చంద్రుడి ఉపరితలంపై 10,000కు పైగా పగుళ్లు గుర్తింపు
చంద్రుడి సంకోచం భవిష్యత్ దక్షిణ ధ్రువ యాత్రలకు సీస్మిక్ సవాళ్లు తెస్తుందని తాజా అధ్యయనం హెచ్చరించింది
చంద్రుడి అంతర్భాగం చల్లబడుతూ సంకోచించడం వల్ల ఉపరితలంపై 10,000కు పైగా పగుళ్లు ఏర్పడ్డాయని స్మిత్సోనియన్ నేషనల్ ఎయిర్ అండ్ స్పేస్ మ్యూజియం శాస్త్రవేత్తల తాజా అధ్యయనం వెల్లడించింది. నాసా లూనార్ రికనైసెన్స్ ఆర్బిటార్ కెమెరా చిత్రాల విశ్లేషణలో ఈ వివరాలు బయటపడ్డాయి.
శాస్త్రవేత్త థామస్ ఆర్. వాటర్స్ నేతృత్వంలోని బృందం చంద్రుడిపై ఏర్పడుతున్న లోబేట్ స్కార్ప్‌లు, మేర్ రిడ్జ్‌లు, చంద్రకంపాల ప్రమాదాన్ని విశ్లేషించి, భవిష్యత్ మానవ చంద్రయాత్రల ప్రణాళికలో సీస్మిక్ భద్రతను కీలక అంశంగా పరిగణించాల్సిన అవసరాన్ని గుర్తించింది. ఈ పరిశోధన వివరాలు ‘ది ప్లానెటరీ సైన్స్ జర్నల్’లో ప్రచురితమయ్యాయి. చంద్రుడి అంతర్భాగం క్రమంగా చల్లబడటం వల్ల దాని బాహ్య కవచం ఒత్తిడికి గురవుతోందని, ఆ ఒత్తిడి ఉపరితలంపై విరుపులు, వక్రాకార కొండచరియల వంటి నిర్మాణాలకు దారి తీస్తోందని బృందం తెలిపింది.
నాసాకు చెందిన లూనార్ రికనైసెన్స్ ఆర్బిటార్ కెమెరా గత 17 ఏళ్లలో సేకరించిన హై రిజల్యూషన్ చిత్రాలను పరిశీలించిన పరిశోధకులు చంద్రుడి ఉపరితలంపై విస్తృతంగా వ్యాపించిన వేలాది నిర్మాణాత్మక మార్పులను గుర్తించారు. వాటిలో చాలావరకు లోబేట్ స్కార్ప్‌లుగా, మరికొన్ని మేర్ రిడ్జ్‌లుగా వర్గీకరించబడ్డాయి. ఈ భౌగోళిక ప్రక్రియల వల్ల గత 40 నుంచి 80 కోట్ల సంవత్సరాల కాలంలో చంద్రుడి వ్యాసార్థం సుమారు 45 మీటర్లు తగ్గినట్లు అంచనా వేశారు. ఈ తగ్గుదల భూమి ప్రమాణాలతో చిన్నదిగా కనిపించినా, చంద్రుడి పొడి, పెళుసైన ఉపరితల నిర్మాణంలో దీని ప్రభావం గణనీయమని శాస్త్రవేత్తలు పేర్కొన్నారు.
అధ్యయనం ప్రకారం, చంద్రుడి క్రస్ట్‌పై ఏర్పడే ఒత్తిడి కారణంగా కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఉపరితల పొరలు ఒకదానిపై మరొకటి ఎక్కినట్లుగా కనిపించే నిర్మాణాలు ఏర్పడుతున్నాయి. ఇవే లోబేట్ స్కార్ప్‌లుగా గుర్తించబడుతున్నాయి. ఈ ప్రక్రియ స్థిరంగా ముగిసిపోయినది కాదని, ఇంకా కొనసాగుతున్న భౌగోళిక మార్పులకు సంకేతమని పరిశోధకులు వివరించారు. ఇటువంటి ప్రాంతాల్లో చంద్రకంపాలు సంభవించే అవకాశం ఉండటం వల్ల భవిష్యత్తులో అక్కడ దిగే ల్యాండర్లు, పనిచేసే రోవర్లు, వ్యోమగాముల కార్యకలాపాలు, నిర్మించదలచిన ఆవాసాల భద్రతపై ప్రభావం పడవచ్చని వారు హెచ్చరించారు.
