99TV News

    సీనియర్ సిటిజన్స్ గిఫ్టెడ్ ఆస్తి: భారత్‌లో చట్టపర హక్కులు

    గిఫ్ట్‌గా ఇచ్చిన భూమిని వృద్ధురాలికి తిరిగి బదిలీ చేయాలని లాతూర్ ట్రిబ్యూనల్ ఆదేశం

    సీనియర్ సిటిజన్స్ చట్టంలోని సెక్షన్ 23 కింద సంరక్షణ హామీ నిలబెట్టుకోని బంధువులపై కీలక చర్య

    లాతూర్, ఆగస్టు 19 —

    మహారాష్ట్రలోని లాతూర్ జిల్లాలో 89 ఏళ్ల వృద్ధురాలు తన మనవడు, మునిమనవడికి గిఫ్ట్ డీడ్ ద్వారా ఇచ్చిన వ్యవసాయ భూమిని తిరిగి తన పేరుకు బదిలీ చేయాలని సీనియర్ సిటిజన్స్ ట్రిబ్యూనల్ తాజాగా ఆదేశించింది. సంరక్షణ బాధ్యత నెరవేర్చనందున బదిలీని చెల్లనిదిగా ప్రకటించింది.

    లాతూర్ జిల్లాలో నమోదైన ఈ కేసు సీనియర్ సిటిజన్స్ ఆస్తి హక్కులపై మరోసారి జాతీయ స్థాయిలో దృష్టి సారించేలా చేసింది. జీవితాంతం సంపాదించిన వ్యవసాయ భూమిని వృద్ధాప్యంలో తనను చూసుకుంటారనే నమ్మకంతో కుటుంబ సభ్యుల పేరుకు బదిలీ చేసిన వృద్ధురాలు, ఆ తర్వాత నిర్లక్ష్యానికి గురైనట్టు ట్రిబ్యూనల్ ముందు తెలిపింది. ఆస్తి బదిలీ జరిగిన తర్వాత తనకు అవసరమైన సంరక్షణ, నివాస భద్రత, రోజువారీ అవసరాల విషయంలో హామీలు నిలబెట్టుకోలేదని ఆమె చేసిన ఫిర్యాదును అధికారులు పరిశీలించారు. ఆస్తి బదిలీ వెనుక ఉన్న ప్రాథమిక ఉద్దేశం కేవలం స్వచ్ఛంద దానం కాదని, వృద్ధురాలి సంరక్షణ కూడా అందులో భాగమని ట్రిబ్యూనల్ నిర్ణయించింది.

    ట్రిబ్యూనల్ విచారణలో ప్రధానంగా మెయింటెనెన్స్ అండ్ వెల్ఫేర్ ఆఫ్ పేరెంట్స్ అండ్ సీనియర్ సిటిజన్స్ యాక్ట్, 2007లోని సెక్షన్ 23 అమలుపై దృష్టి పెట్టింది. ఈ నిబంధన ప్రకారం, ఒక సీనియర్ సిటిజన్ తన ఆస్తిని పిల్లలు లేదా బంధువుల పేరుకు బదిలీ చేసినప్పుడు, ప్రతిగా సంరక్షణ, మౌలిక అవసరాలు అందించాలనే అర్థం లేదా షరతు ఉంటే, ఆ బాధ్యతను నిర్వర్తించని పక్షంలో ఆ బదిలీని ట్రిబ్యూనల్ రద్దు చేయవచ్చు. ఈ కేసులో వృద్ధురాలి వయసు, ఆస్తి బదిలీ పరిస్థితులు, ఆ తర్వాత జరిగిన నిర్లక్ష్యం, కుటుంబ సభ్యుల బాధ్యతల అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకుని గిఫ్ట్ డీడ్‌ను చెల్లనిదిగా పరిగణించాలని ఆదేశం వెలువడింది.

    విచారణకు సంబంధించిన ఉత్తర్వుల్లో, “ఆస్తి బదిలీ లబ్ధిదారులు సీనియర్ సిటిజన్‌కు మౌలిక అవసరాలు, సంరక్షణ అందించడంలో విఫలమైతే, అలాంటి బదిలీని మోసం లేదా బలవంతపు పరిస్థితుల్లో పొందినదిగా పరిగణించవచ్చు” అని ట్రిబ్యూనల్ పేర్కొన్నట్లు అధికార రికార్డులు సూచించాయి. “వృద్ధురాలి భూమిని తిరిగి ఆమె పేరుకు రికార్డుల్లో నమోదు చేయడానికి సంబంధిత రెవెన్యూ అధికారులు అవసరమైన చర్యలు తీసుకోవాలి” అని కూడా ఉత్తర్వుల్లో పేర్కొన్నట్లు అధికారులు తెలిపారు. ఈ ఆదేశం అమలుకు తహసీల్దార్ కార్యాలయం, భూ రికార్డుల విభాగం తదుపరి ప్రక్రియ చేపట్టనుంది.

