చదువులో మంచి ప్రతిభ చూపించారు.. సైన్స్‌పై ఆసక్తితో ఉన్నత విద్యను అభ్యసించారు.. పరిశోధన రంగంలో తమకంటూ ప్రత్యేక గుర్తింపు తెచ్చుకోవాలని కలలు కన్నారు. కానీ జీవితంలో కుటుంబ బాధ్యతలు, మాతృత్వం, వ్యక్తిగత పరిస్థితులు ఎదురవడంతో కొంతమంది మహిళలు తమ కెరీర్‌కు విరామం ఇవ్వాల్సి వచ్చింది. అయితే, ఉద్యోగానికి దూరమైనంత మాత్రాన వారి ప్రతిభ తగ్గిపోదు. సరైన అవకాశం, ప్రోత్సాహం లభిస్తే మళ్లీ పరిశోధన రంగంలోకి అడుగుపెట్టి తమ కలలను కొనసాగించవచ్చు. ఇలాంటి మహిళలకు స్ఫూర్తినిచ్చే కథలు, పథకాలు ఇప్పుడు చర్చకు వస్తున్నాయి.
కెరీర్‌కు బ్రేక్ ఇచ్చిన మహిళలు మళ్లీ ఎలా ముందుకు వచ్చారు?
భారత ప్రభుత్వ శాస్త్ర, సాంకేతిక విభాగం (DST) 2021లో ప్రచురించిన సమాచారం ప్రకారం, కెరీర్‌లో విరామం తర్వాత తిరిగి సైన్స్ రంగంలోకి వచ్చిన 100 మంది మహిళా శాస్త్రవేత్తల ప్రయాణాలను ఒక పుస్తకంగా పొందుపరిచారు. కుటుంబ బాధ్యతలు, సామాజిక పరిస్థితుల కారణంగా సైన్స్ కెరీర్‌ను మధ్యలో ఆపిన మహిళలు తిరిగి తమ వృత్తిని ప్రారంభించేందుకు ఎదుర్కొన్న సవాళ్లు, చేసిన ప్రయత్నాలను అందులో వివరించారు.
ఈ కథలు ఒక విషయాన్ని స్పష్టం చేస్తున్నాయి. కెరీర్‌లో విరామం రావడం అంటే ప్రతిభకు ముగింపు కాదు. పరిశోధన రంగంలో తిరిగి అడుగుపెట్టడానికి కొత్త నైపుణ్యాలు నేర్చుకోవడం, మార్గదర్శకత్వం పొందడం, అందుబాటులో ఉన్న అవకాశాలను ఉపయోగించుకోవడం ఎంతో ముఖ్యం.
మహిళా శాస్త్రవేత్తలకు అండగా నిలుస్తున్న WISE-KIRAN పథకం ఏంటి?
మహిళలు సైన్స్, టెక్నాలజీ, ఇంజినీరింగ్ రంగాల్లో తమ కెరీర్‌ను కొనసాగించేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వ శాస్త్ర, సాంకేతిక విభాగం WISE-KIRAN పథకాన్ని అమలు చేస్తోంది. గతంలో ఉన్న Women Scientists Scheme ద్వారా కెరీర్ విరామం తర్వాత ప్రధాన పరిశోధన రంగంలోకి తిరిగి రావాలనుకునే మహిళలకు అవకాశాలు కల్పించడమే లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు.
ఈ కార్యక్రమం ద్వారా ప్రాథమిక, అనువర్తిత శాస్త్రాలు, పరిశోధన, సామాజిక సమస్యలకు పరిష్కారాలు చూపే సాంకేతిక రంగాల్లో మహిళలను ప్రోత్సహిస్తున్నారు. అర్హతలు, వయోపరిమితి, పరిశోధన విభాగాన్ని బట్టి వేర్వేరు కార్యక్రమాలకు దరఖాస్తు చేసుకునే అవకాశం ఉంటుంది.
ప్రభుత్వ అధికారిక సమాచారం ప్రకారం, ఈ పథకంలోని కొన్ని కార్యక్రమాలు కెరీర్ గ్యాప్ ఉన్న మహిళా శాస్త్రవేత్తలు తిరిగి పరిశోధనలోకి రావడాన్ని లక్ష్యంగా చేసుకున్నాయి. అయితే ప్రతి ఫెలోషిప్‌కు అర్హతలు, దరఖాస్తు నిబంధనలు వేర్వేరుగా ఉంటాయి.
