సూర్యుడి నుంచి వెలువడే శక్తిమంతమైన కణాల మేఘాలు భూమి చుట్టూ ఉన్న అయస్కాంత క్షేత్రాన్ని ప్రభావితం చేయగలవు. అక్టోబర్‌ 10, 11 తేదీల్లో భూ అయస్కాంత తుఫాను ఏర్పడే అవకాశం ఉందని అమెరికా అంతరిక్ష వాతావరణ అంచనా కేంద్రం (NOAA) ముందుగా హెచ్చరించింది. అయితే ఈ తరహా అంచనాలు సూర్యుడి నుంచి వచ్చిన కణాల వేగం, వాటి అయస్కాంత లక్షణాలపై ఆధారపడి మారుతుంటాయి. భారత్‌లో సాధారణ ప్రజల రోజువారీ జీవితంపై పెద్ద ప్రభావం ఉంటుందని చెప్పడానికి స్పష్టమైన ఆధారాలు లేవు.
సౌర తుఫాను అంటే ఏమిటి?
సూర్యుడి నుంచి శక్తి, విద్యుత్‌ ఆవేశం కలిగిన కణాలు, అయస్కాంత క్షేత్రాలను మోసుకొచ్చే భారీ మేఘాలు అంతరిక్షంలోకి విడుదలవుతుంటాయి. వీటిలో కొన్ని భూమి వైపు ప్రయాణిస్తాయి. ఇలాంటి మేఘాలు భూమి అయస్కాంత క్షేత్రంతో పరస్పరం ప్రభావం చూపినప్పుడు భూ అయస్కాంత తుఫాను (Geomagnetic Storm) ఏర్పడుతుంది.
సౌర తుఫానుల తీవ్రతను NOAA G1 నుంచి G5 వరకు ఐదు స్థాయిల్లో వర్గీకరిస్తుంది. G1 స్వల్ప స్థాయి కాగా, G5 అత్యంత తీవ్రమైన స్థాయి. G2ను మధ్యస్థాయి తుఫానుగా పరిగణిస్తారు.
అక్టోబర్‌ 10, 11 తేదీల్లో ఏం జరిగింది?
NOAA అక్టోబర్‌ 7, 8 తేదీల్లో సూర్యుడి నుంచి వెలువడిన రెండు కరోనల్‌ మాస్‌ ఇజెక్షన్లు (CMEs) భూమివైపు వస్తున్నాయని అంచనా వేసింది. రెండో మేఘం వేగంగా ప్రయాణిస్తున్నందున, అది మొదటి మేఘంతో కలిసే అవకాశం ఉందని తెలిపింది. ఈ నేపథ్యంలో అక్టోబర్‌ 11న G2 స్థాయి భూ అయస్కాంత తుఫాను ఏర్పడవచ్చని ముందస్తు వాచ్‌ జారీ చేసింది.
అక్టోబర్‌ 10న ఒక CME భూమిని చేరినట్లు NOAA నమోదు చేసింది. అయితే అక్టోబర్‌ 11న పరిస్థితులను మళ్లీ పరిశీలించిన అనంతరం, ఆ రోజుకు సంబంధించిన G2 తుఫాను వాచ్‌ను రద్దు చేసింది. అంటే ముందస్తు అంచనాను స్థిరమైన తుది ఫలితంగా భావించకూడదని ఈ పరిణామం సూచిస్తోంది.
ఉపగ్రహాలు, రేడియో సంకేతాలపై ప్రభావం ఉంటుందా?
భూ అయస్కాంత తుఫానుల సమయంలో కొన్ని ప్రాంతాల్లో విద్యుత్‌ గ్రిడ్‌లలో వోల్టేజీ మార్పులు సంభవించవచ్చు. ఉపగ్రహాల దిశ నియంత్రణ, తక్కువ ఎత్తులో తిరిగే ఉపగ్రహాలపై వాతావరణ నిరోధం, అధిక అక్షాంశ ప్రాంతాల్లో హై-ఫ్రీక్వెన్సీ రేడియో సంకేతాల ప్రసారం తాత్కాలికంగా ప్రభావితమయ్యే అవకాశం ఉంటుంది.