    సీనియర్ సిటిజన్స్ హక్కులపై పనిచేసే న్యాయవాది సునీల్ దేశ్‌ముఖ్ బుధవారం లాతూర్‌లో మాట్లాడుతూ, “సెక్షన్ 23 చాలా మంది వృద్ధులకు తెలియని బలమైన రక్షణ. ఆస్తి ఒకసారి గిఫ్ట్‌గా ఇచ్చిన తర్వాత ఎప్పటికీ తిరిగి రాదనే భావన సరైంది కాదు. సంరక్షణ హామీ ఉల్లంఘిస్తే ట్రిబ్యూనల్ జోక్యం చేసుకోవచ్చు” అని చెప్పారు. ఆయన ప్రకారం, ఇలాంటి కేసుల్లో వృద్ధులు సాధారణ సివిల్ కోర్టులలో సంవత్సరాల పాటు ఎదురుచూడాల్సిన అవసరం లేకుండా ప్రత్యేక ట్రిబ్యూనల్‌ను ఆశ్రయించవచ్చు. అయితే, ఆస్తి బదిలీ ఎందుకు జరిగింది, ఆ తర్వాత సంరక్షణ ఎలా నిరాకరించబడింది అనే అంశాలను పత్రాలతో చూపించడం కీలకమని ఆయన వివరించారు.

    వృద్ధురాలి తరఫున వ్యవహరించిన సామాజిక కార్యకర్తల ప్రకారం, కుటుంబ వ్యవస్థల్లో మార్పులు, ఆర్థిక ఒత్తిళ్లు, వలసలు, ఆస్తి విలువలు పెరగడం వంటి కారణాల వల్ల పెద్దలపై ఆధారపడే సంబంధాలు కొన్ని సందర్భాల్లో వివాదాలకు దారితీస్తున్నాయి. “ఆస్తి బదిలీ చేసిన తర్వాత పెద్దలను పక్కన పెట్టడం చట్టపరంగా కూడా ప్రశ్నించదగిన అంశం. ఈ కేసు వృద్ధులకు న్యాయం కోసం అందుబాటులో ఉన్న మార్గాన్ని చూపింది” అని సీనియర్ సిటిజన్స్ వెల్ఫేర్ సంఘం లాతూర్ జిల్లా సమన్వయకర్త మంగలా జాధవ్ బుధవారం తెలిపారు. ఆమె మాట్లాడుతూ, గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో గిఫ్ట్ డీడ్, వారసత్వ బదిలీ, పోషణ హక్కులపై అవగాహన మరింత అవసరమని చెప్పారు.

    HIGHLIGHTS

    - 89 ఏళ్ల వృద్ధురాలికి అనుకూలంగా లాతూర్ ట్రిబ్యూనల్ ఆదేశం

    - గిఫ్ట్ డీడ్ కింద ఇచ్చిన వ్యవసాయ భూమి తిరిగి బదిలీ

    - సెక్షన్ 23 ప్రకారం సంరక్షణ హామీ ఉల్లంఘనపై చర్య

    - రెవెన్యూ అధికారులు భూ రికార్డులు సవరించనున్నారు

    లాతూర్ జిల్లా రెవెన్యూ విభాగానికి చెందిన ఒక అధికారి బుధవారం మాట్లాడుతూ, “ట్రిబ్యూనల్ ఉత్తర్వులు అందిన తర్వాత భూ రికార్డుల సవరణకు చట్టపరమైన ప్రక్రియను పరిశీలిస్తాం. సంబంధిత పక్షాలకు నోటీసులు, రికార్డు ధృవీకరణ, నమోదు మార్పులు నిబంధనల ప్రకారం చేపడతాం” అని చెప్పారు. భూమి వివరాలు, సర్వే నంబర్లు, గిఫ్ట్ డీడ్ నమోదు తేదీ వంటి అంశాలు అధికారిక ప్రక్రియలో భాగంగా పరిశీలనకు వస్తాయని ఆయన తెలిపారు. ఉత్తర్వులపై లబ్ధిదారులకు చట్టపరమైన అప్పీల్ హక్కు ఉన్నప్పటికీ, ఆదేశం నిలిచేంతవరకు అమలు ప్రక్రియ కొనసాగుతుందని అధికారులు పేర్కొన్నారు.