Highlights:
కుటుంబ బాధ్యతలతో కెరీర్‌కు విరామం ఇచ్చిన మహిళలకు పరిశోధన రంగంలో మళ్లీ అవకాశాలు.
మహిళా శాస్త్రవేత్తల కోసం కేంద్ర ప్రభుత్వ WISE-KIRAN పథకం.
కెరీర్ గ్యాప్ ఉన్నంత మాత్రాన పరిశోధన కలను వదులుకోవాల్సిన అవసరం లేదు.
అర్హతలు, అందుబాటులో ఉన్న ఫెలోషిప్‌లు, సరైన ప్రణాళికతో మళ్లీ ప్రయాణం ప్రారంభించవచ్చు.
కెరీర్ గ్యాప్ తర్వాత పరిశోధనలోకి రావాలనుకునే మహిళలు ఏం చేయాలి?
మళ్లీ కెరీర్‌ను ప్రారంభించాలనుకునే మహిళలు ముందుగా తమ విద్యార్హతలు, గత పరిశోధన అనుభవం, ఆసక్తి ఉన్న విభాగాన్ని గుర్తించాలి. ఆ తర్వాత సంబంధిత విశ్వవిద్యాలయాలు, పరిశోధనా సంస్థల్లో ఉన్న అవకాశాలను పరిశీలించాలి.
నైపుణ్యాలను నవీకరించుకోవాలి: కొత్త పరిశోధనా పద్ధతులు, సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, సంబంధిత సాఫ్ట్‌వేర్‌పై అవగాహన పెంచుకోవాలి.
ఫెలోషిప్‌లను పరిశీలించాలి: కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల పరిశోధనా పథకాలు, విశ్వవిద్యాలయాల అవకాశాలను అధికారిక వెబ్‌సైట్లలో చూడాలి.
మార్గదర్శకత్వం పొందాలి: తమకు ఆసక్తి ఉన్న రంగంలోని పరిశోధకులు, అధ్యాపకులు, పాత సహచరులతో సంప్రదింపులు జరపాలి.
చిన్న అడుగుతో ప్రారంభించాలి: అర్హతలకు సరిపోయే పరిశోధనా ప్రాజెక్టులు, శిక్షణ కార్యక్రమాలు లేదా అకడమిక్ అవకాశాల ద్వారా మళ్లీ అనుభవం సంపాదించవచ్చు.
కెరీర్‌లో విరామం తీసుకున్నంత మాత్రాన కలలు ఆగిపోవాలా?
అవసరం లేదు. అయితే తిరిగి ఉద్యోగంలోకి రావడం అందరికీ ఒకేలా ఉండదు. కుటుంబ పరిస్థితులు, ఆర్థిక అవసరాలు, అర్హతలు, అందుబాటులో ఉన్న అవకాశాల ఆధారంగా ప్రయాణం మారవచ్చు. అందుకే కెరీర్ గ్యాప్‌ను వైఫల్యంగా భావించకుండా, తిరిగి ప్రారంభించేందుకు అవసరమైన ప్రణాళికను సిద్ధం చేసుకోవడం మంచిది.
మహిళా శాస్త్రవేత్తల ప్రయాణాలు మరో విషయాన్ని గుర్తుచేస్తాయి. ప్రతిభకు కెరీర్‌లోని నిరంతరత ఒక్కటే కొలమానం కాదు. సరైన అవకాశం, పట్టుదల, నేర్చుకోవాలనే ఆసక్తి ఉంటే కొత్త దశను ప్రారంభించవచ్చు. కుటుంబం కోసం కొంతకాలం కెరీర్‌కు విరామం ఇచ్చిన మహిళలు కూడా తమ కలలకు మళ్లీ సమయం కేటాయించవచ్చు. విరామం తీసుకోవడం ప్రయాణం ముగిసిందని కాదు.. మరోసారి మొదలుపెట్టేందుకు అది ఒక దశ మాత్రమే.