తెలంగాణలో 22ఏ భూముల తొలగింపుపై స్పష్టమైన విధానం అవసరమని న్యాయ నిపుణులు చెబుతున్నారు
రిజిస్ట్రేషన్, లేఔట్ అనుమతులు, కోర్ట్ ఆదేశాలు మాత్రమే టైటిల్ హక్కును నిర్ధారించవని నిపుణుల స్పష్టం
హైదరాబాద్, 2026-08-19 —
తెలంగాణలో సెక్షన్ 22ఏ నిషేధిత భూముల జాబితాలో తప్పుగా చేరిన ఆస్తులను తొలగించాలన్న డిమాండ్లు పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో, భూ హక్కుల నిర్ధారణకు స్వతంత్ర పరిశీలన వ్యవస్థ అవసరమని న్యాయ నిపుణులు బుధవారం హైదరాబాద్లో చెప్పారు. రిజిస్ట్రేషన్ అయినంత మాత్రాన ప్రభుత్వ భూమిపై హక్కు రాదని వారు స్పష్టం చేశారు.
ప్రభుత్వ భూములు, ఎండోమెంట్, వక్ఫ్, అసైన్డ్ భూములు వంటి ఆస్తుల బదిలీలను నియంత్రించేందుకు సెక్షన్ 22ఏ జాబితా ఉపయోగపడుతున్నప్పటికీ, అర్హత లేని ప్రైవేట్ భూములు కూడా జాబితాలో చేరుతున్నాయన్న ఫిర్యాదులు వస్తున్నాయి. “రిజిస్ట్రేషన్ అయినంత మాత్రమే రైట్ రాదు. అమ్మేవాడికి హక్కు ఉంటేనే కొనేవాడికి హక్కు వస్తుంది,” అని న్యాయ నిపుణుడు ఒక చర్చలో అన్నారు. ప్రభుత్వ భూమిలో 30 ఏళ్లకు పైగా అడ్వర్స్ పొసిషన్ ఉందని చెప్పేవారు సివిల్ కోర్ట్లో టైటిల్ డిక్లరేషన్ పొందాల్సి ఉంటుందని ఆయన వివరించారు.
లేఔట్ అప్రూవల్, బిల్డింగ్ ప్లాన్ అనుమతి, రెగ్యులరైజేషన్ వంటి చర్యలు టైటిల్ను నిర్ధారించవని నిపుణులు చెబుతున్నారు. “లేఔట్ అప్రూవల్ డస్ నాట్ మీన్ ఎనీథింగ్ యాజ్ ఫార్ యాజ్ టైటిల్ ఈజ్ కన్సర్న్డ్,” అని అదే న్యాయ నిపుణుడు అన్నారు. హెచ్ఎండిఏ లేదా ఇతర సంస్థలు పట్టా హక్కులను తుది నిర్ణయించే అధికార సంస్థలు కావని, అవి సాధారణంగా ప్లానింగ్, అభివృద్ధి ప్రమాణాలను మాత్రమే పరిశీలిస్తాయని ఆయన చెప్పారు.
HIGHLIGHTS
- సెక్షన్ 22ఏ జాబితాపై తెలంగాణలో ఫిర్యాదులు పెరుగుతున్నాయి
- రిజిస్ట్రేషన్ మాత్రమే టైటిల్ హక్కుకు సరిపోదు
- 30 ఏళ్ల అడ్వర్స్ పొసిషన్కు కోర్ట్ డిక్లరేషన్ అవసరం
- లేఔట్ అనుమతి టైటిల్ను నిర్ధారించదు
ప్రస్తుత విధానంలో మరో ప్రధాన సమస్యగా ప్రయోజనాల సంఘర్షణను నిపుణులు ప్రస్తావిస్తున్నారు. ప్రభుత్వ భూమిని రక్షించాల్సిన రెవెన్యూ అధికారులు అదే భూమిని నిషేధిత జాబితా నుంచి తొలగించే నిర్ణయం తీసుకోవాల్సి రావడం వివాదాలకు దారి తీస్తోందని వారు చెప్పారు. “గవర్నమెంట్ ల్యాండ్ ప్రొటెక్ట్ చేయడం కలెక్టర్, ఆర్డిఓ, ఎంఆర్ఓ డ్యూటీ. అదే వ్యక్తికి జాబితా నుంచి తీసేయమంటే కాన్ఫ్లిక్ట్ ఆఫ్ ఇంట్రెస్ట్ వస్తుంది,” అని న్యాయ నిపుణుడు అన్నారు.
ఎండోమెంట్, వక్ఫ్ సంస్థల భూముల విషయంలోనూ ఇదే సమస్య కనిపిస్తోందని నిపుణులు పేర్కొన్నారు. ఆయా సంస్థలు తమ రికార్డుల ప్రకారం భూములపై హక్కులు చూపుతుంటే, ఆ జాబితాల నుంచి తొలగింపుపై కూడా అదే సంస్థల అభిప్రాయాలు కీలకమవుతున్నాయి. “నోటిఫై చేసిన వారినే డిలీట్ చేయమని అడిగితే వారు ఎందుకు తమ తప్పును సరిదిద్దుకుంటారు,” అని నిపుణుడు ప్రశ్నించారు. దీని వల్ల స్వతంత్ర కమిటీ లేదా ప్రత్యేక ట్రైబ్యునల్ అవసరమనే వాదన బలపడుతోంది.
కోర్ట్ ఆదేశాల విషయంలోనూ ప్రజల్లో అపోహలు ఉన్నాయని నిపుణులు అంటున్నారు. హైకోర్ట్ సాధారణంగా రిట్ పిటిషన్లలో ఫిర్యాదును పరిశీలించాలని అధికారులకు ఆదేశిస్తుందే తప్ప, టైటిల్ను తుది నిర్ధారించదని వారు చెప్పారు. “హైకోర్ట్ ఆర్డర్ ఉందంటే సాధారణంగా కన్సిడర్ చేయండి, డిస్పోజ్ చేయండి అని ఉంటుంది; ఇది టైటిల్ డిక్లరేషన్ కాదు,” అని న్యాయ నిపుణుడు వివరించారు.
రాష్ట్రంలో భూ రికార్డుల చారిత్రక లోపాలు కూడా సమస్యను క్లిష్టం చేశాయి. పాత సర్వే రికార్డులు, గ్రామ స్థాయి రెవెన్యూ వ్యవస్థలో మార్పులు, పట్టాదారు పాస్బుక్లలో దోషాలు వంటి అంశాలు భూ హక్కుల పరిశీలనను కష్టతరం చేశాయని నిపుణులు చెబుతున్నారు. ప్రభుత్వం ఇకపై 22ఏ జాబితాలో చేర్పులు, తొలగింపుల కోసం రికార్డుల సమగ్ర పరిశీలన, నోటీసులు, విచారణ, అప్పీల్ అవకాశం కలిగిన పారదర్శక విధానం రూపొందిస్తేనే వివాదాలు తగ్గే అవకాశం ఉందని వారు పేర్కొన్నారు. తదుపరి నిర్ణయం రాష్ట్ర ప్రభుత్వం రూపొందించే పరిపాలనా మార్గదర్శకాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.