99TV News

    ఐశ్వర్య ప్రధాన్: భారత తొలి ట్రాన్స్‌జెండర్ సివిల్ సర్వెంట్

    అవమానాలను జయించిన ఐశ్వర్య రుతుపర్ణ ప్రధాన్ విజయ గాథ

    అవమానాలను జయించి సివిల్ సర్వీస్‌లో చరిత్ర సృష్టించిన ఐశ్వర్య రుతుపర్ణ ప్రధాన్

    ఒడిశా అధికారి ఐశ్వర్య ప్రయాణం ట్రాన్స్‌జెండర్ హక్కులు, సమాన అవకాశాల చర్చకు మళ్లీ కేంద్రబిందువైంది

    భువనేశ్వర్, ఆగస్టు 18 —

    భారత తొలి అధికారిక ట్రాన్స్‌జెండర్ సివిల్ సర్వెంట్‌గా గుర్తింపు పొందిన ఒడిశా ఫైనాన్షియల్ సర్వీస్ అధికారి ఐశ్వర్య రుతుపర్ణ ప్రధాన్ జీవన ప్రయాణం, ట్రాన్స్‌జెండర్ వర్గానికి విద్య, ఉద్యోగాలు, గౌరవప్రద జీవన అవకాశాలపై కొనసాగుతున్న చర్చల మధ్య మళ్లీ ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది.

    ఒడిశాలోని కంధమాల్ జిల్లా కటిబాగేరి గ్రామంలో 1983లో జన్మించిన ఐశ్వర్య రుతుపర్ణ ప్రధాన్, సామాజిక హేళనలు, కుటుంబ స్థాయిలో ఎదురైన అంగీకార సమస్యలు, విద్యాసంస్థల్లో వేధింపులు, ఉద్యోగ జీవితం ప్రారంభ దశలో వచ్చిన అనుమానాలను దాటుకుని గెజిటెడ్ అధికారిగా నిలిచారు. ఒడిశా పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ పరీక్షలో ఉత్తీర్ణత సాధించి 2010లో ఒడిశా ఫైనాన్షియల్ సర్వీస్‌లో కమర్షియల్ టాక్స్ ఆఫీసర్‌గా చేరిన ఆమె, 2015 డిసెంబరులో తన జెండర్ ఐడెంటిటీని ప్రభుత్వ రికార్డుల్లో అధికారికంగా మార్చుకుని దేశవ్యాప్తంగా గుర్తింపు పొందారు. సుప్రీంకోర్టు 2014 ఏప్రిల్‌లో నాల్సా కేసులో ఇచ్చిన తీర్పు అనంతరం ఆమె తీసుకున్న ఈ నిర్ణయం, ప్రభుత్వ వ్యవస్థలో ట్రాన్స్‌జెండర్ వ్యక్తుల ప్రాతినిధ్యంపై కీలక మలుపుగా నిలిచింది.

    ప్రభుత్వ సేవలో తన గుర్తింపును మార్చుకున్న తర్వాత ఎదురైన పరిస్థితులపై ఐశ్వర్య గతంలో మాట్లాడుతూ, “నేను ధరించే దుస్తులు లేదా నా లింగ గుర్తింపు మారినంత మాత్రాన, నేను చేసే ప్రభుత్వ బాధ్యతలలో ఎలాంటి మార్పూ రాలేదు” అని చెప్పారు. తన సామర్థ్యంపై మొదట్లో సహచరులు, పై అధికారులు సందేహించారని, కార్యాలయంలో తనను ఎలా సంబోధించాలో కూడా పలువురు అయోమయానికి గురయ్యారని ఆమె వివరించారు. అదే సందర్భంలో ఆమె, “మొదట్లో సందేహించిన తోటి అధికారులు ఇప్పుడు నన్ను గౌరవంగా ‘మేడమ్’ అని పిలుస్తున్నారు” అని చెప్పారు. ఈ వ్యాఖ్యలు, ప్రభుత్వ వ్యవస్థల్లో వ్యక్తిగత గుర్తింపుపై అవగాహన పెరగాల్సిన అవసరాన్ని స్పష్టం చేశాయి.

    ఐశ్వర్య పూర్వపు పేరు రతికాంత. స్కూల్లో 6వ తరగతి చదువుతున్నప్పుడే తనలోని స్త్రీత్వ భావాలను గుర్తించానని ఆమె పలు సందర్భాల్లో తెలిపారు. అయితే ఆ వయసులో తన హావభావాలు, ప్రవర్తన, వ్యక్తిత్వాన్ని కుటుంబం, సమాజం సులభంగా అంగీకరించలేదని చెప్పారు. సహవిద్యార్థుల వెక్కిరింపులు, ఉపాధ్యాయుల నిర్లక్ష్య ధోరణి, పరిసరాల నుంచి వచ్చిన అవమానాలు ఆమె బాల్యాన్ని ప్రభావితం చేశాయి. అయినప్పటికీ, చదువే తనకు బయటపడే మార్గమని భావించిన ఆమె ఉన్నత విద్య కోసం భువనేశ్వర్‌కు వెళ్లారు. ఉత్కల్ యూనివర్సిటీలో పబ్లిక్ అడ్మినిస్ట్రేషన్‌లో పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేషన్ పూర్తి చేశారు. అదనంగా ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మాస్ కమ్యూనికేషన్‌లో జర్నలిజం డిప్లొమా పూర్తి చేయడం ద్వారా సామాజిక, పరిపాలనా అంశాలపై తన అవగాహనను మరింత పెంచుకున్నారు.

