చేతులు లేకపోతే రోజువారీ పనులు చేయడమే కష్టమని చాలామంది భావిస్తారు. అలాంటిది విల్లును పట్టుకుని, లక్ష్యాన్ని గురిపెట్టి, బాణాన్ని సంధించడం సాధ్యమేనా? సాధ్యమేనని నిరూపించారు భారత పారా విలువిద్య క్రీడాకారిణి శీతల్ దేవి. చేతులు లేకుండా జన్మించిన ఆమె.. తన కాళ్లు, భుజం, దవడ సహాయంతో విలువిద్యలో నైపుణ్యం సాధించారు. అంతర్జాతీయ పోటీల్లో పతకాలు గెలుచుకుంటూ భారతదేశానికి గర్వకారణంగా నిలిచారు. వైకల్యం ఉన్నప్పటికీ తనకు నచ్చిన క్రీడలో ప్రపంచ స్థాయికి ఎదిగిన ఆమె ప్రయాణం యువతకు ఎంతో స్ఫూర్తిదాయకం.
శీతల్ దేవి ఎవరు? ఆమె ఎక్కడ జన్మించారు?
శీతల్ దేవి 2007 జనవరి 10న జమ్మూ కశ్మీర్‌లోని కిష్త్వార్ జిల్లాలో జన్మించారు. అరుదైన పుట్టుకతో వచ్చే వైద్య పరిస్థితి కారణంగా ఆమెకు చేతులు లేవు. చిన్న వయసులోనే శారీరక పరిమితులకు అనుగుణంగా తన పనులను చేసుకోవడం నేర్చుకున్నారు.
2019లో భారత సైన్యానికి చెందిన సిబ్బంది ఆమె ప్రతిభను గుర్తించారు. అనంతరం ఆమెకు విద్య, వైద్య సహాయం వంటి మద్దతు లభించింది. విలువిద్యలో ఆమె సామర్థ్యాన్ని గుర్తించిన కోచ్ కుల్దీప్ వేద్వాన్ మార్గదర్శకత్వంలో శిక్షణ ప్రారంభమైంది. ఆ శిక్షణే ఆమె జీవితంలో కీలకమైన మలుపుగా మారింది.
Highlights:
జమ్మూ కశ్మీర్‌కు చెందిన పారా విలువిద్య క్రీడాకారిణి శీతల్ దేవి.
కాళ్లు, భుజం, దవడ సహాయంతో విల్లును ఉపయోగించే ప్రత్యేకమైన పద్ధతి.
పారిస్ 2024 పారాలింపిక్స్‌లో మిక్స్‌డ్ టీమ్ కాంస్య పతకం.
2025 ప్రపంచ పారా విలువిద్య ఛాంపియన్‌షిప్‌లో వ్యక్తిగత స్వర్ణం.
2024 సంవత్సరానికి BBC Emerging Player of the Year అవార్డు.
చేతులు లేకుండా విలువిద్య ఎలా నేర్చుకున్నారు?
సాధారణంగా విలువిద్యలో క్రీడాకారులు చేతులతో విల్లును పట్టుకుని, బాణాన్ని సంధిస్తారు. కానీ శీతల్ దేవి తన శరీర కదలికలకు అనుగుణంగా ప్రత్యేకమైన పద్ధతిని అభివృద్ధి చేసుకున్నారు.
ఆమె తన కాళ్లతో విల్లును పైకి ఎత్తి పట్టుకుంటారు. భుజం, దవడ సహాయంతో విల్లు తీగను వెనక్కి లాగి, లక్ష్యాన్ని గురిపెట్టి బాణాన్ని వదులుతారు. ఈ పద్ధతిలో ఖచ్చితత్వం సాధించాలంటే శరీర సమతుల్యత, కండరాల నియంత్రణ, ఏకాగ్రత, నిరంతర సాధన అవసరం.
ప్రారంభ దశలోనే ఆమెకు అంతర్జాతీయ స్థాయి శిక్షణ, పోటీల్లో పాల్గొనే అవకాశం లభించడం వల్ల తన ప్రతిభను మరింత మెరుగుపరుచుకున్నారు. శీతల్ దేవి విజయానికి ప్రత్యేకమైన పద్ధతి ఎంత ముఖ్యమో, దానికి తోడైన కోచ్ మార్గదర్శకత్వం, నిరంతర సాధన కూడా అంతే ముఖ్యమైనవి.
ఆసియా పారా క్రీడల్లో ఎలాంటి విజయాలు సాధించారు?
