యూపీలో 60 ఏళ్లు పైబడిన మహిళలకు జీవితాంతం ఫ్రీ బస్ ప్రయాణం
‘లోకమాత అహిల్యాబాయి మాతృశక్తి యాత్ర’ పథకంతో 1 కోటి మందికిపైగా మహిళలకు ప్రయోజనం కలుగుతుందని ప్రభుత్వం అంచనా
లఖ్నవూ, 2026-08-27 —
ఉత్తరప్రదేశ్లో 60 ఏళ్లు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వయసున్న మహిళలకు యూపీఎస్ఆర్టీసీ సాధారణ బస్సుల్లో జీవితాంతం ఉచిత ప్రయాణం కల్పించే పథకాన్ని ముఖ్యమంత్రి యోగి ఆదిత్యనాథ్ గురువారం లఖ్నవూలో ప్రారంభించారు. వృద్ధ మహిళల ప్రయాణ స్వేచ్ఛ పెంచడం, రవాణా ఖర్చు భారం తగ్గించడం దీని లక్ష్యమని ప్రభుత్వం తెలిపింది.
‘లోకమాత అహిల్యాబాయి మాతృశక్తి యాత్ర’ పేరుతో ప్రారంభించిన ఈ పథకం రాష్ట్ర ప్రభుత్వ ఆధ్వర్యంలోని ఉత్తరప్రదేశ్ స్టేట్ రోడ్ ట్రాన్స్పోర్ట్ కార్పొరేషన్ సాధారణ బస్సులకు వర్తిస్తుంది. 60 ఏళ్లు దాటిన మహిళలు రాష్ట్రవ్యాప్తంగా సాధారణ బస్సుల్లో టికెట్ లేకుండా ప్రయాణించేందుకు అర్హులవుతారు. ఈ సదుపాయం ప్రైవేట్ బస్సులకు లేదా ప్రత్యేక కేటగిరీ సర్వీసులకు వర్తించదని రవాణా శాఖ అధికారులు స్పష్టం చేశారు. అర్హత నిర్ధారణకు ప్రారంభ దశలో ఆధార్ కార్డు, ఓటర్ ఐడీ వంటి ప్రభుత్వ గుర్తింపు పత్రాలు ఉపయోగించనున్నట్లు అధికారులు తెలిపారు.
ప్రభుత్వ అంచనాల ప్రకారం ఈ పథకం ద్వారా రోజుకు సుమారు 88,438 మంది మహిళలు ప్రయోజనం పొందే అవకాశం ఉంది. మొత్తం 1 కోటి మందికిపైగా వృద్ధ మహిళలు పథకం పరిధిలోకి రావచ్చని రవాణా శాఖ అంచనా వేసింది. వైద్యం, కుటుంబ అవసరాలు, ఆధ్యాత్మిక ప్రయాణాలు, సామాజిక కార్యక్రమాలకు వెళ్లే మహిళలకు ఈ నిర్ణయం ఉపయోగపడుతుందని అధికారులు తెలిపారు. పథకం అమలుతో ప్రభుత్వంపై నెలకు సుమారు రూ.22.55 కోట్లు, ఏడాదికి రూ.270 కోట్లకుపైగా అదనపు భారం పడే అవకాశం ఉందని అధికారిక అంచనాలు సూచిస్తున్నాయి.
HIGHLIGHTS
- 60 ఏళ్లు పైబడిన మహిళలకు జీవితాంతం ఉచిత ప్రయాణం
- యూపీఎస్ఆర్టీసీ సాధారణ బస్సులకే పథకం వర్తింపు
- రోజుకు 88,438 మంది లబ్ధి పొందే అంచనా
- నెలకు రూ.22.55 కోట్లు అదనపు భారం
- ఆగస్టు 27 నుంచి 29 వరకు రక్షాబంధన్ ప్రత్యేక సదుపాయం
అర్హులైన మహిళలకు భవిష్యత్తులో ప్రత్యేక స్మార్ట్ కార్డులు జారీ చేసే ప్రతిపాదనను కూడా ప్రభుత్వం పరిశీలిస్తోంది. ప్రస్తుతం గుర్తింపు పత్రాల ఆధారంగా వయస్సు నిర్ధారించి ప్రయాణానికి అనుమతించే విధానాన్ని అమలు చేయనున్నట్లు అధికారులు తెలిపారు. స్మార్ట్ కార్డులు అందుబాటులోకి వస్తే ప్రయాణికుల ధ్రువీకరణ, ఖర్చుల లెక్కింపు, ప్రయాణ వివరాల నిర్వహణ మరింత సులభమవుతుందని రవాణా శాఖ భావిస్తోంది. అయితే ఆదాయ పరిమితి గురించి తుది మార్గదర్శకాల్లో స్పష్టత ఇవ్వాల్సి ఉంది.
రక్షాబంధన్ సందర్భంగా ఆగస్టు 27 నుంచి 29 వరకు అన్ని వయసుల మహిళలకు కూడా ప్రత్యేక ఉచిత బస్ ప్రయాణ సదుపాయం అమలులో ఉంటుంది. ఈ ప్రత్యేక సదుపాయంలో మహిళతో పాటు ఒక సహ ప్రయాణికుడికీ ఉచిత ప్రయాణం వర్తిస్తుందని ప్రభుత్వం తెలిపింది. అధికారులు చెప్పిన ప్రకారం, ఇది 60 ఏళ్లు పైబడిన మహిళల జీవితాంతం ఉచిత ప్రయాణ పథకానికి భిన్నమైన తాత్కాలిక పండుగ సదుపాయం. రెండు ప్రకటనలు ఒకే సమయంలో రావడంతో మహిళా ప్రయాణికుల రద్దీ పెరిగే అవకాశాన్ని దృష్టిలో పెట్టుకుని డిపోలు సిద్ధంగా ఉండాలని రవాణా విభాగానికి సూచనలు వెళ్లాయి.
ఇదే సమయంలో యూపీఎస్ఆర్టీసీకి 250 కొత్త ఎయిర్ కండిషన్డ్ ఎలక్ట్రిక్ బస్సులు కొనుగోలు చేయడానికి కూడా ప్రభుత్వం ఆమోదం తెలిపింది. ఈ బస్సుల కొనుగోలుకు సుమారు రూ.425.50 కోట్లు ఖర్చవుతుందని అంచనా. ఉచిత ప్రయాణ పథకం, కొత్త బస్సుల ప్రవేశం కలిపి రాష్ట్ర ప్రజా రవాణా వ్యవస్థను విస్తరించే చర్యలుగా ప్రభుత్వం పేర్కొంటోంది. ఎన్నికల వాతావరణం నేపథ్యంలో ఈ నిర్ణయంపై రాజకీయ చర్చ కూడా ప్రారంభమైనప్పటికీ, ప్రభుత్వం దీన్ని మహిళా సంక్షేమం, గౌరవం, స్వేచ్ఛకు సంబంధించిన చర్యగా వివరిస్తోంది.
తదుపరి దశలో పథకం అమలు విధానం, గుర్తింపు పత్రాల పరిశీలన, స్మార్ట్ కార్డుల జారీ ప్రక్రియ, ఖర్చుల రీయింబర్స్మెంట్ విధానంపై రవాణా శాఖ వివరణాత్మక మార్గదర్శకాలు విడుదల చేయనుంది. జిల్లా స్థాయి డిపో మేనేజర్లు, బస్ కండక్టర్లు, సిబ్బందికి అమలు సూచనలు జారీ చేసిన తర్వాత పథకం పూర్తి స్థాయిలో అమలులోకి రావనుంది.