    భువనేశ్వర్‌లో చదువుతున్న కాలం కూడా సులభం కాదని ఐశ్వర్య గతంలో చెప్పారు. హాస్టల్ జీవితంలో శారీరక, లైంగిక, మానసిక వేధింపులు ఎదురైనట్లు ఆమె వెల్లడించారు. ఆ అనుభవాలపై ఆమె, “విద్యాసంస్థల్లో భద్రత, గౌరవం ప్రతి విద్యార్థికి సమానంగా ఉండాలి; లింగ గుర్తింపు ఆధారంగా ఎవరికీ అవమానం జరగకూడదు” అని ఒక ప్రజా చర్చలో చెప్పారు. ఈ వ్యాఖ్యలు వ్యక్తిగత బాధను మాత్రమే కాకుండా, విద్యా వ్యవస్థల్లో లింగ వైవిధ్యంపై సున్నితత్వం పెంచాల్సిన అవసరాన్ని కూడా రేఖాంకితం చేశాయి. ట్రాన్స్‌జెండర్ విద్యార్థులు చదువు మధ్యలోనే ఆగిపోవడానికి భయం, ఒంటరితనం, ఆర్థిక ఇబ్బందులు, నిరాకరణ ముఖ్య కారణాలుగా సామాజిక కార్యకర్తలు సూచిస్తున్నారు.

    HIGHLIGHTS

    - ఐశ్వర్య 1983లో కంధమాల్ జిల్లా కటిబాగేరిలో జన్మించారు

    - 2010లో ఒడిశా ఫైనాన్షియల్ సర్వీస్‌లో చేరారు

    - 2015 డిసెంబరులో ప్రభుత్వ రికార్డుల్లో గుర్తింపు మార్చుకున్నారు

    - 2014 నాల్సా తీర్పు ఆమె నిర్ణయానికి చట్టబలం ఇచ్చింది

    - 2018లో తన భాగస్వామిని వివాహం చేసుకున్నారు

    సివిల్ సర్వీస్‌లో ప్రవేశం ఐశ్వర్య జీవితంలో కీలకమైన మలుపు. ఒడిశా పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ నిర్వహించిన పరీక్షల్లో విజయం సాధించి 2010లో కమర్షియల్ టాక్స్ ఆఫీసర్‌గా నియామకం పొందినప్పుడు ఆమె పురుషుడి ఐడెంటిటీతోనే ఉద్యోగంలో చేరారు. ఆ సమయంలో తన అసలు గుర్తింపును బహిరంగంగా ప్రకటించడానికి సామాజిక, ఉద్యోగ సంబంధిత ఒత్తిళ్లు అడ్డుగా నిలిచాయని ఆమె వివరించారు. కానీ 2014 ఏప్రిల్‌లో సుప్రీంకోర్టు నాల్సా వర్సెస్ యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా కేసులో ట్రాన్స్‌జెండర్లను థర్డ్ జెండర్‌గా గుర్తించి, వారి స్వీయ గుర్తింపును రాజ్యాంగ హక్కుగా సమర్థించిన తీర్పు ఆమెకు న్యాయపరమైన ధైర్యాన్ని ఇచ్చింది. ఆ తీర్పు తర్వాతే 2015 డిసెంబరులో ఆమె పేరు, జెండర్ వివరాలను అధికారిక రికార్డుల్లో మార్చుకునే ప్రక్రియ పూర్తి చేశారు.

    సుప్రీంకోర్టు తీర్పు ట్రాన్స్‌జెండర్ వ్యక్తుల గౌరవం, సమానత్వం, స్వీయ గుర్తింపు హక్కులకు చట్టపరమైన ఆధారం కల్పించింది. ఆ నేపథ్యంతో ఐశ్వర్య తీసుకున్న నిర్ణయం కేవలం వ్యక్తిగత ప్రకటనగా కాకుండా, ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల్లో లింగ వైవిధ్యానికి మార్గం చూపిన సంఘటనగా నమోదైంది. పరిపాలనా వ్యవస్థల్లో ఫైళ్లు, సేవా రికార్డులు, ఐడెంటిటీ కార్డులు, అధికారిక సంబోధన వంటి అంశాలు కూడా వ్యక్తి గౌరవానికి సంబంధించినవని ఆమె ఉదాహరణ చూపించింది. ఒక ప్రభుత్వ అధికారి తన గుర్తింపును బహిరంగంగా నమోదు చేయించుకోవడం, అదే సమయంలో తన విధుల్లో కొనసాగడం అనేక మంది ట్రాన్స్‌జెండర్ యువతకు ఉద్యోగ భవిష్యత్తుపై ఆశను కలిగించింది.