శీతల్ దేవి 2023లో చైనాలోని హాంగ్‌జౌలో జరిగిన ఆసియా పారా క్రీడల్లో అద్భుత ప్రదర్శన ఇచ్చారు. మహిళల వ్యక్తిగత కాంపౌండ్ విభాగంలో స్వర్ణ పతకం సాధించారు. మిక్స్‌డ్ టీమ్ కాంపౌండ్ విభాగంలోనూ స్వర్ణం గెలుచుకున్నారు. మహిళల టీమ్ విభాగంలో రజత పతకాన్ని సాధించారు.
తన అంతర్జాతీయ కెరీర్ ప్రారంభ దశలోనే ఇలాంటి విజయాలు సాధించడం ఆమె ప్రతిభకు నిదర్శనం. 2023 ప్రపంచ పారా విలువిద్య ఛాంపియన్‌షిప్‌లో కూడా రజత పతకం గెలిచి తన స్థాయిని నిరూపించారు.
పారిస్ పారాలింపిక్స్‌లో ఏం జరిగింది?
2024లో ఫ్రాన్స్ రాజధాని పారిస్‌లో జరిగిన పారాలింపిక్స్‌లో శీతల్ దేవి భారత్ తరఫున పాల్గొన్నారు. మహిళల వ్యక్తిగత కాంపౌండ్ విభాగంలో ఆమె పతకం సాధించలేకపోయినా, మిక్స్‌డ్ టీమ్ విభాగంలో రాకేశ్ కుమార్‌తో కలిసి కాంస్య పతకాన్ని గెలుచుకున్నారు.
ఈ పోటీలో భారత జోడీ ఇటలీ జోడీని 156–155 స్కోరుతో ఓడించింది. 17 ఏళ్ల వయసులోనే పారాలింపిక్స్ పతకం సాధించడం ఆమె కెరీర్‌లో మరపురాని ఘట్టంగా నిలిచింది.
ప్రపంచ ఛాంపియన్‌గా ఎలా నిలిచారు?
2025లో దక్షిణ కొరియాలోని గ్వాంగ్జూలో జరిగిన ప్రపంచ పారా విలువిద్య ఛాంపియన్‌షిప్‌లో శీతల్ దేవి చరిత్ర సృష్టించారు. మహిళల వ్యక్తిగత కాంపౌండ్ ఫైనల్లో టర్కీకి చెందిన డిఫెండింగ్ ఛాంపియన్ ఓజ్నూర్ క్యూర్ గిర్డిని 146–143 స్కోరుతో ఓడించి స్వర్ణ పతకం సాధించారు.
ఈ విజయంతో చేతులు లేకుండా జన్మించిన మహిళా క్రీడాకారిణిగా వ్యక్తిగత పారా విలువిద్య ప్రపంచ టైటిల్ గెలిచిన తొలి మహిళగా గుర్తింపు పొందారు. అదే ఛాంపియన్‌షిప్‌లో టీమ్ విభాగంలో రజతం, మిక్స్‌డ్ టీమ్ విభాగంలో కాంస్యం కూడా సాధించారు.
2024 సంవత్సరానికి BBC ఇండియన్ స్పోర్ట్స్‌వుమన్ ఆఫ్ ది ఇయర్ కార్యక్రమంలో Emerging Player of the Year అవార్డును కూడా అందుకున్నారు.
శీతల్ దేవి ప్రయాణం యువతకు ఏం చెబుతోంది?
శీతల్ దేవి కథ కేవలం పతకాల గురించి మాత్రమే కాదు. మనకు ఎదురయ్యే సవాళ్లను అర్థం చేసుకుని, వాటికి అనుగుణంగా కొత్త మార్గాలను కనుగొనడం గురించి కూడా. తనకు సాధ్యమైన పద్ధతిని నేర్చుకుని, కోచ్ సహాయంతో దానిని మెరుగుపరుచుకుంటూ ప్రపంచ స్థాయికి చేరుకున్నారు.
అయితే ఆమె విజయం వెనుక వ్యక్తిగత కృషితో పాటు శిక్షణ, కుటుంబ మద్దతు, కోచ్ మార్గదర్శకత్వం, క్రీడా సంస్థల సహకారం కూడా ఉన్నాయి. వైకల్యం ఉన్న క్రీడాకారులకు తగిన శిక్షణ, సదుపాయాలు, అవకాశాలు కల్పిస్తే వారు కూడా అంతర్జాతీయ స్థాయిలో రాణించగలరని ఆమె ప్రయాణం చూపిస్తోంది.
లక్ష్యాన్ని చేరుకోవడానికి అందరూ ఒకే మార్గాన్ని అనుసరించాల్సిన అవసరం లేదు. మన పరిస్థితులకు తగిన మార్గాన్ని కనుగొని, పట్టుదలతో సాధన చేస్తే అసాధ్యమనిపించే లక్ష్యాలనూ చేరుకోవచ్చని శీతల్ దేవి నిరూపించారు.