HIGHLIGHTS
- లూనార్ చిత్రాల్లో 10,000కు పైగా పగుళ్లు గుర్తింపు
- గత 17 ఏళ్ల హై రిజల్యూషన్ డేటా విశ్లేషణ
- చంద్రుడి వ్యాసార్థం సుమారు 45 మీటర్లు తగ్గిన అంచనా
- దక్షిణ ధ్రువ యాత్రలకు సీస్మిక్ భద్రత కీలకం
ప్రపంచ అంతరిక్ష సంస్థల దృష్టి ప్రస్తుతం చంద్రుడి దక్షిణ ధ్రువంపై కేంద్రీకృతమై ఉంది. ఆ ప్రాంతంలోని శాశ్వత నీడల్లో నీటి మంచు నిక్షేపాలు ఉండవచ్చన్న అంచనాల కారణంగా భవిష్యత్ దీర్ఘకాలిక చంద్రయాత్రలకు అది ప్రాధాన్య కేంద్రంగా మారింది. నాసా ఆర్టెమిస్ కార్యక్రమం సహా అనేక దేశాల చంద్ర ప్రణాళికలు దక్షిణ ధ్రువ ప్రాంతాన్ని పరిశీలిస్తున్నాయి. అయితే అదే ప్రాంతంలో సీస్మిక్ ప్రమాదాలు, ఉపరితల అస్థిరతకు సంబంధించిన సూచనలు కనిపించడం మిషన్ రూపకల్పనలో అదనపు జాగ్రత్తలు అవసరమని అధ్యయనం పేర్కొంది.
థామస్ ఆర్. వాటర్స్ బృందం ప్రచురించిన విశ్లేషణలో, భవిష్యత్తు ల్యాండింగ్ ప్రాంతాలను ఎంపిక చేసే సమయంలో భౌగోళిక స్థిరత్వాన్ని కచ్చితంగా పరిశీలించాలనే సూచన ప్రాధాన్యంగా నిలిచింది. ఉపరితల పగుళ్ల సమీపంలో భారీ పరికరాలు అమర్చడం, మానవ నివాస మాడ్యూళ్లు ఏర్పాటు చేయడం, తవ్వకాల కార్యకలాపాలు చేపట్టడం వంటి చర్యలు అదనపు ప్రమాదాలను తెచ్చే అవకాశం ఉందని అధ్యయనం వివరించింది. దీని వల్ల ల్యాండింగ్ జోన్‌ల ఎంపికలో కేవలం నీటి మంచు లభ్యత, సూర్యకాంతి, కమ్యూనికేషన్ సౌకర్యాలు మాత్రమే కాకుండా సీస్మిక్ మ్యాపింగ్ కూడా భాగం కావాల్సి ఉంటుంది.
చంద్రుడిపై వాతావరణం లేకపోవడం, ద్రవ నీటి ప్రవాహాలు లేకపోవడం వల్ల అక్కడి ఉపరితల మార్పులు చాలా నెమ్మదిగా జరుగుతాయని భావించబడింది. కానీ తాజా చిత్ర విశ్లేషణలు చంద్రుడు పూర్తిగా భౌగోళికంగా నిష్క్రియంగా లేడని సూచిస్తున్నాయి. అంతర్భాగం చల్లబడే ప్రక్రియ కొనసాగుతుండటంతో ఒత్తిడి మరింత మార్పులకు దారి తీసే అవకాశం ఉందని పరిశోధకులు అంచనా వేశారు. ఈ నేపథ్యంలో చంద్రుడిపై ఏర్పాటు చేయదలచిన సైన్స్ స్టేషన్లు, ఎనర్జీ యూనిట్లు, కమ్యూనికేషన్ వ్యవస్థలు, నివాస నిర్మాణాలు అన్నీ స్థానిక ఉపరితల లక్షణాలకు అనుగుణంగా రూపకల్పన చేయాల్సి ఉంటుంది.
తదుపరి దశలో చంద్ర దక్షిణ ధ్రువ ప్రాంతానికి సంబంధించిన మరింత సూక్ష్మ సీస్మిక్ మ్యాపింగ్, ల్యాండింగ్ ప్రాంతాల భౌగోళిక పరిశీలన, ఉపరితల స్థిరత్వంపై మోడలింగ్ చేపట్టాలని శాస్త్రవేత్తలు సూచిస్తున్నారు. నాసా ఆర్టెమిస్ కార్యక్రమం సహా రాబోయే మిషన్ల ప్రణాళికల్లో ఈ అధ్యయనంలోని అంశాలు పరిగణనలోకి వచ్చే అవకాశం ఉంది. చంద్రుడిపై దీర్ఘకాలిక మానవ ఉనికి లక్ష్యంగా ఉన్న దేశాలు, సంస్థలు ఇకపై నీటి వనరుల అన్వేషణతో పాటు పగుళ్లు, చంద్రకంపాల ప్రమాదాన్ని కూడా ప్రధాన ప్రమాణంగా తీసుకోవాల్సి ఉంటుంది.