    వృత్తి జీవితంలో తనకు ఎదురైన అనుభవాలపై ఐశ్వర్య, “ప్రభుత్వ కార్యాలయంలో సమర్థతే చివరికి మాట్లాడుతుంది; గుర్తింపు వల్ల కాదు, పనివల్లనే గౌరవం నిలబడుతుంది” అని చెప్పారు. ఆమె వ్యాఖ్యల్లో వివక్షను ఎదుర్కొన్న వ్యక్తిగత అనుభవం ఉండగా, ప్రభుత్వ వ్యవస్థలలో పనితీరు, పరస్పర గౌరవం, నిబంధనల అమలు ఎంత ముఖ్యమో కూడా స్పష్టమవుతుంది. సహచరుల దృక్పథం క్రమంగా మారిందని, అధికారిక సమావేశాల్లో తనను గౌరవంగా సంబోధించడం ప్రారంభమైందని ఆమె చెప్పారు. ఈ మార్పు ఒక్కరోజులో రాలేదని, తన పనితీరును నిరంతరం నిరూపించుకోవాల్సి వచ్చిందని ఆమె వివరించారు.

    ఐశ్వర్య జీవితం ఉద్యోగ విజయంతోనే పరిమితం కాలేదు. ట్రాన్స్‌జెండర్ వర్గానికి విద్య, ఉపాధి, ఆరోగ్యం, భద్రత, గృహావకాశాలు వంటి రంగాల్లో సమాన అవకాశాలు అవసరమని ఆమె నిరంతరం చెబుతున్నారు. సమాజంలో గౌరవం పొందేందుకు ఆర్థిక స్వావలంబన కీలకమని, అందుకు పాఠశాల దశ నుంచే వివక్షరహిత వాతావరణం అవసరమని ఆమె అభిప్రాయపడుతున్నారు. 2018లో తన సుదీర్ఘ జీవిత పోరాటంలో తోడుగా నిలిచిన భాగస్వామిని వివాహం చేసుకోవడం ఆమె వ్యక్తిగత జీవితంలో మరో మైలురాయిగా నిలిచింది. వ్యక్తిగత సంబంధాలు, కుటుంబ స్వీకారం, సామాజిక గుర్తింపు కూడా ఒక వ్యక్తి సంపూర్ణ జీవనానికి అవసరమని ఆమె ప్రయాణం తెలియజేస్తోంది.

    ఐశ్వర్య కథ, దేశంలో ట్రాన్స్‌జెండర్ హక్కుల చట్టపరమైన గుర్తింపు, అమలులో ఉన్న సవాళ్లు, ప్రభుత్వ సేవల్లో ప్రాతినిధ్యం అనే మూడు అంశాలను ఒకేసారి ముందుకు తెస్తుంది. న్యాయస్థాన తీర్పులు హక్కులకు బలం ఇస్తాయి; కానీ కార్యాలయాలు, విద్యాసంస్థలు, కుటుంబాలు, స్థానిక సమాజం వాటిని ఆచరణలోకి తీసుకురావాల్సి ఉంటుంది. ఐశ్వర్య వంటి అధికారులు ప్రభుత్వ వ్యవస్థలో కనిపించడం, తరువాతి తరాలకు ఆదర్శంగా నిలవడం, విధాన నిర్ణేతలకు కూడా ప్రాతినిధ్యం అవసరాన్ని గుర్తు చేస్తుంది. ట్రాన్స్‌జెండర్ వర్గానికి రిజర్వేషన్, ఉద్యోగ శిక్షణ, వైద్య సదుపాయాలు, సురక్షిత విద్యా వాతావరణం వంటి అంశాలపై దేశవ్యాప్తంగా చర్చ కొనసాగుతోంది.

    రాబోయే రోజుల్లో ట్రాన్స్‌జెండర్ వ్యక్తుల సేవా రికార్డులు, నియామక ప్రక్రియలు, విద్యాసంస్థల మార్గదర్శకాలు, కార్యాలయ సంబోధన నియమాలు మరింత స్పష్టత పొందాల్సి ఉందని కార్యకర్తలు చెబుతున్నారు. ఐశ్వర్య రుతుపర్ణ ప్రధాన్ ప్రయాణం ఆ దిశగా ఇప్పటికే ఒక చారిత్రాత్మక సూచికగా నిలిచింది. సమాన అవకాశాలు కాగితాలపై మాత్రమే కాకుండా, నియామకాల్లో, తరగతి గదుల్లో, కార్యాలయాల్లో, కుటుంబాల్లో ఎలా అమలవుతాయన్నదే ఇకపై ప్రధాన పరీక్షగా మారనుంది.