    ఈ కేసు ద్వారా సీనియర్ సిటిజన్స్ చట్టం గ్రామీణ కుటుంబాల ఆస్తి బదిలీల్లో కూడా ప్రభావవంతంగా పనిచేయగలదని న్యాయ నిపుణులు చెబుతున్నారు. మెయింటెనెన్స్ అండ్ వెల్ఫేర్ ఆఫ్ పేరెంట్స్ అండ్ సీనియర్ సిటిజన్స్ యాక్ట్, 2007 ప్రకారం, పిల్లలు లేదా చట్టబద్ధ వారసులు తమ తల్లిదండ్రులు, వృద్ధ బంధువులకు పోషణ అందించాల్సిన బాధ్యత కలిగి ఉంటారు. చట్టం కింద జిల్లాస్థాయి ట్రిబ్యూనళ్లు దరఖాస్తులను స్వీకరించి వేగంగా విచారించేందుకు అధికారం పొందాయి. నెలవారీ పోషణ, నివాసం, వైద్య అవసరాలు, ఆస్తి బదిలీ వివాదాలు వంటి అంశాలు ఈ వ్యవస్థ పరిధిలోకి వస్తాయి.

    సెక్షన్ 23 ప్రాధాన్యం ముఖ్యంగా గిఫ్ట్ డీడ్‌లు, సెటిల్‌మెంట్ డీడ్‌లు, హక్కుల బదిలీల విషయంలో ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది. బదిలీ పత్రంలో స్పష్టంగా “సంరక్షణ” అనే పదం లేకపోయినా, పరిస్థితులను బట్టి వృద్ధుడి లేదా వృద్ధురాలి సంరక్షణ అంచనాగా ఉందా అనే అంశాన్ని ట్రిబ్యూనల్ పరిశీలించవచ్చని న్యాయవాదులు చెబుతున్నారు. “పత్రం మాటలకే పరిమితం కాకుండా, బదిలీ జరిగిన సామాజిక నేపథ్యం, వృద్ధుడి ఆధారపడే స్థితి, బంధువుల ప్రవర్తన అన్నీ పరిశీలనలోకి వస్తాయి” అని న్యాయవాది సునీల్ దేశ్‌ముఖ్ తెలిపారు. ఇది వృద్ధులకు ప్రాక్టికల్ ఉపశమనం కల్పించే నిబంధనగా ఆయన పేర్కొన్నారు.

    భారతదేశంలో సీనియర్ సిటిజన్స్ సంఖ్య పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో ఇలాంటి వివాదాలు మరింత సున్నితమైన సామాజిక, చట్టపరమైన అంశాలుగా మారుతున్నాయి. కుటుంబ ఆధారిత సంరక్షణ వ్యవస్థ ఇప్పటికీ ప్రధానంగా ఉన్నప్పటికీ, పట్టణీకరణ, ఉద్యోగాల కోసం వలసలు, చిన్న కుటుంబాల పెరుగుదల వల్ల వృద్ధుల భద్రతపై కొత్త సవాళ్లు ఏర్పడుతున్నాయి. ఆస్తి ఉన్న వృద్ధులు తరచుగా కుటుంబ ఒత్తిడులు, నమ్మకం ఆధారిత బదిలీలు, రిజిస్ట్రేషన్ తర్వాత సంరక్షణ లోపం వంటి సమస్యలను ఎదుర్కొంటున్నారని వెల్ఫేర్ సంస్థలు చెబుతున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో జిల్లా ట్రిబ్యూనళ్లపై అవగాహన పెంచడం కీలకమని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.

    లాతూర్ కేసులో తదుపరి దశగా ట్రిబ్యూనల్ ఉత్తర్వులను అమలు చేయడానికి భూ రికార్డుల సవరణ ప్రక్రియ ప్రారంభం కానుంది. రెవెన్యూ అధికారులు రికార్డులు పరిశీలించిన తర్వాత భూమిని మళ్లీ వృద్ధురాలి పేరుకు నమోదు చేసే చర్యలు చేపడతారు. ప్రత్యర్థి పక్షం అప్పీల్ చేయాలనుకుంటే చట్టంలో ఉన్న గడువులో సంబంధిత అధికారాన్ని ఆశ్రయించవచ్చు. అయితే, ట్రిబ్యూనల్ ఆదేశం వృద్ధుల ఆస్తి బదిలీల్లో సంరక్షణ బాధ్యతను తప్పించుకోలేరనే స్పష్టమైన సందేశాన్ని ఇచ్చిందని న్యాయ నిపుణులు అభిప్రాయపడ్డారు.