరం లేకుండా, ప్రత్యక్ష దృశ్యరేఖలో లేజర్ బీమ్ల ద్వారా ఎన్క్రిప్షన్ కీలను పంపగల సామర్థ్యాన్ని పరీక్షించింది. ట్రయల్లో క్వాంటం బిట్ ఎరర్ రేట్ 5% కన్నా తక్కువగా నిలిచిందని ప్రాజెక్ట్కు సంబంధించిన అధికారులు తెలిపారు. ఇది సురక్షిత, స్థిరమైన క్వాంటం కమ్యూనికేషన్ ఛానల్ ఏర్పాటుకు కీలక సూచికగా పరిగణిస్తున్నారు.
ఫ్రీ-స్పేస్ క్యూకేడీ అసలు సందేశాన్ని క్వాంటం స్థితుల ద్వారా పంపదు. అది రెండు పక్షాల మధ్య సురక్షిత ఎన్క్రిప్షన్ కీని ఏర్పాటు చేస్తుంది; ఆ కీతో సాధారణ కమ్యూనికేషన్ వ్యవస్థలు డేటాను ఎన్క్రిప్ట్, డీక్రిప్ట్ చేస్తాయి. ఫోటాన్లను మధ్యలో ఎవరైనా కొలవడానికి ప్రయత్నిస్తే క్వాంటం స్థితి మారిపోవడం వల్ల లోపాలు గుర్తించబడతాయి. హైజెన్బర్గ్ అనిశ్చితి సూత్రం, నో-క్లోనింగ్ సిద్ధాంతం ఈ భద్రతా విధానానికి శాస్త్రీయ ఆధారంగా ఉన్నాయి.
HIGHLIGHTS
- 5.56 కి.మీ. ఫ్రీ-స్పేస్ క్యూకేడీ లింక్ ప్రదర్శన
- బైసాగ్-ఎన్, ఐఐటీ గాంధీనగర్ మధ్య ఫీల్డ్ ట్రయల్
- క్వాంటం బిట్ ఎరర్ రేట్ 5% కన్నా తక్కువ
- క్యూఎన్యూ ల్యాబ్స్ పీఏటీ సిస్టమ్ వినియోగం
- హార్డ్వేర్ ఆర్మోస్, సాఫ్ట్వేర్ వేదిక్ కవచ్ కలయిక
ఈ ట్రయల్లో క్యూఎన్యూ ల్యాబ్స్ అభివృద్ధి చేసిన పాయింటింగ్, అక్విజిషన్ అండ్ ట్రాకింగ్ సిస్టమ్ను ఉపయోగించి 5.56 కి.మీ. దూరంలో లేజర్ బీమ్ సరైన అమరికను కొనసాగించారు. వాతావరణ అల్లకల్లోలం, వెలుగు కాలుష్యం, లైన్-ఆఫ్-సైట్ పరిమితులు ఫ్రీ-స్పేస్ క్యూకేడీకి ప్రధాన సవాళ్లు. అందుకే ఈ దూరంలో స్థిరంగా సంకేతాన్ని నిలుపుకోవడం భవిష్యత్ ఉపగ్రహ ఆధారిత క్యూకేడీకి ముందడుగుగా అధికారులు పేర్కొన్నారు.
ప్రదర్శనలో క్యూఎన్యూ ల్యాబ్స్ హార్డ్వేర్ ఆర్మోస్ను, బైసాగ్-ఎన్ సాఫ్ట్వేర్ వేదిక్ కవచ్తో అనుసంధానించారు. ఈ రెండు-స్థాయి భద్రతా నిర్మాణంలో క్యూకేడీతో పాటు పోస్ట్-క్వాంటం క్రిప్టోగ్రఫీని కూడా చేర్చారు. వాతావరణ కారణాల వల్ల భౌతిక లింక్ తాత్కాలికంగా పడిపోయినా, క్వాంటం కంప్యూటర్ల భవిష్యత్ దాడులకు నిరోధంగా రూపొందించిన గణిత ఆధారిత ఎన్క్రిప్షన్ కొనసాగుతుందని సాంకేతిక బృందాలు తెలిపాయి.
జాతీయ క్వాంటం మిషన్ లక్ష్యాల దృష్ట్యా ఈ ప్రదర్శన ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. 2,000 కి.మీ. వరకు వేర్వేరు గ్రౌండ్ స్టేషన్ల మధ్య ఉపగ్రహ ఆధారిత సురక్షిత క్వాంటం కమ్యూనికేషన్, అలాగే 2,000 కి.మీ. ఇంటర్-సిటీ ఫైబర్ క్యూకేడీ నెట్వర్క్ అభివృద్ధి ఈ మిషన్ లక్ష్యాల్లో ఉన్నాయి. అంతకుముందు క్యూఎన్యూ ల్యాబ్స్ ఉన్న ఆప్టికల్-ఫైబర్ మౌలిక వసతులపై 500 కి.మీ. క్యూకేడీ నెట్వర్క్ను ప్రదర్శించింది.
రక్షణ, వ్యూహాత్మక మౌలిక వసతులు, ఫైనాన్షియల్ నెట్వర్క్లకు భవిష్యత్ సైబర్ ముప్పుల నుంచి క్వాంటం-సేఫ్ రక్షణ కల్పించడంలో ఈ సాంకేతికత ఉపయోగపడనుంది. తర్వాతి దశలో ఎక్కువ దూరాల ఫ్రీ-స్పేస్ ట్రయల్స్, మొబైల్ గ్రౌండ్ టెర్మినల్స్, ఉపగ్రహ అనుసంధాన పరీక్షలపై పని కొనసాగనుంది.
