దసరా పండుగ తెలంగాణ గ్రామీణ సంస్కృతిని ప్రతిబింబిస్తోంది
జమ్మి, అలయ్‌ బలయ్‌, ఆయుధపూజలతో బంధాలు, కృతజ్ఞత, ప్రకృతి ఆరాధన సందేశం
తెలంగాణలో విజయదశమి వేడుకలు గ్రామీణ జీవన విధానాన్ని, సామాజిక ఐక్యతను మరోసారి ప్రతిబింబించాయి. చెడుపై మంచి విజయానికి ప్రతీకగా జరిగే దసరాలో జమ్మి ఆకుల మార్పిడి, అలయ్‌ బలయ్‌, ఆయుధపూజలు ప్రధాన ఆకర్షణగా నిలిచాయి.
దసరా సందర్భంగా కుటుంబ సభ్యులు, బంధువులు, స్నేహితులు పరస్పరం కలుసుకుని జమ్మి ఆకులను ‘బంగారం’గా ఇచ్చిపుచ్చుకున్నారు. పెద్దల ఆశీర్వాదం తీసుకోవడం, గత వైషమ్యాలను పక్కనపెట్టి ఆప్యాయంగా పలకరించుకోవడం తెలంగాణ పండుగ ప్రత్యేకతగా కొనసాగింది. అలయ్‌ బలయ్‌ సంప్రదాయం బంధాలను బలపరచే సామాజిక ఆచారంగా నిలుస్తోంది.
దసరా నాడు జమ్మి చెట్టుకు పూజ చేయడం పాండవుల కథనంతో ముడిపడి ఉంది. అజ్ఞాతవాసానికి ముందు వారు ఆయుధాలను జమ్మి చెట్టుపై దాచారని, విజయదశమి రోజున తిరిగి పూజించి వాటిని తీసుకున్నారని పురాణ కథనం చెబుతోంది. అందుకే జమ్మి ఆకులను శుభసూచకంగా భావిస్తారు.
“దసరా తెలంగాణలో కేవలం పండుగ కాదు; కుటుంబాలు, గ్రామాలు కలిసే సామాజిక సందర్భం,” అని సాంస్కృతిక పరిశోధకులు పేర్కొంటున్నారు. “జమ్మి ఇవ్వడం ద్వారా పెద్దల పట్ల గౌరవం, బంధువుల పట్ల అనుబంధం వ్యక్తమవుతుంది,” అని వారు తెలిపారు.
HIGHLIGHTS
- దసరా చెడుపై మంచి విజయానికి ప్రతీక
- జమ్మి ఆకులను తెలంగాణలో ‘బంగారం’గా పిలుస్తారు
- అలయ్‌ బలయ్‌ సామాజిక ఐక్యతకు సూచకం
- ఆయుధపూజ జీవనాధార పరికరాలకు కృతజ్ఞత
ఆయుధపూజ కూడా వేడుకల్లో ముఖ్య భాగంగా కొనసాగింది. రైతులు వ్యవసాయ పరికరాలు, కార్మికులు పనిముట్లు, వ్యాపారులు యంత్రాలు, వాహనదారులు తమ వాహనాలకు పూజలు చేశారు. జీవనోపాధికి ఆధారమైన సాధనాలను దైవస్వరూపంగా భావించి కృతజ్ఞత తెలియజేయడమే ఈ ఆచార ఉద్దేశమని పండితులు తెలిపారు.
“పరికరాల పట్ల గౌరవం, శ్రమ పట్ల విశ్వాసం ఆయుధపూజలో కనిపిస్తాయి,” అని వేద పండితులు చెప్పారు. “మహిషాసురుడిపై విజయానికి ముందు దుర్గాదేవి ఆయుధాలను శక్తిమంతం చేసిందనే విశ్వాసం ఈ పూజకు నేపథ్యం,” అని వారు వివరించారు.
పాలపిట్ట దర్శనం కూడా దసరా విశ్వాసాల్లో ప్రత్యేక స్థానం పొందింది. పాండవులకు, శ్రీరాముడికి యుద్ధానికి ముందు పాలపిట్ట దర్శనమైందని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. అందువల్ల విజయదశమి నాడు పాలపిట్టను చూడడం శుభకరమని ప్రజలు నమ్ముతారు.
దసరా సందర్భంగా కొత్త వస్త్రాలు ధరించడం సిరిసంపదలు, సౌభాగ్యానికి సంకేతంగా భావిస్తారు. లక్ష్మీదేవి కటాక్షం కలిగి ఇంట్లో సుఖసంతోషాలు నెలకొంటాయని విశ్వాసం. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఈ సంప్రదాయాలు మరింత ఉత్సాహంగా కొనసాగాయి. పండుగ అనంతరం బంధుమిత్రుల పరస్పర సందర్శనలు, ఆశీర్వాద కార్యక్రమాలు మరికొన్ని రోజులు కొనసాగనున్నాయి.