అయితే ప్రభావం తుఫాను తీవ్రత, భూమి అయస్కాంత క్షేత్రంతో కణాల పరస్పర చర్య, ప్రాంతీయ పరిస్థితులపై ఆధారపడి ఉంటుంది. తుఫాను అంచనా వెలువడిందనే కారణంతోనే ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఇంటర్నెట్‌ నిలిచిపోతుందని లేదా విద్యుత్‌ సరఫరా ఆగిపోతుందని చెప్పడం సరైంది కాదు.
భారత్‌పై ఎలాంటి ప్రభావం ఉండొచ్చు?
సౌర తుఫానుల ప్రభావం సాధారణంగా భూమి ధ్రువాలకు దగ్గరగా ఉన్న అధిక అక్షాంశ ప్రాంతాల్లో ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది. భారత్‌ వంటి తక్కువ అక్షాంశ ప్రాంతాల్లో సాధారణంగా అలాంటి తుఫానుల ప్రత్యక్ష ప్రభావం పరిమితంగా ఉంటుంది.
ప్రస్తుత సమాచారం ఆధారంగా దేశవ్యాప్తంగా విద్యుత్‌ కోతలు, మొబైల్‌ నెట్‌వర్క్‌లు నిలిచిపోవడం లేదా ఇంటర్నెట్‌ సేవలు స్తంభించడం జరుగుతాయని చెప్పడానికి ఆధారాలు లేవు. అయితే ఉపగ్రహాలు, నావిగేషన్‌ వ్యవస్థలు, అంతరిక్ష వాతావరణ పరిస్థితులను పర్యవేక్షించే సంస్థలు తాజా సమాచారాన్ని గమనిస్తుంటాయి.
సౌర తుఫానుతో ఆకాశంలో రంగుల కాంతులు కనిపిస్తాయా?
సౌర తుఫానుల సమయంలో భూమి వాతావరణంలోని వాయు కణాలతో శక్తిమంతమైన కణాలు పరస్పరం చర్య జరపడం వల్ల అరోరాలు అనే రంగురంగుల కాంతులు కనిపించవచ్చు. ఇవి ఎక్కువగా ధ్రువ ప్రాంతాల దగ్గర కనిపిస్తాయి. తుఫాను తీవ్రత, దాని అయస్కాంత లక్షణాలను బట్టి అరోరాలు సాధారణం కంటే దక్షిణ దిశలో ఉన్న ప్రాంతాల్లోనూ కనిపించే అవకాశం ఉంటుంది. అయితే భారత్‌లో విస్తృతంగా అరోరాలు కనిపిస్తాయని ఈ అంచనా ఆధారంగా చెప్పలేం.
ప్రజలు ఆందోళన చెందాలా?
సౌర తుఫానులు సహజ అంతరిక్ష వాతావరణ పరిణామాలు. వాటి ప్రభావాన్ని శాస్త్రవేత్తలు ఉపగ్రహాలు, భూమిపై ఉన్న పరిశీలనా కేంద్రాల ద్వారా పర్యవేక్షిస్తారు. ఈ సందర్భంలో భారత్‌లో సాధారణ ప్రజలు భయపడాల్సిన పరిస్థితి ఉందని సూచించే సమాచారం లేదు. అదే సమయంలో, ఉపగ్రహ ఆధారిత సేవలపై ఆధారపడే సంస్థలు అధికారిక అంతరిక్ష వాతావరణ హెచ్చరికలను గమనించడం ముఖ్యం.
ముఖ్యంగా గుర్తుంచుకోవాల్సింది: సౌర తుఫాను అంచనా అంటే తప్పనిసరిగా భారీ నష్టం జరుగుతుందని కాదు. దాని వాస్తవ ప్రభావం తీవ్రత, భూమి అయస్కాంత క్షేత్రంతో జరిగే పరస్పర చర్యపై ఆధారపడి ఉంటుంది.